эшитиш сезгилари

PPTX 15 стр. 1,2 МБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,2 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

эшитиш сезгилари эшитиш сезгилари эшитиш сезгилари товушларни сезишдан иборатдир. товушлар музикавий товушларга (ашула товуши, чолғу асбобларининг товуши) ва шовқинли товушларга (тарақ-туруқ, тарс-турс, шарақ-шуруқ, тақир-туқур ва бошқа шу каби товушларга) бўлинади. товушлар оддий ва мураккаб товушларга ҳам бўлинади ташқи қулоқ – қулоқ супраси билан эшитув йўлидаи иборат. ташқи қулоқ ҳаво тўлқинларини йиғувчи карнай деса бўлади. ташқи қулоқ билан ўрта қулоқ ўртасида бир парда бор, у ноғора парда ёки ўрта қулоқ пардаси деб аталади. ўрта қулоқ–ноғора парда ва унга ёпишган учта суякча: болғача сандон ва узангидан иборат. ноғора парда, шунингдек, унга ёпишувчи суякчалар (болғача, сандон ва узанги) ҳаво тебранишларини ички қулоқка ўтказади. ўрта қулоқ маҳсус канал (евстахий найи) ёрдами билан оғиз бўшлиғига ва бурун бўшлиғига туташган. ички қулоқ ёки қулоқ лабиранти ўзаро бирлашган учта бўлакдан иборат. ички қулоқнинг юқори қисми учта ярим жойга каналдан, ўрта қисми камерадан (у ички қулоқ дахлизи деб аталади) ва пастки қисми чиғаноғдан иборат, ички қулоқнинг учала бўлими …

2 / 15

и ва ҳоказо. ҳидлар одатда, хуш ва нохуш деб иккига бўлинади, лекин бу тақсимот ҳидларнинг моҳиятини кўрсатиб бермайди, балки ўша ҳидларга қандай қарашимизни кўрсатади ҳидли моддалар сезувчи нервни қўзғайди, бу қўзғалиш бош мияга ўтади, натижада биз турли ҳидларни сезамиз. ҳид билиш маркази бош мия ярим шарлари орқа юзасининг пастки қисмида деб фараз қилинади. ҳидли моддалар ҳид билиш ҳужайраларига фақат газ ҳолатидагина таъсир этади ва химик реакция йўли билан уларни қўзғайди. маълумки, ҳидли моддаларнинг ҳаммаси буғланади ва эрийди. газ ҳолатидаги моддалар нафасга олинадиган ҳаво билан бурун кавагига киради уларнинг ичида таёқчасимон ҳужайралардан тузилган маҳсус таъм билиш «куртаклари» ёки «сугонлари» бор. ҳар бир таъм билиш сезгисининг ўзига хос тузилган «сугони» бўлади. специфик сифатлари билан фарқ қиладиган бу таъм билиш сугонлари тил юзасида бир текисда тақсимланган эмас. тилнинг асосий ёки орқа қисми аччиқ мазани айниқса яхши сезади, тил учи, асосан, ширин мазани - айниқса яхшироқ сезади, тилнинг четлари эса нордон мазани яхшироқ сезади. …

3 / 15

тил учида, лабда зич жойлашгандир. шунинг учун ҳам гавдамизнинг ана шу қисмлари теккан нарсани, силлиқ ва ғадир-будурни бошқа қолганларидан энг кўп сезгиридир. туюш таначалари орқа терисида жуда сийракдир туюш таначалари ва сезувчи нервнинг чекка тармоқлари нечоғли зич тақсимланганлиги эстезиометр номли маҳсус асбоб ёрдами билан аниқланади туюш маркази бош мия пўстининг орқадаги марказий пуштасида деб фараз қилинади. туюш сезгиларининг ташқи, физик сабаби бирон бир буюмларнинг терига бевосита тегишидир температура сезгиларига иссиқ ва совуқни сезиш киради. терида ва шиллиқ пардаларда маҳсус таначалар бор, уларнинг ичида иссиқни ёки совуқни сезадиган маҳсус нервларнинг чекка тармоқлари бўлади иссиқ ёки совуқнинг фарқига бориш биз температурасини сезаётган жисмларнинг иссиқ ўтказувчанлигига ҳам боғлиқ мускул – ҳаракат сезгилари мускул-ҳаракат сезгилари мотор сезгилар ёки кинестетик сезгилар деб ҳам аталади. бу хил сезгиларга тазйиқ (оғирлик)ни билиш сезгилари, қаршиликни (қаттиқлик, юмшоқликни) билиш сезгилари ва айрим органларнинг ҳаракатини билиш сезгилари киради мускул-ҳаракат сезгиларининг ташқи, физик сабаби мускулларимизга таъсир этувчи нарсаларнинг механик тазйиқи ёки …

