shaxsiy kompyuterning axboriy-mantiqiy asoslari

DOCX 8 pages 130.2 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 130.2 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

18 ta’lim jarayoniga raqamli texnologiyalarni joriy etish 22 ta’lim jarayoniga raqamli texnologiyalarni joriy etish 4-mavzu: shaxsiy kompyuterning axboriy-mantiqiy asoslari 1. mantiqiy oʻzgaruvchilar va mantiqiy ifodalar. mantiqiy amallar. 2. mantiqiy funktsiyalar va ularning rostlik jadvali. mantiqiy sxemalar. 3. bul algebrasi va elementar bul funktsiyalari. bul algebrasi qonunlari. 4. kompyuterni ishlashining mantiqiy va fizik asoslari tayanch tushunchalar: matematik mantiq, mulohaza tushunchasi, uning qiymati, mantiqiy amallar va formulalar, mulohazalar hisobi, inkor, kon’yunksiya, diz’yunksiya, implikatsiya, ekvivalensiya, de morgan qonuniyatlari, klini misoli. 1. mantiqiy oʻzgaruvchilar va mantiqiy ifodalar. mantiqiy amallar. mantiq jarayonini turli matematik belgilar bilan ifodalashga intilish arastu asarlaridayoq koʻzga tashlanadi. xvi – xvii asrlarga kelib, mexanika va matematika fani rivojlanishi bilan matematik metodni mantiqqa tatbiq etish imkoniyati kengaya bordi. nemis faylasufi leybnits har xil masalalarni yechishga imkon beruvchi mantiqiy matematik metod yaratishga intilib, mantiqni matematiklashtirishga asos soldi. mantiqiy jarayonni matematik usullar yordamida ifodalash asosan xix asrlarga kelib rivojlana boshladi. mulohaza va uning qiymati. …

2 / 8

on 2 ga boʻlinsa, u holda bu son juft son boʻladi” degan darak gap mulohaza boʻladi. bu mulohaza – rost. mulohazaning qiymati deganda biz uning rost yoki yolgʻonligini tushunamiz. mulohazalar odatda lotin alifbosining bosh harflari (a, b, c, .... x, y, z) bilan, ularning qiymatlari (“rost”, “yolgʻon”)ni r va yo harflari bilan belgilaymiz. bu yerda r – rost, yo – yolgʻon. shuningdek, ularni raqamlar bilan ham belgilash kiritilgan boʻlib, rost mulohaza 1, yolgʻon mulohaza esa 0 bilan belgilanadi. qismlarga ajratilmaydigan mulohazalar elementar mulohazalar deb aytiladi. elementar mulohazalar yordamida undan murakkabroq mulohazalarni tuzish mumkin. agar mulohazalar oʻrtasiga mantiq amallaridan qoʻysak, yangi mulohaza hosil boʻlib, bunday mulohazaga qoʻshma mulohaza deyiladi. mulohazalar algebrasida rost yoki yolgʻon tushunchalari asosiy tushunchalardan hisoblanadi. qoʻhma mulohazaning rost yoki yolgʻon ekanligini ta’rifdan kelib chiqqan holda jadval asosida koʻrish birmuncha qulaylik tugʻdiradi. bunday jadvalga rostlik jadvali ham deyiladi. quyidа biz bеrilgаn mulоhаzаlаrdаn mаntiq аmаllаri dеb аtаlаdigаn аmаllаr yordаmidа bоshqа …

3 / 8

i bilan bogʻlanuvchi mulohazalar a va b mulohazalarning kon‘yunksiyasi deb ataladi, ab hamda a b koʻrinishlarda belgilanadi. bu yerdagi a va b mulohazalar mos ravishda ab kon‘yunksiyaning birinchi va ikkinchi hadlari, “” va “” belgilar esa kon‘yunksiya amali belgisi deyiladi. ab, ab yozuvlar “a va b” deb oʻqiladi. kon‘yunksiya uchun rostlik jadvali quyidagicha boʻladi: kon’yunksiya – bogʻlayapman degan ma’noni anglatadi masalan, a: “toshkent – oʻzbekistonning poytaxti”, b: “termez shahri fargʻona vodiysida joylashgan”, c: “biz mustaqil yurt farzandlarimiz” degan uchta mulohazani qaraylik. ta’rifga koʻra, ravshanki, b mulohaza yolgʻon (chunki a – rost, b – yolgʻon), c – rost (chunki a – rost, c – rost), c – yolgʻon (chunki b – yolgʻon, c – rost). diz’yunksiya. tа’rif. a va b mulohazalarning kamida bittasi rost boʻlganda rost boʻladigan hamda “yoki” bogʻlovchisi bilan bogʻlanuvchi mulohazalar a va b mulohazalarning diz’yunksiyasi deb ataladi, koʻrinishda belgilanadi. bu yerdagi yozuv “a yoki b” deb oʻqiladi, “” …

