islom dini tarixi va falsafasi. diniy mutassiblik va dindorlik

DOCX 59 pages 200.4 KB Free download

59 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 200.4 KB

File type DOCX

Pages 59

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 59

5-mavzu. islom dini tarixi va falsafasi. diniy mutassiblik va dindorlik reja: 1. islomning kelib chiqishi va shakllanishi va boshqa o‘lkalarga tarqalishi 2. islom dinidagi asosiy yo‘nalishlar va mazhablar. 3. islom dinining asosiy manbalari. 4. ekstremizm, aqidaparastlik va mutaassiblikning mazmun-mohiyati. 5. terrorizm tushunchasi va uning asosiy belgilari. 6. o‘zbekiston respublikasida diniy ekstremizm va terrorizm xavfini oldini olishning huquqiy asoslari. islomgacha arabistondagi ijtimoiy-siyosiy holat “johiliya” so‘zi arab tilida bilimsizlik, nodonlik ma’nolarini beradi. islomdan avval arablar orasida “al-vasaniya” – ko‘pxudolik hukm surib, ular yakkaxudolik e’tiqodidan bexabar bo‘lganligi sababli bu davr “johiliya” deb atalgan. bundan tashqari xalq orasida norasida qizlarni tiriklayin ko‘mish, mayxo‘rlik va boshqa axloqiy buzuqliklar keng yoyilgan edi. ba’zi tadqiqotchilar johiliya davri yuz ellik-ikki yuz yil davom etgan degan fikrni bildiradilar. biroq ushbu davrning muddati manbalarda aniq belgilanmagan. arabistonda har xil xudolarning timsollari – sanamlar qachon paydo bo‘lgani haqida muayyan tarixiy ma’lumotlar yo‘q. ba’zi tarixchilarning xabar berishicha, arabistonga birinchi bo‘lib sanam keltirib …

2 / 59

qur’on, hadis, tafsir, siyra va tarix kitoblari xabar beradi. bu mavzuga aniqlik kiritadigan hozirga qadar topilgan hujjatlarning eng qadimiysi yangi bobil podshohi nabonidga (mil. av. 555-539 y.) tegishli xronikadir. unda aytilishicha, miloddan avvalgi 552-542 yillar shimoliy arabistondagi teyma shahrini o‘ziga poytaxt qilib olgan nabonid bu erdagi shaharlarni o‘zlashtirish maqsadida bobildan talaygina aholini ko‘chirgan. ular orasida ko‘pchilikni yahudiylar tashkil qilgan. ma’lumki, bundan oldinroq (mil. av. 586 y.) navuxodonosor ii quddusni zabt qilganida salkam 30 ming yahudiyni asir qilib, bobilga keltirgan va “bobil asirligi” 50 yil davom etgan. shundan so‘ng ham ba’zi yahudiylar falastinga qaytmay bobilda qolib ketganlar. arabiston yarim orolida yahudiylik bilan bir qatorda xristianlik dini ham tarqalgan. xristianlar bu erda keng targ‘ibotchilik ishlarini olib borganlar. ular arabistonga qachon kirib kelganligi noma’lum. tarixiy manbalarda xabar berilishicha, qul savdosi bu erga xristianlarning kirib kelishida asosiy omillardan biri bo‘lgan. vizantiya viloyatlari va o‘rta er dengizi orollaridan keltiriladigan oq tanli erkak-ayol qullar odatda uy …

3 / 59

madina shahrida) vafot etgan. onalarining ismi omina bint vahb bo‘lib, banu zuhra urug‘idan edi. manbalarda payg‘ambarning tavallud kunlarida turli mo‘‘jizalar ro‘y bergani haqida xabar beriladi. ushbu hodisalar haqida ko‘plab tarixchilar o‘z asarlarida rivoyatlar qoldirganlar. u kishining onalari homilador bo‘lganida tushida “sen butun insonlarning ulug‘iga homilador bo‘lding, u dunyoga kelgach, ismini muhammad qo‘ygin” degan ovoz eshitdi. shunga ko‘ra tug‘ilgan paytlarida bobolari “muhammad”, ya’ni “g‘oyat maqtovli” degan ismni qo‘ydilar. islom ta’limotiga ko‘ra, muhammad payg‘ambar nomlari zikr etilganda “sallallohu alayhi vasallam” (qisqacha: s.a.v.: “unga allohning rahmat va salomi bo‘lsin”) yoki “alayhis-salom” (qisqacha: a.s.: “unga salom bo‘lsin”) iborasi aytiladi. arablarda bola sog‘lom va ziyrak bo‘lib o‘sishi uchun sahroyi ayollardan sut-ona topib emizish odati bor edi. ana shu odatga ko‘ra, muhammad alayhis-salomga bakriy qabilasidan bo‘lgan halima ismli ayol sut-ona bo‘ldi. rasulullohni to‘rt yildan ortiq vaqt ichida emizgan halimaning oilasiga baraka yog‘ilib turgan. besh yoshli muhammad o‘z onasi omina bilan birgalikda yasribga ota qabrini ziyorat qilish …

