suyuqliklarning sirt tarangligini o’rganish

PPTX 15 pages 2.0 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

termiz davlat universiteti kimyo fakulteti kimyo turlari bo’yicha 223-guruh talabasi choriyeva durdonaning fizikaviy kimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:suyuqliklarning sirt tarangligini o’rganish reja: 1.sirt taranglik tushunchasi 2.sirt taranglikka ta’sir qiluvchi omillar 3.tajribaviy qism.kerakli asbob va uskunalar 4.olingan natijalar tahlili sirt taranglik – bu suyuqlik yuzasida joylashgan molekulalarning ichki qatlamdagi molekulalarga nisbatan asimmetrik ta’sirlanishi natijasida yuzaga keladigan fizik hodisadir. suyuqlik molekulalari bir-biriga molekulyar tortishish kuchlari orqali bog‘langan bo‘lib, ichkarida joylashgan molekulalar har tomondan teng ta’sirga ega bo‘ladi. biroq, sirtga yaqin joylashgan molekulalar faqat ichki tomondan tortilish kuchlarini his qiladi, natijada ular siqilish va taranglashga moyil bo‘ladi. sirt taranglik miqdoriy jihatdan yuzaning birlik uzunligiga yoki birlik maydoniga ta’sir etuvchi kuch sifatida aniqlanadi va quyidagi formula bilan ifodalanadi: bu yerda: • σ– sirt taranglik koeffitsiyenti (n/m), • f – sirt bo‘ylab ta’sir qiluvchi kuch (n), • l – kuch ta’sir qilayotgan chegaraning uzunligi (m). sirt taranglikning si dagi o‘lchov birligi hisoblanadi. sirt taranglik suyuqlik …

2 / 15

yuqliklarning sirt tarangligi tushunchasini ilmiy asosda o‘rganish, uning fizik mohiyatini tahlil qilish va amaliy qo‘llanilish sohalarini o‘rganish. ishning vazifalari: 1.sirt taranglik tushunchasini o‘rganish – suyuqlik molekulalararo o‘zaro ta’siri va sirt taranglikning fizik mohiyatini tushuntirish. 2.sirt taranglikni o‘lchash usullarini tahlil qilish – stalagmometr, kapillyar hodisa va boshqa eksperimental usullarni ko‘rib chiqish. 3.sirt taranglikka ta’sir qiluvchi omillarni aniqlash – harorat, suyuqlik tarkibi va sirt faol moddalar kabi omillarning rolini o‘rganish. 4.sirt taranglikning amaliy qo‘llanilishini o‘rganish – biologiya, kimyo sanoati va muhandislik sohalarida qo‘llanilishiga misollar keltirish. 5.tadqiqot natijalarini umumlashtirish va xulosa chiqarish – sirt taranglikning tabiiy jarayonlardagi va texnologiyalardagi ahamiyatini tahlil qilish. sirt taranglik hodisasi kuzatiladigan misollar 1. suv tomchilarining sferik shaklda bo‘lishi – sirt taranglik ta’sirida suyuqlik tomchilari minimal sirt maydonga ega bo‘lishga intiladi va shu sababli sferik shaklda bo‘ladi. 2. kapillyar effekt – ingichka naychalarda suyuqlikning yuqoriga yoki pastga ko‘tarilishi sirt taranglik bilan bog‘liq bo‘lib, bu jarayon kapillyarlik deb ataladi. 3. …