4 / 8

implikatsiya belgisi deb ataladi. yozuv “agar a boʻlsa, u holda b boʻladi” yoki “a mulohazadan b mulohaza kelib chiqadi” degan ma’nolarni anglatadi. implikatsiya uchun rostlik jadvali quyidagicha boʻladi: implikatsiya soʻzi mahkam bogʻlayapman degan ma’noni anglatadi. masalan, 1) “agar 72 soni 9 ga karrali boʻlsa, u holda bu son 3 ga ham karrali boʻladi”. bu rost implikatsiya. 2) “agar boʻlsa, u holda boʻladi”, implikatsiyasi yolgʻon, chunki shart – rost, yolgʻon. ekvivalensiya. tа’rif. a va b mulohazalar bir vaqtda rost yoki bir vaqtda yolgʻon boʻlganda rost boʻladigan mulohaza a va b mulohazalarning ekvivalensiyasi deyiladi, koʻrinishda belgilanadi. bu yerdagi yozuv “a faqat va faqat, qachonki b”, yoki “a ekvivalent b”, yoki “b uchun a zarur va yetarli” deb oʻqiladi. ekvivalensiyaning rostlik jadvali quyidagicha boʻladi: masalan, a: “972 soni 9 ga karrali”, b: “972 soni raqamlarining yigʻindisi 9 ga karrali” mulohazalari berilgan boʻlsin. u holda a va b mulohazalarning ekvivalensiyasi quyidagicha boʻladi. “972 soni …

5 / 8

niq. shu sababli, birinchi boʻlib shu tushunchalarni aniqlash uchun maxsus formal (ya’ni formulalarga tayangan) til ishlatiladi. formal tilda mantiqiy bogʻlovchilar deb ataluvchi maxsus belgilardan foydalaniladi: - mаntiqiy koʻpаytirish, - mаntiqiy qoʻshish аmаllаri dеb yuritilаdi. аb mulоhаzаni а vа b; аb mulоhаzаni а yoki b; mulоhаzаni а mulоhаzаdаn b mulоhаzа kеlib chiqаdi yoki аgаr а boʻlsa, u hоldа b boʻlаdi; mulоhаzаni а mulоhаzаdаn b mulоhаzа vа b mulоhаzаdаn а mulоhаzа kеlib chiqаdi yoki а boʻlаdi, fаqаt vа fаqаt shu hоldаki, аgаr b boʻlsa, dеb oʻqiymiz. ta’rif. a, b, c,…. mulohazalarni inkor, diz’yunksiya, kon’yunksiya, implikatsiya va ekvivalensiya kabi mantiqiy bogʻlovchilar vositasi bilan ma’lum tartibda birlashtirib hosil etilgan murakkab mulohaza mantiqiy formula deyiladi. mantiqiy formulalar tabiiy tildagi mulohazalarning matematik modeli boʻladi. mulohazalar hisobida mantiqiy formulalar rostlik jadvallari yordamida izohlanadi. bul algebrasi va elementar bul funktsiyalari. bul algebrasi qonunlari mulohazalar va ular ustida bajariladigan mantiqiy amallar birgalikda mulohazalar algebrasi deb yuritiladi. mulohazalar algebrasining asosiy …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxsiy kompyuterning axboriy-mantiqiy asoslari"

18 ta’lim jarayoniga raqamli texnologiyalarni joriy etish 22 ta’lim jarayoniga raqamli texnologiyalarni joriy etish 4-mavzu: shaxsiy kompyuterning axboriy-mantiqiy asoslari 1. mantiqiy oʻzgaruvchilar va mantiqiy ifodalar. mantiqiy amallar. 2. mantiqiy funktsiyalar va ularning rostlik jadvali. mantiqiy sxemalar. 3. bul algebrasi va elementar bul funktsiyalari. bul algebrasi qonunlari. 4. kompyuterni ishlashining mantiqiy va fizik asoslari tayanch tushunchalar: matematik mantiq, mulohaza tushunchasi, uning qiymati, mantiqiy amallar va formulalar, mulohazalar hisobi, inkor, kon’yunksiya, diz’yunksiya, implikatsiya, ekvivalensiya, de morgan qonuniyatlari, klini misoli. 1. mantiqiy oʻzgaruvchilar va mantiqiy ifodalar. mantiqiy amallar. mantiq jarayonini turli matematik belgilar bilan ifodalashg...

This file contains 8 pages in DOCX format (130.2 KB). To download "shaxsiy kompyuterning axboriy-mantiqiy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxsiy kompyuterning axboriy-m… DOCX 8 pages Free download Telegram