o‘zbekistondagi mustaqillikka erishish jarayonlari

DOCX 15 pages 40.7 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 40.7 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

3-mavzu. mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy- siyosiy jarayonlar. reja: 1. xx asr 80-yillari o‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy hayotidagi inqirozli holat 2. markazning o‘zbekistonda amalga oshirgan qatag‘on siyosati: “paxta ishi” “o‘zbek ishi” nomli kampaniyalar 3. aholi turmush tarzining og‘irlashuvi. orol fojeasi va farg‘ona voqealari. 4. i.karimov – o‘zbekistonning birinchi prezidenti. mustaqillik deklaratsiyasi va uning tarixiy ahamiyati tayanch so'z va iboralar: iqtisodiy inqiroz, ijtimoiy-siyosiy tanglik, “qayta qurish”, buyruqbozlik boshqaruv usuli, “kadrlar to‘dasi”, “paxta ishi” “o‘zbek ishi”, orol fojeas, millatlararo ziddiyatlar, o‘zbek tiliga davlat tili maqomining berilishi, mustaqillik deklaratsiyasi, islom karimov-o‘zbekistonning birinchi prezidenti. 1. xx asrning 70-80 yillarida sssrda iqtisodiyotning rivojlanish sur’ati tobora pasayib, xarajatlar ortib bordi. mavjud imkoniyatlarni hisobga olmasdan ishlab chiqilgan va qabul qilingan ijtimoiy, oziq-ovqat, agrar, energetika, ekologiya va boshqa sohalardagi dasturlar samara bermadi, iqtisodiy ziddiyatlarni chuqurlashturib yubordi. iqtisodiyot ekstensiv yo‘lda tobora ko‘p qo‘shimcha mehnat va moddiy resurslarni ishlab chiqarishga jalb etish yo‘lida depsinayotgan edi. mamlakat katta tabiiy …

2 / 15

dlik, chayqovchilik, poraxo‘rlik kabi yaramas illatlar jamiyatni kemirmoqda edi. buyruqbozlik – boshqaruv usuli, sansalorlik, qog‘ozbozlik, majlisbozlik iqtisodiyotning o‘z qonunlari va vositalari asosida rivojlanishiga to‘sqinlik qilmoqda edi. odamlar mulkdan begonalashtirilgan, shu tufayli loqayd, sust, beparvo edilar, huquq va qonuniylik puturdan ketgan edi. xo‘jalikni boshqarishda 200 mingtacha turli buyruqlar, qonunsimon hujjatlar hukmron bo‘lib, ular xo‘jalik xodimlarining har bir qadamini nazorat qilib, tashabbuskorlikni bo‘g‘ar edi. oddiy korxonadan tortib tumangacha, viloyatdan tortib respublikagacha, respublikadan markazgacha haqiqiy ahvolni bo‘yab ko‘rsatish, barcha darajadagi rahbarlarni maqtash, ular nomiga hamdu sanolar o‘qish rasm bo‘lib qolgan edi. oqibatda dunyoda eng kuchli ikki davlatdan biri, deb hisoblanib kelingan sssrda inqirozli holat shakllanib еtilgandi. kpss markaziy qo‘mitasining 1985-yil aprelida bo‘lgan plenumi noxush tendensiyalar yig‘ilib, sssr tanglik vaziyatiga tushib qolganligini ilk bor e’tirof etdi. mazkur plenum janmiyatni “qayta qurish” orqali iqtisodiyotni ko‘tarish, xalqning turmushini yaxshilash siyosatini belgiladi. 1985–1986-yillarda markazdagi rahbariyat tomonidan jiddiy o‘zgarishlar qilish zarurligi anglandi. biroq ahvolning nihoyatda murakkabligi hali to‘la …

3 / 15

’minlashga urinish bo‘ldi. ammo, bu sa’y-harakatlar ham behuda ketdi. to‘g‘ri, jamiyatni demokratlashtirish, oshkoralik, turli xil fikrlar birldirishga imkon berish tomon ijobiy qadamlar qo‘yildi. matbuotda, radio va televideniyada turli xil fikr-mulohazalar erkin aytiladigan bo‘ldi. “qayta qurish” siyosati davrida iqtisodiyotda juda kuchli buzilishlar ro‘y berdi. markaz “qayta qurish”ning ilmiy va nazariy jihatdan puxta va aniq-ravshan dasturini ishlab chiqolmadi. iqtisodiy siyosat puxta o‘ylab ko‘rilmagan sinov va eksperimentlarga asoslangan edi. mamlakat imkoniyatlarini hisobga olmasdan xalq xo‘jaligining barcha sohalarini bir vaqtning o‘zida rivojlantirishdan iborat noto‘g’ri yo‘l tutildi. sovet rahbariyati mamlakatni tanglikdan, inqirozdan chiqarish uchun ma’muriy-buyruqbozlik tizimini, hamma resurslarni markazlashtirilgan tarzda rejalashtirish asosida boshqarish va taqsimlash yo‘lidan tartibga solinadigan bozor iqtisodiyotiga o‘tish kerakligini o‘z vaqtida payqamadi, buni juda kech tushundi. 1990-yilga kelganda bozor iqtisodiyotiga o‘tish zaruriyati anglandi, dasturlar tuzildi, qarorlar qabul qilindi. biroq, vaqt ham boy berilgan edi. iqtisodiyot batamom barbod bo‘lgan, moliyaviy va narx-navo tizimi izdan chiqqan, boshqaruv mexanizmi falaj bo‘lib qolgan edi. sssr ich-ichidan …