4 / 59

ldilar. 12 yoshga etganda amakilari abu tolib shomga safarga otlandi. eng yaqin kishisidan ayrilib qolish bo‘lg‘usi payg‘ambarga qattiq ta’sir qilib, ma’yus qolganini ko‘rgan abu tolib bolani birga olib ketishga jazm qildi. ularning karvoni shom yo‘lidagi busra nomli mavzeda to‘xtadi. yahudiylarning olimlaridan buhayro ismli bir rohib uzoqdan karvonning kelishini kuzatib turar edi. ko‘rdiki, karvon bilan birga bir bulut ham kelayapti. karvon bir daraxt ostiga to‘xtadi. bulut ham o‘sha daraxt tepasiga qo‘ndi. buhayro darhol bir ziyofat tayyorladi. abu tolibni sheriklari bilan ibodatxonaga taklif qildi. bo‘lajak payg‘ambar haqidagi ma’lumotlarni bilib olish uchun bir necha savollar berdi. olgan javoblaridan hayratlangan buhayro o‘spirinning ikki kuraklari o‘rtasidagi payg‘ambarlik muhrini ochib ko‘rdi. shundan so‘ng abu tolibga jiyanining porloq kelajak egasi ekanini bashorat qildi va uni ehtiyot qilishni uqtirdi. 25 yoshga to‘lganlarida banu asad urug‘idan bo‘lgan boy ayol xadicha bint xuvaylid u kishidan o‘zining savdo karvoni bilan birga shomga safar qilishni so‘radi. bu savdodan katta foyda tushdi. muhammadning …

5 / 59

ramazon oyida muhammad alayhis-salom odatga ko‘ra, hiro g‘orida avvalgi o‘tgan payg‘ambarlardan ibrohim, muso, iso kabi “tahannus” ibodati bilan mashg‘ul bo‘ladilar. imom al-buxoriy tomonidan bu ibodatga shunday sharh berilgan: “payg‘ambarimizning qaysi shaklda ibodat qilgani haqida so‘raladigan bo‘lsa, buning tafakkur va ibratdan iborat bo‘lganligini aytamiz”. payg‘ambarlikning boshlanishi tushda ko‘rilgan narsalarning o‘ngda oydin bir subh kabi yuz berishi bilan boshlangan. kunlarning birida hiro g‘orida farishta jabroil ko‘rindi va: “o‘qi”, – dedi. payg‘ambar: “men o‘qishni bilmayman”, – dedilar. farishta yana amrini takrorladi. payg‘ambar yana: “men o‘qishni bilmayman”, – javobini berdilar. so‘ngra malak ularni boshdan oyoqqa qadar kuchlari qolmaguncha siqdi. u zamon farishta ilohiy oyatlarni o‘qiy boshladi: “(ey, muhammad, butun borliqni) yaratgan zot bo‘lmish rabbingiz ismi bilan o‘qing! u insonni lahta qondan yaratdi. o‘qing! rabbingiz esa karamlidir. u insonga qalam bilan (yozishni) o‘rgatgan zotdir. u insonga bilmagan narsalarini o‘rgatdi” (“alaq” surasi, 1-5-oyatlar). “alaq” surasining boshidagi ushbu oyatlar ilk kelgan vahiy hisoblanadi. rasululloh bu oyatlarni o‘z …

Want to read more?

Download all 59 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dini tarixi va falsafasi. diniy mutassiblik va dindorlik"

5-mavzu. islom dini tarixi va falsafasi. diniy mutassiblik va dindorlik reja: 1. islomning kelib chiqishi va shakllanishi va boshqa o‘lkalarga tarqalishi 2. islom dinidagi asosiy yo‘nalishlar va mazhablar. 3. islom dinining asosiy manbalari. 4. ekstremizm, aqidaparastlik va mutaassiblikning mazmun-mohiyati. 5. terrorizm tushunchasi va uning asosiy belgilari. 6. o‘zbekiston respublikasida diniy ekstremizm va terrorizm xavfini oldini olishning huquqiy asoslari. islomgacha arabistondagi ijtimoiy-siyosiy holat “johiliya” so‘zi arab tilida bilimsizlik, nodonlik ma’nolarini beradi. islomdan avval arablar orasida “al-vasaniya” – ko‘pxudolik hukm surib, ular yakkaxudolik e’tiqodidan bexabar bo‘lganligi sababli bu davr “johiliya” deb atalgan. bundan tashqari xalq orasida norasida qizlarni tiriklayi...

This file contains 59 pages in DOCX format (200.4 KB). To download "islom dini tarixi va falsafasi. diniy mutassiblik va dindorlik", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dini tarixi va falsafasi.… DOCX 59 pages Free download Telegram