havo harorati o'lchash

PPT 16 стр. 1,9 МБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,9 МБ

Тип файла PPT

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

слайд 1 5-mavzu. havo haroratini o’lchash mashg’ulotning maqsadi: termometrlar, ularning turlari va ishlash prinsiplarini o’rganish reja: 1. termometrlar, ularning turlari va ishlash prinsipi. 2. termometrlarni o’rnatish tartibi. 3. termometrlar yordamida tuproq va havo haroratlarini o’lchash. topshiriqlar: 1. termometrlarning turlari va ularning ishlash prinsipi bilan tanishing. 2. termometrlarni o’rnatish tartibini o’rganing. 3. termometrlar yordamida havo va tuproq haroratlarini o’lchang. kerakli asboblar va materiallar: psixrometrik termometrlar, maksimal va minimal termometrlar, savinov termometri, termometr-shchup. 1. termometrlar va ularning turlari. havo va tuproq temperaturasini o’lchash uchun suyuqlik (masalan, simobli), termoelektrik, deformatsion va qarshilik termometrlari ishlatiladi. tuproq sirtining temperaturasini o’lchash uchun muddatli, maksimal va minimal termometrlar ishlatiladi. havo va tuproq sirti temperaturasini o’lchashga doir ushbu laboratoriya ishida quyidagilar aniqlanadi. kuzatish muddatidagi (biror aniq vaqt paytidagi) temperatura; biror vaqt oralig’idagi maksimal va minimal temperaturalar. kuzatish momentidagi havo temperaturasini o’lchash uchun muddatli psixrometrik termometrlar, tuproq sirtining kuzatish muddatlari oralig’idagi eng yuqori va eng past temperaturasini o’lchash uchun …

2 / 16

vuar va kapillyarning ma’lum qismi suyuqlik bilan to’ldirilgan. kapillyar trubka va shkala shisha trubka ichiga joylashtirilgan. simobli termometrlar temperatura o’zgarganida simob hajmining kengayish prinsipiga asoslanib ishlaydi. bunday termometr yordamida ancha past, masalan -38,9oc dan past temperaturani o’lchash mumkin emas. chunki, bu temperaturada simob qotadi va termometr ishdan chiqadi. meteorologik stansiyalarda -360с gacha temperaturalarni o’lchashda simobli psixrometrik termometrlar bilan birga spirtli termometrlar ham o’rnatiladi va -360c dan past temperaturalar faqat spirtli termometrlar bilan o’lchanadi. maksimal termometr. kuzatish muddatlari oralig’idagi eng yuqori temperaturani o’lchash uchun ishlatiladigan termometrlar maksimal termometrlar deb ataladi. bu termometr simobli, unda sut rangli shishaga shkala chizilgan bo’lib, rezervuari silindrik yoki sharsimon bo’lishi mumkin. shkalaning chegaralari -360cdan +510c gacha yoki -210c dan +710c gacha bo’ladi. shkaladagi 1 ta bo’lim qiymati 0,50c ga teng. termometrning maksimal ko’rsatishi maxsus shtift (tayoq) yordamida saqlab turiladi. termometrni tayyorlashda rezervuar tagiga uchi kapillyarga kira oladigan qilib kichkina shisha shtift payvand qilingan. buning natijasida rezervuardan …

3 / 16

apillyarda qolgan simob ustuni temperatura pasaya boshlagan vaqtdagi holatida, ya’ni kuzatish muddatlari oralig’idagi maksimal temperatura qiymatini ko’rsatganicha qolaveradi. maksimal termometrni navbatdagi o’lchashlarga tayyorlash uchun kapillyardagi simobni rezervuarga haydash (buni kapillyardagi simob ustuni rezervuardagi simob bilan tutashguncha davom ettirish) lozim. buning uchun maksimal termometr xuddi meditsina termometri kabi bir necha marta keskin silkitiladi. silkitishlardan keyin maksimal termometrning ko’rsatishi muddatli termometrning ko’rsatishiga juda yaqin bo’lishi kerak. maksimal termometrda kapillyardagi simob ustuni rezervuardan kapillyar bo’ylab osonlik bilan uzoqlashadi. shuning uchun maksimal termometrni rezervuardan uzoqlashgan uchi biroz ko’tarib (termometr qiya holda) o’rnatiladi. minimal termometr. minimal termometr kuzatish muddatlari orasidagi eng sovuq temperaturani o’lchash uchun ishlatiladi. bu spirtli termometr hisoblanadi. uning shkalasida 1 ta bo’limning qiymati 0,50c. simobni minimal termometr uchun ishlatish mumkin emas, chunki uning qotish temperaturasi -38,90c. kuzatish muddatlari davrida esa -390c dan ham past temperaturalar ko’p uchraydi. shuning uchun minimal termometrda etil spirti (c2n5on) dan foydalaniladi. uning qotish temperaturasi-117,30c; qaynash temperaturasi +78,50c …