4 / 15

ди болаларнинг сезги органлари тажрибага, тарбияга қараб ўсади, мустаҳкамланади, сезиш қобилияти мукаммаллашади. гўдак боланинг сезгиларини бирон қўзғовчига жавобан кўрсатадиган реакцияларига қараб билиб оламиз, холос сезгиларнинг ўсиши  бола дунёга келган дастлабки кунларданоқ ёруғликнинг ўзгаришига қараб, кўз қорачиги тораяди ёки кенгаяди. аммо бола кўз ҳаракатларини ҳали мувофиқлаштира олмайди (кўзини тута олмайди): бир кўзи бир томонга, иккинчи кўзнинг иккинчи томонга қараб туриши, бир кўзини очиб иккинчи кўзини юмиб ётиши мумкин. бола ҳар нарсага тикилиб тура олмайди. бола таҳминан иккинчи ой охирида нарсаларга тикилиб қарайдиган бўлади; шу вақтда бола тикилган нарсаси четга сурилса, уни кўзлари билан биринчи марта қидира бошлайди. беш ойлик бола ёрқин рангларни анча айирадиган бўлиб қолади. бола туғилган дастлабки кунларда ҳеч нарсани эшитмайди. бунинг сабаби шуки янги туғилган боланинг ўрта қулоғига маҳсус модда тўлган бўлади, бу модда товушнинг ўтишига тўсқинлик қилади. бу модда биринчи хафта давомида аксари шимилиб кетади, бола товушга жавобан реакция кўрсата бошлайди. авваллари бола фақат товушнинг кучига …

5 / 15

ига абсолют сезгирлиги анча юқори даражага етиши аниқланган. аммо мактабгача тарбия ёшидаги болада фарқ қилишга доир сезгирлик мактаб ёшидаги болага ёки катта ёшли кишига нисбатан ҳали анча заиф бўлади. одам болалик давридан бирор фаолиятга киришса, сезгилари яхшироқ ўсади. мактабгача тарбия ёшида сезгилар, турли ўйинларда ўсади. бу ўйинларда хилма-хил хоссали ўйинчоқлар катта ўрин тутади. мактаб ёшида ўқиш, жумладан, моддий нарсаларнииг ҳар хил хоссалари билан танишиш сезгиларнинг ўсишига катта таъсир кўрсатади. мактаб ўқувчиларида, асосан фарқ қилиш сезгирлиги ўсади. кўриш ва эшитиш сезгирлиги айниқса тез ўсади. фаолиятда сезгиларнинг усиши одамнинг меҳнат фаолияти сезгиларнинг ўсишига кучли таъсир кўрсатади сезгиларнинг ўсиши учун жисмоний тарбиянинг муҳим аҳамияти бор сезгиларнинг очиқ равшан бўлишида нутқ катта роль ўйнайди сезгилар сўз – ифодалар билан боғланса, очиқ-равшанроқ бўлиб қолади. масалан, куй тонлари тегишли терминлар билан ифодаланмаса, уларни эшитишда келиб чиқадиган сезгиларни таърифлаб бўлмайди болаларни тўғри тарбиялаш сезгиларнинг ўсишида катта аҳамиятга эгадир image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image4.jpeg image5.png /docprops/thumbnail.jpeg

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "эшитиш сезгилари"

эшитиш сезгилари эшитиш сезгилари эшитиш сезгилари товушларни сезишдан иборатдир. товушлар музикавий товушларга (ашула товуши, чолғу асбобларининг товуши) ва шовқинли товушларга (тарақ-туруқ, тарс-турс, шарақ-шуруқ, тақир-туқур ва бошқа шу каби товушларга) бўлинади. товушлар оддий ва мураккаб товушларга ҳам бўлинади ташқи қулоқ – қулоқ супраси билан эшитув йўлидаи иборат. ташқи қулоқ ҳаво тўлқинларини йиғувчи карнай деса бўлади. ташқи қулоқ билан ўрта қулоқ ўртасида бир парда бор, у ноғора парда ёки ўрта қулоқ пардаси деб аталади. ўрта қулоқ–ноғора парда ва унга ёпишган учта суякча: болғача сандон ва узангидан иборат. ноғора парда, шунингдек, унга ёпишувчи суякчалар (болғача, сандон ва узанги) ҳаво тебранишларини ички қулоқка ўтказади. ўрта қулоқ маҳсус канал (евстахий найи) ёрдами билан о...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PPTX (1,2 МБ). Чтобы скачать "эшитиш сезгилари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: эшитиш сезгилари PPTX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram