qattiq jismlarning xossalari

DOC 59.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483900502_67334.doc qattiq jismlarning xossalari mavzuni o‘rganishning vazifalari. qattiq jismlar fizikasi zamonaviy materialshunoslikning asosi bo‘lib xizmat qiladi. shu sababli maktab fizika kursida qattiq jismlar fizikasini o‘rganishga bag‘ishlangan o‘quv materiali qattiq jismning tuzilishi va xossalari haqidagi fanning zamonaviy holatini aks ettirmogi lozim. fizika kursida qattiq jismlarning tuzilishi va xossalarni o‘rganish, qattiq jismlarni olish va ulardan amalda foydalanish masalalari bilan uzviy bog‘liqdir. zamonaviy ishlab chiqarishning ilmiy asoslari qattiq jismlarning texnikada qo‘llanilishining fizik asoslari haqidagi ma’lumotlarni ham o‘z ichiga oladi. binobarin, o‘quv materialining mavzusi konstruksion va qurilish materiallari zamonaviy texnologiyasining asosida yotuvchi ma’lum fizik g‘oyalarni aks ettirishi lozim. bu o‘quvchilarga qattiq jismlarning mexanik xossalari va tuzilishini o‘zgartirish haqidagi umumiy tushunchalarni olish imkonini beradi. ideal va real kristallarning tuzilishini bilish maktabda metallar va yarim o‘tkazgichlarning tuzilishi hamda ularning elektr o‘tkazuvchanligi mexanizmini o‘rganish uchun kerak bo‘ladi. mexanik xossalar. qattiq jismlar deformatsiyasi va ularning mexanik xossalarining xarakteristikalariga bog‘liq masalalar kristall va amorf qattiq jismlarning tuzilishi va xossalarini …

berish asosida tanishtirgan ma’qul. bunday yondashuv birinchidan, o‘quvchilarni texnikada mexanik xossalar qanday aniqlanishi bilan tanishtirish, ikkinchidan, qattiq jismlarning barcha mexanik xossalarini yagona nuqtai nazardan qarab chiqish imkonini beradi. tajribada materialni cho‘zilishni tekshirish metodi eng keng tarqalgan. bunday tekshirish natijasida odatda, tahlili mexanik xossalarning asosiy xarakteristikasini aniqlash imkonini beruvchi-cho‘zilish diagrammasi chiziladi. shuning uchun cho‘zilish diagrammasi tevaragida o‘quvchilarning qattiq jismlarning mexanik xossalarining miqdoriy baholanishi bilan tanishtirish mumkin. cho‘zilishni tekshirishga imkon beruvchi asbob yor-damida mazkur qismga tekshirilayotgan material nusxasiga qo‘yilayotgan kuchlanish yo‘qolgani hamono butkul yo‘qoluvchi elastik deformatsiya mos kelishini ko‘rsatish mumkin. o‘quvchilarga material tabiatidagi qanday o‘zgarishlar oquvchanlik chegarasini o‘zida aks ettirishini tushintirib berish, ularni ba’zi qattiq materiallar (metallar, qotishmalar, plastmassalar) ning oquvchanlik chegarasi kattaliklari orasidagi farqlar bilan tanishtirish hamda texnikada turli materiallarning oquvchanlik chegarasini bilish qanday ahamiyatga ega ekanligi haqida so‘zlab berish foydalidir. kuchlanishning o‘zgarishini kuzatib va cho‘zilish diagrammasini tahlil qila borib, plastik deformatsiyalanish orta borgan sari namunaga borgan sari kattaroq kuchlanishlar qo‘yishga …

detallar tayyorlashda mustahkamlanishning ham musbat, ham manfiy roli haqida so‘zlab berish maqsadga muvofiqdir. qattiq materiallar mexanik xossalarning xarakteristikalarini bilish o‘quvchilarni mustahkamlikning eng sodda hisoblari asoslari bilan tanishtirish imkonini beradi. buning eng yaxshisi cho‘zilish deformatsiyasi misolda ko‘rsatgan ma’qul. chunki cho‘zilishga mustahkamlikni hisoblash texnikada keng tarqalgan. shu asosida hisoblanadigan formulalar esa yetarlicha sodda va o‘quvchilar uchun tushunarlidir. darsda mustahkamlikni hisoblashlarning texnikadagi ahamiyati haqida so‘zlab beriladi va mustahkamlik har qanday qattiq materialning asosiy xossasi ekanligi ta’kidlanadi. kristall va amorf qattiq jismlar. “qattiq jismlarning xossalari” mavzusini muvaffaqiyatli o‘tish uchun nafaqat o‘quv materialini tanlash, balki uni o‘qitishning ratsional izchilligini ta’minlash ham muhimdir. bayon etishning eng qulay tartibini quyidagicha hisoblash mumkin: kristall va amorf qattiq jismlarning asosiy xususiyatlari, kristallarning tuzilishi, qattiq jismlarning xossalarini ularning tuzilishiga asoslanib tushuntirish, kristallarning tartibli tuzilishining sabablarini aytish lozim. bunday variantda o‘quvchilar eng avval qattiq jismlarning tuzilishi nazariyasini tushuntirib berishi lozim bo‘lgan eksperimental ma’lumotlarni bilib oladilar. so‘ngra ular kristallarning ichki tuzilishi tartibli …