4 / 16

di. tayoqchaning termometr kapillyari ichki devoriga ishqalanish kuchi spirtning kengayish kuchidan katta va pardaning sirt taranglik kuchidan kichik qilib tanlangan. shuning uchun temperatura oshganida spirt kengayib tayoqchani osonlik bilan aylanib o’tadi, ammo temperatura pasayganida spirtning hajmi kamayib parda tayoqchaga suriladi va sirt parda tayoqchani ham rezervuarga qarab harakatga keltiradi. temperatura pasayishi davom etsa, tayoqcha ham rezervuarga qarab surilaveradi. temperatura oshsa harakatdan to’xtaydi. shunday qilib, tayoqchaning kapillyardagi to’xtash vaziyati kuzatish muddatlari oralig’idagi minimal temperaturani aniqlash imkonini beradi. tayoqchaning rezervuardan uzoqlashgan uchining ko’rsatishi bo’yicha minimal temperatura qiymati olinadi, spirt meniskining vaziyati esa havo temperaturasini ko’rsatadi. o’lchashlarni boshlashda termometrni o’rnatishdan oldin tayoqchani kapillyardagi spirt meniskigacha yetkazish zarur. bunga termometrning rezervuarini yuqoriga qiyalatib ko’tarish bilan erishiladi. tayoqcha spirt meniskiga yetishi bilanoq, termometr yana gorizontal holatga qaytariladi. 2. termometrlarni o’rnatish. havo temperaturasini o’lchashda ba’zi ehtiyotkorlik choralariga rioya qilish kerak, chunki termometrlarning ko’rsatishida turli xil sabablar ta’sirida xatolikka yo’l qo’yilishi mumkin. termometrga quyosh radiatsiyasi to’g’ridan-to’g’ri tushib …

5 / 16

da (yerdan 2 m balandlikda, vertikal joylashtirilgan psixrometrik termometrlar yordamida) bajariladi. meteorologik stansiyalarda va postlarda tuproq yuzasining temperaturasini o’lchash uchun termometrlar o’lchamlari 4×6m bo’lgan ochiq (o’tdan tozalangan va yumshatilgan) maydon markaziga o’rnatiladi. uchala (muddatli, maksimal, minimal) termometrlar bir-biridan 10-15 sm masofaga, rezervuarlarini sharqqa qaratib va biroz tuproqqa botirib (rezervuarning yarmi ko’miladigan qilib) o’rnatiladi. rezervuarlar tuproqqa zich tegib turishi kerak. muddatli va minimal termometrlar gorizontal, maksimal termometr esa rezervuarga tomon biroz qiya qilib o’rnatiladi. havo va tuproq temperaturasining tabiiy sharoitda o’zgarishi sekin boradi. shuning uchun laboratoriya mashg’uloti vaqtida ishni bajarishni tezlashtirish maqsadida termometrlar sun’iy ravishda isitiladi yoki sovitiladi. tayyorlash ishlarida yo’l qo’yilgan ba’zi xatolar tufayli termometrlarning ko’rsatishi ob’ekt temperaturasining haqiqiy qiymatiga mos kelmasligi mumkin. termometr xatosini tuzatish uchun ularning ko’rsatishiga guvohnomasida berilgan tuzatmalar kiritiladi. ammo ba’zi hollarda, masalan, mazkur laboratoriya ishini bajarishda bu tuzatmalarni kiritmasdan talabalarning asosiy e’tiborini maksimal, minimal termometrlarning ishlash prinsipini o’rganishga qaratish mumkin, psixrometrik termometrlardan esa nazorat asbobi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "havo harorati o'lchash"

слайд 1 5-mavzu. havo haroratini o’lchash mashg’ulotning maqsadi: termometrlar, ularning turlari va ishlash prinsiplarini o’rganish reja: 1. termometrlar, ularning turlari va ishlash prinsipi. 2. termometrlarni o’rnatish tartibi. 3. termometrlar yordamida tuproq va havo haroratlarini o’lchash. topshiriqlar: 1. termometrlarning turlari va ularning ishlash prinsipi bilan tanishing. 2. termometrlarni o’rnatish tartibini o’rganing. 3. termometrlar yordamida havo va tuproq haroratlarini o’lchang. kerakli asboblar va materiallar: psixrometrik termometrlar, maksimal va minimal termometrlar, savinov termometri, termometr-shchup. 1. termometrlar va ularning turlari. havo va tuproq temperaturasini o’lchash uchun suyuqlik (masalan, simobli), termoelektrik, deformatsion va qarshilik termometrlari ishl...

Этот файл содержит 16 стр. в формате PPT (1,9 МБ). Чтобы скачать "havo harorati o'lchash", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: havo harorati o'lchash PPT 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram