yorug‘likning elektromagnit tabiati

DOC 260.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1460899758_64361.doc , x e t в с ¶ ¶ - = ¶ ¶ m , x в t e с ¶ ¶ - = ¶ ¶ e c м / 10 3 8 × m e j × = / с 2 2 2 2 2 x e c t е ¶ ¶ = ¶ ¶ em m e j × = / с ( ) t x f e j - = ( ) t x f e j - = ( ) t e c t e t x f t b c ¶ ¶ × × = ¶ ¶ × = - ¢ - = ¶ ¶ × m e j j m 1 t e t b ¶ ¶ = ¶ ¶ e m . const e b + = e m e b e m = m e j × = / с j e …

sada, yorug‘lik to‘lqinining tabiati to‘g‘risidagi savol javobsiz edi. хiх asrning ikkinchi yarmida (1864 yil) j.maksvell elektr va magnit maydon qonunlarini chuqur analiz qilib, elektromagnit maydon nazariyasini ishlab chiqdi va o‘zining nomi bilan ataladigan tenglamalarni taklif etdi. bizga elektromagnitizm kursidan ma’lumki, muhitning biror joyida o‘zgaruvchan elektr toki vujudga kelishi bilan bir vaqtda atrofdagi fazoda o‘zgaruvchan magnit maydoni paydo bo‘ladi. bu vujudga kelgan elektr tebranishi o‘z joyda qolmaydi, balki elektromagnitik to‘lqin qo‘rinishida tarqalib, fazoning tobora yangi–yangi qismlarini birin ketin egallab boradi. bu jarayonni yuzaga keltiruvchi elektromagnitizm va elektromagnitik induksiya hodisalari elektr (е) va magnit (в) maydonlari kuchlanganliklari o‘zgarishlari orasidagi munosabatni aniqlovchi j.maksvell tenglamalarida o‘zining qisqa matematik ifodasini topadi. maksvelning tajriba ma’lumotlariga muvofiq mulohazalari shuni ko‘rsatadiki, elektr va magnit vektorlari bir-biriga hamda elektromagnitik to‘lqinning tarqalish yo‘nalishiga perpendikulyar bo‘ladi. е elektr maydoni z o‘qi bo‘ylab, в magnit maydoni esa у o‘qi bo‘ylab yo‘nalgan eng sodda yassi to‘lqin holida maksvell tenglamalari quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi: (2.1) …

mi bo‘la oladi. magnit maydon kuchlanganligining v kattaligi uchun ham xuddi shu singari xulosa chiqarishimiz mumkin. е bilan в orasidagi munosabatni aniqlash oson. masalan, deb hisoblab, (2.1) tenglamadan quyidagini topamiz: yoki yoki (2.4) barcha elektrodinamik (va binobarin, optik) jarayonlarda o‘zgarmas maydon rol o‘ynamaganligi uchun (2.4) munosabatdagi o‘zgarmas kattalikni umumiylikka halal bermagan holda nolga teng deb hisoblash mumkin. demak, (2.5) (2.5) munosabat е va в bir–biriga chiziqli bog‘langanligini ko‘rsatadi; е va в maksimum va minimumdan baravar o‘tadigan bo‘lib o‘zgaradi. shunday qilib, elektromagnitik to‘lqin uchun ham (elastik to‘lqin uchun ham) umumiy tezlik bilan to‘lqinsimon tarqaladigan ikkita bog‘langan vektorlar to‘plamiga egamiz. е, в va uch vektorning o‘zaro joylashishi 2.1-rasmda ko‘rsatilgan o‘ng vint sxemasiga mos tushadi. yuqorida keltirilganlardan quyidagi xulosalarga kelish mumkin. har qanday vaqt birligi ichida o‘zgaruvchan elektr maydoni atrofida uyurmalangan magnit maydoni hosil bo‘ladi va aksincha. hosil bo‘lgan bu maydon elektr va magnit kirituvchanliklari va bo‘lgan muhitda tezlik bilan tarqaladi. va vektorlar …