’ni ularning alohida to‘xtalib o‘tish lozim. bu kristallarning nafaqat shaklida, balki tuzilishida ham, shuningdek, deyarli barcha xossalarida namoyon bo‘luvchi eng xarakterli xususiyatlaridan biri ekanligini ta’kidlab o‘tish lozim. o‘quvchilar geometriya darslarida kristallar simmetriyasining turli ko‘rinishlari bilan tanishishlari tufayli buni oson tushunadilar. ularning onglarida kristallning simmetrikligi, tashqi ko‘rinishining muntazam ekanligi bilan bir xil taassurot tug‘dirishi lozim. o‘quvchilar o‘z uylaridan topishlari mumkin bo‘lgan moddalar kristallarning tashqi ko‘rinishini chizish foydalidir. amorf jismlarga qarshi o‘laroq, kristallar anizatropdir. turli moddalarda xossalarga nisbatan anizatropiya kuzatiladi. darsda anizotropiya holatlaridan hech bo‘lmaganda bittasini ko‘rsatish lozim. buning uchun eng yaxshisi mustahkamlik anizotropiyasini tanlagan ma’qul, chunki u deyarli barcha kristallarda namoyon bo‘ladi. maktab sharoitida mustahkamlik anizotropiyasini yetarlicha yirik osh tuzi kristallarini o‘shatib yoki slyuda kristallarini yaproq-yaproq qilib ajratib ko‘rsatish mumkin. agar bu tajribalarni har bir o‘quvchi o‘z stolida amalga oshirish imkoniga ega bo‘lsa, nur ustiga a’lo nur bo‘ladi. tajribalardan quyidagi xulosa chiqariladi: turli yo‘nalishlarda kristallarning mustahkamligi bir xil emas. xuddi mana …

barqaror holati ekanligi bilan tanishtirish uchun ularga vaqt o‘tishi bilan amorf jismlar o‘z-o‘zidan kristall holatga o‘tishlari mumkin ekanligi haqida so‘zlab berih lozim. misol tariqasida obakidandonning durda bog‘lab qolishi hamda eski shishaning xiralashib qolishi hollari bayon qilinadi. o‘quvchilarning kristall va amorf jismlarning xususiyatlari haqidagi bilimlarini kristall va amorf jismlar o‘rtasidagi, monokristallar va polikristall jismlar va amorf jismlar orasidagi o‘xshashlik tomonlari hamda farqlarning xususiyatlari oydinlashtiriladigan suhbatlar chog‘ida mustahkamlash maqsadga muvofiqdir. mexanik xossalarni boshqarish. 1.zamonaviy texnik-mexanik xossalar elektr, magnit, optik va boshqa xossalar bilan turlicha ravishda muvofiqlashtirilgan pishiq hamda boqiy materiallarga muhtoj. bunday materiallar yaratish va ularning xossalarini zarur bo‘lgan yo‘nalishda o‘zgartirish uchun real qattiq jismlarda tashqi mexanik yuklanishlar ta’sirida nimalar ro‘y berishini, ya’ni deformatsiyalar hamda buzilishlar mexanizmini-bilish lozim. noelastik deformatsiyalar mexanizmi bilan tanishish monokristall deformatsiyasini qarab chiqishdan boshlanadi. o‘quv-chilar noelastik defomatsiyalar jism shakli o‘zgarishi bilan birgalik-da ro‘y berishini biladilar. binobarin, noelastik deformatsiyalarda zarralar o‘zlarining muvozanat holatlaridan chiqishlariga to‘g‘ri keladi. biroq jismning butunligining …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qattiq jismlarning xossalari"

1483900502_67334.doc qattiq jismlarning xossalari mavzuni o‘rganishning vazifalari. qattiq jismlar fizikasi zamonaviy materialshunoslikning asosi bo‘lib xizmat qiladi. shu sababli maktab fizika kursida qattiq jismlar fizikasini o‘rganishga bag‘ishlangan o‘quv materiali qattiq jismning tuzilishi va xossalari haqidagi fanning zamonaviy holatini aks ettirmogi lozim. fizika kursida qattiq jismlarning tuzilishi va xossalarni o‘rganish, qattiq jismlarni olish va ulardan amalda foydalanish masalalari bilan uzviy bog‘liqdir. zamonaviy ishlab chiqarishning ilmiy asoslari qattiq jismlarning texnikada qo‘llanilishining fizik asoslari haqidagi ma’lumotlarni ham o‘z ichiga oladi. binobarin, o‘quv materialining mavzusi konstruksion va qurilish materiallari zamonaviy texnologiyasining asosida yotuvchi ma...

DOC format, 59.5 KB. To download "qattiq jismlarning xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: qattiq jismlarning xossalari DOC Free download Telegram