suyuqliklarning xossalari

DOC 48,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1483900120_67329.doc ) ( 1 f f r r - = l f l f = s s suyuqliklarning xossalari moddaning suyuq holatining o‘ziga xos xususiyati suyuqliklarda molekulalar orasidagi o‘rtacha masofa gazlar molekulalari orasidagi masofadan butun bir darajaga (o‘n marotaba) kam ekanligi bilan aniqlanadi: u molekulalarning taxminan bir-ikki diametriga tengdir. bu suyuqliklarning zichligi bir xil sharoitlarda ularning bug‘lari zichligidan kelib chiqadi. masalan, 1000s va atmosfera bosimida suvning zichligi suv bug‘ining zichligidan 1800 marta katta. shu sababli molekulalarning harakati bilan bir qatorda ular orasidagi o‘zaro ta’sir ham suyuqlikning xossalarini belgilovchi muhim rolni egallaydi. molekulalararo o‘zaro ta’sirning suyuqlik xossalariga ta’sirini hisobga olish shu qadar qiyin bo‘lib chiqdiki, hanuzgacha gazning holat tenglamasiga o‘xshash suyuqlikning holat teng-lamasini olishning imkoni bo‘lmaydi. shu bilan birga suyuqliklar molekulalarining o‘zaro ta’sir kuchlariga bog‘liq bo‘lgan nazariyalari ishlab chiqilgan ma’lum hodisalar ham bor. bu suyuqliklarning gazsimon va qattiq fazalar bilan chegarasida kechadigan hodisalar, ya’ni sirt hodisalaridir. asosan ana shular o‘rta maktabda …

sqarishidan dalolat beradi. suyuqlikning yuza qatlamining bu xususiyatini izohlab berish lozim bo‘ladi. gap shundaki, suyuqlik yuzasidagi va ichidagi molekulalar turli sharoitlarda bo‘ladi. suyuqlik ichidagi molekulalar har biri taxminan 10-8 sm masofada bo‘lgan qo‘shni molekulalarga har tomondan tortilib turadi. shuning uchun bu yerdagi molekulyar tortishish kuchlari to‘liq kompensatsiyalangan bo‘lib, bu kuchlarning teng ta’sir etuvchisi o‘rta hisobda nolga teng. suyuqlikning sathida bo‘lgan molekulalar esa butunlay boshqa holatda bo‘ladi. bu molekulalar qo‘shni molekulalar tomonidan faqat suyuqlikning ichiga qarab tortiladi. suyuqlik bug‘lari zichligi suyuqlikning o‘zining zichligidan ancha kichik bo‘lganligi tufayli yuqoriga muvozanatlovchi tortish kuchi juda kichik. shuning uchun yuzadagi molekulalarga suyuqlik va bug‘ tomonidan ta’sir etuvchi tortish kuchlari faqat qisman kompensatsiyalanadi. binobarin, yuza qatlamdagi molekulalarga ta’sir etuvchi barcha kuchlarning teng ta’sir etuvchisi suyuqlikning ichiga qarab yo‘nalgan bo‘ladi. kuzatilgan suyuqlik sirtining qisqarish hodisasi «sirt tarangligi» tushunchasini kiritish imkonini beradi. buning uchun odamlar to‘dasini shu to‘da markazida bo‘layotgan voqeaga qiziqish bildirishi misolidagi o‘xshashlikni keltirish mumkin. bunda …

xuddi shuningdek, molekulalarning ichkariga tortilishi ta’sirida suyuqlik sirtining qisqarishini uning sirti bo‘ylab kuch ta’sir qilib, bu kuch uning qisqarishiga olib keladi, deb hisoblash mumkin. bu kuch sirt taranglik kuchi deb ataladi. demak, aslida sirtning qisqarishi unga perpendikulyar yo‘nalgan kuchlar ta’sirida yuz beradi. ammo bu hodisani tavsiflash uchun suyuqlikning o‘z bug‘i bilan chegarasida uning sirti bo‘ylab ta’sir etuvchi sirt taranglik kuchi tushunchasidan foydalanish mumkin. sirt taranglik kuchini o‘lchash. sirt taranglik kuchini o‘lchash qo‘zg‘aluvchan kashakli to‘g‘ri burchakli ramkada hosil qilingan sovun ko‘pigi pardasidan foydalanish mumkin. agar kashakka parda o‘ylab yo‘nalgan f sirt taranglik kuchini muvozanatlovchi f1 kuch qo‘yilsa , pardani cho‘zish va muvozanatda tutib turish mumkin. bu tajribalar bo‘yicha metodik qo‘llanma tavsiflangan. agar turli o‘lchamli karkaslar bilan tajribalar o‘tkazilsa, parda ikkita sirtga ega bo‘lganligi tufayli, sirt taranglik kuchining moduli katak uzunligining ikkilanganiga proporsional ekanligini ko‘rish mumkin (l=2d, bu yerda d-katakning uzunligi) berilgan suyuqlik pardasi uchun esa nisbat doimo bir xil bo‘ladi. demak, …