4 / 15

boshladilar. o‘zbekiston kompartiyasi va o‘zbekiston ministrlar kengashi amalda ular tomonidan boshqarildi. birinchi lavozimga o‘tirgan mahalliy kadrlar ularning qo‘lida qo‘g‘irchoq bo‘lib qoldilar. o‘zbekiston kompartiyasi markaziy qo‘mitasida moskva vakillari – mogilnichenko, bessarabov, ponomaryovlar uya qurib olgan edilar. o`sha yillarda tez-tez bo‘lib turadigan plenumlar va yig‘ilishlar o‘zbekistonda doimiy ishlash uchun yuborilgan “kadrlar to‘dasi”ning boshliqlari – anishchev, ogaryok, satin va ularning hamtovoqlari nazorati ostiga olingan edi. o‘zbekiston kompartiyasi mqning birinchi kotibi i.usmonxo‘jayev ham ular oldida ojizu harakatsiz edi. o`zkp mqda “pinhona kabinet” tashkil topdi, ushbu “kabinet” kuch ishlatish, tuhmatlar uyushtirish yo‘li bilan xodimlarni badnom qilish, respublikaga mutlaqo aloqasi bo‘lmagan avantyuristik qarorlarni tiqishtirish bilan shug‘ullandi. qo‘g‘irchoqqa aylantirilgan mahalliy rahbarlar “kadrlar to‘dasi” tomonidan tayyorlangan qarorlarga imzo chekishardi, xolos. sovet rejimining ko‘zbo‘yamachilik, “ulug” millatchilik, shovinistik siyosati va uni amalga oshiruvchilar oldida bu qo‘g‘irchoq rahbarlarning ojizligi, itoatkorligi xalqqa qimmatga tushdi. 2. qatag'onlikning navbatdagi yangi bosqichi 80-yillarga to'g'ri keldi. bu qatag'onlik sovetlar hukumatining yana bir navbatdagi nayrangi bo'lib, «o’zbek …

5 / 15

iz»[footnoteref:1]. [1: «o‘zbekiston adabiyoti va san’ati», 1996 yil, 19 aprel.] ha, juda adolatli va to'g'ri aytilgan gaplar. aslida «o'zbek ishi» degani nima o'zi va qachon paydo bo'ldi. bu «ish» aslida 80-yillarda o'zbekiston davlat xavfsizlik qo'mitasi (dxq)ning raisi bo'lib ishlagan melkumov (millati arman) bilan o'zbekiston kp mqning birinchi kotibi sh.rashidov o'rtasidagi o'zaro kelishmovchiliklardan boshlangan. o'sha kezlarda buxoro viloyati bxss boshlig'i muzaffarov va buxoro shahar savdo idorasining direktori qudratovlarning poraxo'rligiga taalluqli ma`lumotlar dxqda bo`lgan. bu shaxslar buxoro viloyati firqa qo'mitasining birinchi kotibi a.karimov himoyasida bo`lgan va unga «oshirib» turishgan. a.karimov esa o'z navbanda sh.rashidov bilan yaqin aloqada bo`lgan. shu bois melkumov va uning gumashtalari o'z oldilariga muzaffarov va qudratovni fosh qilish orqali a.karimovga chiqish va so'ngra u orqali sh.rashidovni «nishonga» olishni mo'ljallab harakat qilganlar. 1983-yilda buxoroda ilgaridan o'ylab rejalashtirilgan va amalga oshirilgan «operatsiya» tufayli muzaffarov va qudratovlar qamoqqa olindilar. ular xalqqa ma`lum bo`lgan birinchi o'zbek millionerlari bo'lib chiqdi. bu ish darhol moskvaga …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekistondagi mustaqillikka erishish jarayonlari"

3-mavzu. mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy- siyosiy jarayonlar. reja: 1. xx asr 80-yillari o‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy hayotidagi inqirozli holat 2. markazning o‘zbekistonda amalga oshirgan qatag‘on siyosati: “paxta ishi” “o‘zbek ishi” nomli kampaniyalar 3. aholi turmush tarzining og‘irlashuvi. orol fojeasi va farg‘ona voqealari. 4. i.karimov – o‘zbekistonning birinchi prezidenti. mustaqillik deklaratsiyasi va uning tarixiy ahamiyati tayanch so'z va iboralar: iqtisodiy inqiroz, ijtimoiy-siyosiy tanglik, “qayta qurish”, buyruqbozlik boshqaruv usuli, “kadrlar to‘dasi”, “paxta ishi” “o‘zbek ishi”, orol fojeas, millatlararo ziddiyatlar, o‘zbek tiliga davlat tili maqomining berilishi, mustaqillik deklaratsiyasi, islom karimov-o‘zbekisto...

This file contains 15 pages in DOCX format (40.7 KB). To download "o‘zbekistondagi mustaqillikka erishish jarayonlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekistondagi mustaqillikka e… DOCX 15 pages Free download Telegram