3 / 15

iyalar, bo‘yoqlar va kosmetika mahsulotlari ishlab chiqariladi. • gidrostatika va gidrodinamika – kapillyar hodisalar suyuqliklarning naycha bo‘ylab harakatlanishiga yordam beradi (o‘simlik ildizlarida suv harakati). sirt taranglik hodisasi hayotimizda va fan-texnika sohalarida muhim rol o‘ynaydi. bu hodisani tushunish va boshqarish turli sohalarda samarali qo‘llanilishiga olib keladi. sirt taranglikka ta’sir qiluvchi omillar sirt taranglik turli omillar ta’sirida o‘zgaradi: 1) haroratning ta’siri harorat oshgan sari molekulalarning kinetik energiyasi ortadi va ularning o‘zaro bog‘lanish kuchi kamayadi. natijada, sirt taranglik pasayadi. masalan, suvning sirt tarangligi: • 0°c – 0.076 n/m • 20°c – 0.0728 n/m • 100°c – 0.0589 n/m 2) sirt faol moddalar (detergentlar) sovun, yuvish vositalari va detarjenlar suvning sirt tarangligini kamaytiradi. bu suyuqlikning materiallarga yaxshiroq singishiga va kirlarni yuvishda samaradorlik oshishiga yordam beradi. 3) eritmalar va tuzlarning ta’siri ba’zi moddalar suyuqlikning sirt tarangligini oshirishi yoki kamaytirishi mumkin: • elektrolitlar (nacl, cacl₂) sirt taranglikni oshiradi, chunki ionlar suv molekulalarini o‘ziga tortadi. • spirt …

4 / 15

eaktivlar: asbob-uskunalar: • stalagmometr (tomchilar sonini sanaydigan shisha asbob) • laboratoriya stendi • termometr • shisha idish (toza suyuqliklar uchun) • vaqt o‘lchovchi (soat, kronometr) reaktivlar: • distillangan suv • etanol (spirt) • glitserin • o‘simlik moyi (ixtiyoriy) 🧭 tajriba bajarish tartibi: 1. stalagmometrni tozalab, ichiga distillangan suv quyiladi. 2. uning uchini ochib, tomchilab tushirishni boshlang. 3. tomchilar oqib chiqayotgan paytda 100 ta tomchi uchun qancha hajm chiqqanini yoki qancha vaqt ketganini aniqlang. 4. xuddi shu tartibda etanol, glyitserin va boshqa suyuqliklar bilan ham tajribani takrorlang. 5. harorat bir xil bo‘lishiga ishonch hosil qiling. 6. tomchilar soni va umumiy hajm asosida sirt taranglik hisoblanadi. olingan natijalar tahlili ushbu tajribada har xil suyuqliklarning sirt tarangligi tomchi usuli yordamida o‘lchandi. har bir suyuqlik stalagmometr orqali oqizilib, belgilangan hajmdagi tomchilar soni sanaldi. so‘ngra, maxsus formula asosida sirt taranglik koeffitsiyenti hisoblab chiqildi. tajriba davomida distillangan suv, etanol va glyitserin ishlatildi. quyidagi kuzatuvlar va tahlillar …

5 / 15

igini ko‘rsatadi. olingan natijalar sirt taranglikning suyuqlik tarkibi va molekulalararo kuchlar bilan chambarchas bog‘liqligini tasdiqlaydi. tomchi usuli orqali oddiy laboratoriya sharoitida sirt taranglikni aniqlash imkoniyati mavjud bo‘lib, u amaliyotda turli kimyoviy, biologik va texnologik jarayonlarni tushunishda muhim ahamiyatga ega. e’tiboringiz uchun rahmat! image2.png image3.png image4.png image5.png image1.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suyuqliklarning sirt tarangligini o’rganish"

termiz davlat universiteti kimyo fakulteti kimyo turlari bo’yicha 223-guruh talabasi choriyeva durdonaning fizikaviy kimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:suyuqliklarning sirt tarangligini o’rganish reja: 1.sirt taranglik tushunchasi 2.sirt taranglikka ta’sir qiluvchi omillar 3.tajribaviy qism.kerakli asbob va uskunalar 4.olingan natijalar tahlili sirt taranglik – bu suyuqlik yuzasida joylashgan molekulalarning ichki qatlamdagi molekulalarga nisbatan asimmetrik ta’sirlanishi natijasida yuzaga keladigan fizik hodisadir. suyuqlik molekulalari bir-biriga molekulyar tortishish kuchlari orqali bog‘langan bo‘lib, ichkarida joylashgan molekulalar har tomondan teng ta’sirga ega bo‘ladi. biroq, sirtga yaqin joylashgan molekulalar faqat ichki tomondan tortilish kuchlarini his qiladi, natijada ul...

This file contains 15 pages in PPTX format (2.0 MB). To download "suyuqliklarning sirt tarangligini o’rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: suyuqliklarning sirt tarangligi… PPTX 15 pages Free download Telegram