‘likning bosimi aniqlangandan so‘ng yorug‘likning elektromagnit maydon nazariyasi butunlay tasdiqlandi. yorug‘likning tarqalish tezligining tajribada aniqlanishi uning tabiatini tushuntirishda muhim qadam bo‘ldi. maksvellning fikricha, , ya’ni muhitning sindirish ko‘rsatkichi muhitni xarakterlovchi boshqa konstantalar bilan, chunonchi ( dielektrik singdiruvchanlik bilan bog‘langan bo‘lib chiqadi (ko‘pchilik jismlarning magnit singdiruvchanligi 1 ga yaqin, bundan tashqari tekshirishlarning ko‘rsatishicha yorug‘lik to‘lqinlari kabi shunday katta chastotali jarayonlar uchun magnit singdiruvchanlik kattaligini har qanday muhit uchun 1 ga teng deb hisoblashimiz mumkin). bundan keyingi tadqiqotlar sinish ko‘rsatkichini chastotaga bog‘liq ekanligini (dispersiya) ko‘rsatdi va demak, maksvell nazariyasi takomillashtirishga muxtoj: o‘zgarmas elektr maydonda o‘tkazilgan tajribalardan olingan dielektrik singdiruvchanlik (statik dielektrik singdiruvchanlik) qiymatidan bevosita foydalanish mumkin emas, balki tez o‘zgaruvchan elektr maydoni ta’siri ostidagi muhitni xarakterlovchi singdiruvchanlik qiymatini hisobga olish kerak. yorug‘likning elektromagnit nazariyasi ko‘pgina optik hodisalarni tushuntirishga muvoffaq bo‘ldi. masalan, interferensiya, difraksiya, qutblanish va boshqalar. biroq bu nazariya yorug‘lik tabiatini butunlay tushuntira olmadi. xx asrning boshlariga kelib bu nazariya fotoeffekt, mutloq …

yotida muhim o‘rin tutadi. inson o‘zini o‘rab turgan olamni anglashda asosiy ko‘p ma’lumotni yorug‘lik yordamida oladi. biroq optika fizikaning bo‘limi bo‘lib, u yorug‘lik deganda faqatgina ko‘rish sohasini emas balki infraqizil sohani va ultrabinafsha sohalarni o‘z ichiga oladi va optik soha deb yuritiladi. o‘zining fizik xossalari bilan yorug‘lik boshqa elektromagnit nurlanishlardan hech qanday farq qilmaydi, faqatgina farq ( - to‘lqin uzunligi va ( - chastotasidadir. 2.2-rasm elektromagnit to‘lqinlar shkalasi to‘g‘risida tasavvur beradi. optik sohada to‘lqin uzunligini aniqlashda uzunlik birligi nanometr (nm) va mikrometr (mkm): ishlatiladi. ko‘rish sohasi taqriban 400 nm dan 780 nm gacha yoki 0,40 mkm dan 0,78 mkm gacha. to‘lqin deb tebranishning biror fazoda yoki muhitda tarqalishiga aytiladi. elektromagnit to‘lqin deganda juda keng soha tushuniladi va uning tebranish chastotasi ~10-3 gs dan to 1021 gs gacha bo‘lishi mumkin. odam tanasi elektromagnit to‘lqining ko‘p sohalarini sezadi: quloq ( =20 gs dan 2000 gs gacha eshitadi. ko‘z (=4∙1014 dan 8∙1014 gs …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yorug‘likning elektromagnit tabiati"

1460899758_64361.doc , x e t в с ¶ ¶ - = ¶ ¶ m , x в t e с ¶ ¶ - = ¶ ¶ e c м / 10 3 8 × m e j × = / с 2 2 2 2 2 x e c t е ¶ ¶ = ¶ ¶ em m e j × = / с ( ) t x f e j - = ( ) t x f e j - = ( ) t e c t e t x f t b c ¶ ¶ × × = ¶ ¶ × = - ¢ - = ¶ ¶ × m e j j m 1 t e t …

DOC format, 260.5 KB. To download "yorug‘likning elektromagnit tabiati", click the Telegram button on the left.

Tags: yorug‘likning elektromagnit tab… DOC Free download Telegram