hisi ham toza shisha plastinka ustiga tushganda yoyilib, uni yupqa qatlam bilan qoplaydi. shu bilan bir vaqtda parafinlangan plastinkadagi suv tomchisi ba’zi o‘simliklar barglari yuzasidagi kabi, aksincha, oqib ketmaydi, balki deyarli shar shakliga o‘xshash shaklga ega bo‘lib, shisha yuzidagi simob tomchisi ham xuddi shunday bo‘ladi. qattiq jism bo‘ylab yupqa parda bo‘lib yoyiladigan suyuqlikka ho‘llovchi suyuqlik deyiladi. yoyilmaydigan, balki aksincha tomchi bo‘lib yig‘ilib qoladigan suyuqlikka ho‘llamay-digan suyuqlik deyiladi. ho‘llash va ho‘llamaslik hodisalari nima bilan izohlanadi? nima uchun bir suyuqlikning o‘zi ma’lum qattiq jismlarning sirtini ho‘llaydi-yu, boshqalarini ho‘llamaydi? bu hodisalarni izohlash uchun nafaqat suyuqlikni tomchi bo‘lib yig‘ilishga olib keluvchi molekulalarning o‘zaro tortishish kuchlarini, balki suyuqlik molekulalari va qattiq jism molekulalari orasidagi tortishish kuchlarini ham hisobga olmoq lozim bo‘ladi. agar bu kuchlar suyuqlikning o‘z molekulalari orasidagi tortishish kuchlari qattiq jism molekulalari orasidagi tortishish kuchlaridan katta bo‘lsa, u holda suyuqlik qattiq jism sirti bo‘ylab yoyiladi (ho‘llaydi). agar suyuqlik molekulalari orasidagi tortishish kuchlari kattaroq bo‘lsa, …

ayli buzilishi haqidagi ta’kidni uchratish mumkin. suyuqlikka ta’sir qiluvchi og‘irlik kuchi uni deformatsiyalay olmaydi. molekulyar kuchlarning ta’siri esa sirtning qisqarishiga olib keladi va erkin tushayotgan suyuqlik shar shaklini oladi. suyuqlikning bunday shaklini fazogirlarimiz fazoviy parvozlarda kuzatganlar. adabiyotlar: 1.karimov i.a. barkamol avlod orzusi.-o‘zbekiston milliy entsiklopediyasi.-: 2000. 2.karimov i.a. barkamol avlod-o‘zbekiston taraqqiyotining poydevori.- sharq, 1998. 3.bugayev a. i. metodika prepodovaniya fiziki v sredney shkole. –m: prosvesheniye, 1981. 4.isaak n’yuton. matematicheskiye nachala naturalnoy flosofii.-m : nauka,1989. 5.razumovskiy v.g.,xijnyakova l. s. sovremenno‘y urok v sredney shkole.-m: prosvesheniye, 1983. 6.dimonstratsionny ekspriment po fizike v sredney shkole. ch.1-2. 1978. 7.kamenskiy s.ye., p.v. orexov fizikadan masalalar yechish metodikasi.- t: o‘qituvchi, 1989. 8.dadaxujayev p., botirov m. fizika kabinetlarini jihozlash. –t: o‘qituvchisi, 1984. 9.o‘rta maktabda fizika va astronomiya o‘qitish. /l. i. reznikov tav. os. –t: o‘qituvchi, 1974. 10.tursunmetov k. a., xudoyberganov a. m. fizikadan praktukum: akademik litsey va kasb-ҳunar kollejlari uchun o‘quv qo‘llanma.– : o‘qituvchi, 2002. 11.tursunov q.sh. fizika …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "suyuqliklarning xossalari"

1483900120_67329.doc ) ( 1 f f r r - = l f l f = s s suyuqliklarning xossalari moddaning suyuq holatining o‘ziga xos xususiyati suyuqliklarda molekulalar orasidagi o‘rtacha masofa gazlar molekulalari orasidagi masofadan butun bir darajaga (o‘n marotaba) kam ekanligi bilan aniqlanadi: u molekulalarning taxminan bir-ikki diametriga tengdir. bu suyuqliklarning zichligi bir xil sharoitlarda ularning bug‘lari zichligidan kelib chiqadi. masalan, 1000s va atmosfera bosimida suvning zichligi suv bug‘ining zichligidan 1800 marta katta. shu sababli molekulalarning harakati bilan bir qatorda ular orasidagi o‘zaro ta’sir ham suyuqlikning xossalarini belgilovchi muhim rolni egallaydi. molekulalararo o‘zaro ta’sirning suyuqlik xossalariga ta’sirini hisobga olish shu qadar qiyin bo‘lib chiqdiki, hanuzgac...

Формат DOC, 48,5 КБ. Чтобы скачать "suyuqliklarning xossalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: suyuqliklarning xossalari DOC Бесплатная загрузка Telegram