lyuminessensiya

DOC 68.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1460899274_64357.doc hv hv e > lyuminessensiya reja: 1. asosiy tushunchalar 2. lyuminessensiya 3. fotolyuminesensiya yerda yorug‘likning asosiy manbalari kuchli cho‘lg‘angan jismlardir. yorug‘likning bunday manbalari issiq manbalar deb ataladi. ammo yorug‘likning issiq manbalaridan tashqari, sovuq manbalari ham bor, ularda energiyaning boshqa turlari (masalan, ximiyaviy energiya) yorug‘lik energiyasiga aylanadi. sovuq yorug‘lik beruvchi xilma-xil hodisalar lyuminessensiya деб ataladi. lyuminessensiya – lotincha lyumen, ya’ni yorug‘lik so‘zidan olingan. lyuminessensiyani vujudga keltiruvchi sabablar ham turli-tumandir. hashoratlarning (masalan, yaltiroq qurtlar), daraxt chirindilari, chiriyotgan go‘sht va hokazolarning shu’lalanishi odamzodga qadimdan ma’lum, bu hodisalar sovuq holda shu’lalanishning misoli bo‘la oladi. bu yerda shu’lalanish ximiyaviy protsesslar natijasida, asosan, oksidlanish natijasida paydo bo‘ladi. agar uran nitratning sariq kristallaridan ozrog‘ini sandonga qo‘yib, qorong‘i joyda bolg‘acha bilan ursak, urilganda chiroyli yashil tusda chaqnashini ko‘ramiz. bunda kristallning sovuq holda yorug‘lik chiqarishiga mexanik ta’sir sabab bo‘ladi. kristallning bolg‘acha urilganda atrofga sachrab ketgan parchalari yana bir oz vaqt nur sochib turadi, bu narsa lyuminessensiya hodisasiga juda …

hida lyuminessensiya markazi aa sathga o‘tib, energiyani kristall panjaraga beradi. asosiy holat sathi вв ga o‘tishda bu sathdan kvant chiqadi. lyuminessensiya yuz beradigan moddalar lyuminofor moddalar deb ataladi. lyuminessensiya markazi uyg‘ongan holatdan pastroq energiya sathiga o‘tishida o‘rtacha sarflanadigan vaqt lyuminessensiya jarayonining asosiy xarakteristikalaridan biri hisoblanadi. lyuminessent nurlanish to‘xtatilgandan keyin, agar u tez, taxminan sekundning o‘n milliondan bir ulushi (10-8s) da so‘nsa, lyuminessensiyaning bunday xili fluoressensiya deb ataladi. 10-8 s - uyg‘ongan atomning o‘ziga xos yashash davridir. agar tashqi elektron qobiqning sathlari uyg‘ongan bo‘lsa, odatda, atom asosiy holatga o‘tgunga qadar shuncha vaqt (10-8 s) uyg‘ongan holatda bo‘ladi. lyuminessensiyaning boshqa turi - fosforessensiya – uyg‘onish energiyasi manbai uzilgandan so‘ng yorug‘lanishning sekin pasayishi bilan xarakterlanadi. bu holda lyuminessensiya markazlari uyg‘ongandan keyin metastabil holatlarida bo‘ladi, bu holatlardan past energiyali holatga o‘tish «ta’qiqlangan» bo‘lib u 10-8 s qaraganda ancha uzoqroq vaqtda ro‘y beradi. lyuminessensiya uni uyg‘otish usuliga qarab ham turlarga bo‘linadi. masalan, televizor ekrani kineskop …

mida yotadi. lampa devoriga lyuminofor surkalgan bo‘lib, ultrabinafsha nurlanish ta’sirida turli rangda nurlanadi. lyuminoforlar aralashmasi ultrabinafsha nurlanishni yutib, spektrning ko‘rinadigan sohasida nurlaydi va yetarli darajada kunduzgi yorug‘lik spektrini hosil qiladi. elektromagnit nurlanish tomonidan uyg‘otilgan lyuminessensiyaning bunday xili fotolyuminesensiya deb ataladi. ingliz fizigi j.stoks 1852 yildayoq ushbu qoidani kiritgan edi: lyuminofor chiqaradigan yorug‘lik to‘lqini uzunligi uyg‘otuvchi yorug‘lik to‘lqini uzunligidan katta. stoks qoidasi yutish polosasining maksimumi lyuminessensiya polosasi maksimumiga nisbatan qisqa to‘lqinlar tomonga siljigan bo‘lishini bildiradi. rasm. stoks qoidasini tushuntiruvchi chizma stoks topgan bu qonuniyatni kvant mexanikasi tasavvurlari asosida oddiygina tushuntirish mumkin. lyuminessensiya markazi energiyali fotonni yutib, energiya sathiga ko‘tarila olmaydi (15.2-rasmga qarang). lyuminessent kvant energiyasi har doim dan kichik. oraliq sath yeor ga o‘tilganda energiya chiqadi. kvant energiyasi w ning bir qismi boshqa jarayonlarga ham sarflanishi mumkin. baribir istisnosiz qoidalar bo‘lmaydi: ba’zi hollarda antistoks nurlanish kuzatiladi. bu holatda foton energiyasiga lyuminessenlovchi modda zarralarining bir qismi qo‘shiladi. ximiyaviy reaksiyalar energiyasi - lyuminessensiyani …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "lyuminessensiya"

1460899274_64357.doc hv hv e > lyuminessensiya reja: 1. asosiy tushunchalar 2. lyuminessensiya 3. fotolyuminesensiya yerda yorug‘likning asosiy manbalari kuchli cho‘lg‘angan jismlardir. yorug‘likning bunday manbalari issiq manbalar deb ataladi. ammo yorug‘likning issiq manbalaridan tashqari, sovuq manbalari ham bor, ularda energiyaning boshqa turlari (masalan, ximiyaviy energiya) yorug‘lik energiyasiga aylanadi. sovuq yorug‘lik beruvchi xilma-xil hodisalar lyuminessensiya деб ataladi. lyuminessensiya – lotincha lyumen, ya’ni yorug‘lik so‘zidan olingan. lyuminessensiyani vujudga keltiruvchi sabablar ham turli-tumandir. hashoratlarning (masalan, yaltiroq qurtlar), daraxt chirindilari, chiriyotgan go‘sht va hokazolarning shu’lalanishi odamzodga qadimdan ma’lum, bu hodisalar sovuq holda shu’la...

DOC format, 68.0 KB. To download "lyuminessensiya", click the Telegram button on the left.

Tags: lyuminessensiya DOC Free download Telegram