yahudiylik

DOCX 18 pages 83.4 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 83.4 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

iii bo`lim. milliy dinlar. yahudiylik. reja: 1. milliy dinlarning kelib chiqishi va o`ziga xos hususiyatlari. 2. yahudiylik dini vujudga kelishi. 3. yahudiylik dini muqaddas manbalari. 4. yahudiylikdagi oqimlar. 5. o’rta osiyodagi yahudiylar. 6. yahudiy marosimlari va bayramlari. tayanch so’zlar milliy dinlar, mumtoz xalq, iudaizm, ierusalim, yaxve, mahdiy, xaloskorlik, muso, tavrot, vedalar, vedizm, konfutsiylik. zardusht, axuramazda, axriman, avesto, mifologiya, maks myuller, yasna, yasht, visparad, vadevdat, chinvot. 1. milliy dinlarning kelib chiqishi va o`ziga xos hususiyatlari. kishilik jamiyati tarixida din shakllari turli-tuman bo’lgan. ammo har qanday din muayyan, konkret tarixiy sharoit va ijtimoiy munosabatlarga muvofiq holda paydo bo’lgan, o’zgargan hamda rivojlangan. din shakllarini shartli ravishda uchta asosiy guruhga bo’lish mumkin: urug`-qabila dinlari, milliy dinlar va jahon dinlari. urug`-qabila dinlarida kishilarning tabiat bilan bo’lgan munosabatlari, ishlab chiqarishga oid faoliyatlari (ovlash, ovqat izlash va to’plash) bilan bir vaqtda ularning ibtidoiy tashkilotchilik xususiyatlari ham aks etgan. urug`chilikning ilk davrlarida tabiat diniy e’tiqodning asosiy ob’ekti hisoblangan. …

2 / 18

ar roli osha borishiga olib kelgan. matriarxat (ona urug`i hukmronligi) dan patriarxat (ota urug`i hukmronligi) ga o’tilishi va bu asosda vujudga kelgan yangi ijtimoiy munosabatlar diniy tasavvurlarda ham o’z aksini topgan. natijada erkak xudolar haqidagi tasavvurlar birinchi o’ringa chiqqan. urf-odat va marosimlarni uyushtirish va bajarish ham erkaklarning ishi bo’lib qolgan. shu tariqa ajdodlarga, urug`, qabila boshliklariga sig`inish kuchaya borgan. diniy mifologiyadagi ota xudo qabilga hayoti va faoliyatida eng qudratli homiy hisoblangan. ibtidoiy jamoa tuzumining yemirilgan va sinfiy tabaqalanish boshlangan davrda xudolar haqidagi tasavvurlarning shakllanishi ular bilan bog`liq bo’lgan urf-odat va marosimlarda ham muayyan o’zgarishlar bo’lishiga olib kelgan. dehqonchilik bilan shugullanadigan qadimiy xalqlarda xalok bo’lib, qayta jonlanadigan mavjudot xudolariga sig`inish, yer, suv, samoviy jismlarni ilohiylashtirish, shular bilan bog`liq bo’lgan qurbonlik kilish marosimlari paydo bo’lgan. ammo ibtidoiy jamoa tuzumi davrida din jiddiy o’zgarishlarga uchragan bo’lsa ham, muayyan bir tizimga aylana olmagan. urug`-qabila dinlariga xos diniy ibodat-marosimlar osiyo, afrika, janubiy amerika va okeaniyada …

3 / 18

bir qancha xudolar bo’lgan. xuddi shunga o’xshash qadimgi yahudiylar dinning xudosi - yaxve ham ko’p xudolilikning yaqqol namunasidir. quldorlik jamiyatidagi dastlabki milliy dinlarning o’ziga xos yana bir xususiyati oxirat to’g`risidagi tasavvurning paydo bo’lishi va unga ishonishdir. ammo bu davrda bunday tasavvurlar hali to’la shakllanmagan edi. ular keyingi davrlarda rivojlangan. bu davrda qurbonlik kilish keng rasm bo’lib hatto majburiy marosimlardan biri hisoblanar edi. xudolar yo’lida meva-cheva, noz-ne’matlardan tortib, uy hayvonlarining barcha turlarigacha, qadim zamonlarda esa hatto odamlar ham qurbon qilinar edi. milliy dinlar rivojlanishining so’ngti davrlariga kelib odamlar o’rniga hayvonlar qurbon qilina boshlangan. shu bilan birga oxirat haqidagi tasavvurlar keng targ`ib qilinardi. milliy dinlar elat-millat dinlari deb ham yuritiladi. chunki ular urug`-qabila dinlaridan farqli ravishda sinfiy jamiyat qaror topishi va shakllanishi davrida vujudga kelgan va rivojlangan. binobarin, ular avvalo elatning so’ngra, millatning shakllanishini o’zlarida aks ettirgan. milliy dinlarda tasavvur qilingan xudolar milliy xudolar hisoblanib, ibodat-marosimlar asosan muayyan elat yoki millatnikigagina mos …

4 / 18

atlari diniy tashkilotlar,oqimlar, mafkuraviy kurshning dolzarb yo`nalishlari. –t.: “toshkent islom universiteti”, 2014. -106 b.] paydo bo’lishi. yahudiylik miloddan avvalgi 2000 - yillarning oxirlarida falastinda vujudga kelgan, yakkaxudolik g`oyasini targ`ib qilgan dindir. miloddan avvalgi xiii asrda yahudiy qabilasida yakka xudo – yaxvega sig`nish qaror topdi. milodgacha vi asrda yahudiylikning asosiy elementlari: monotoeizm, yahudiylarning xudo tanlagan millat ekani, ilohiylashtirilgan eski ahd, messiyaning kelishiga ishonish to`liq shakllandi. yahudiylik millat dini bo’lib, faqatgina yahudiy xalqiga xos. yahudiylar dastavval falastindagi kichik hududda tarqalgan bo`lib, aqidaviy ta`limotda yahudiylarning xudo tanlagan millat ekaniga e`tiqod qilish mavjud bo`lgani sababli misseonerlik va prozelitizm rivojlanmagan. miloddan avvalgi 70-35-yillarda yahudiylar davlati parchalanib ketishi oqibatida ushbu xalq avval o`rta yer dengizi bo`yidagi mamlakatlarda, keyinchalik yevropa hududida tarqalgan etnik diasporalarga ajrab ketgan. diniy ibodatlar sinagogalarda ravvinlar tomonidan boshqarib borilgan ii-v asrlarda yahudiylar hayot tarzi diniy-huquqiy jihatdan yozma manba – talmudda belgilab qo`yilgan. hozirgi falastin hududida qadimgi zamonlarda dehqonchilik va chorvachnlik bilan shug`ullangan ko’chmanchi …

5 / 18

m ta’limotiga hech qanday ta’sir ko’rsatmadi, u yagona milliy dinligacha qoldi, shuning uchun uning ijtimoiy va gnoseologak ildizlari ham yo’q, deb jar solmoqdalar. aslida esa yahudiy xalqining ijtimoiy-iqtisodiy sharoitiga muvofiq iudaizm, boshqa dinlar kabi, shakl va mazmunini bir necha bor o’zgartirgan. iudaizm politeizmdan monoteizmga o’tguncha bir qancha tarixiy jarayonni boshdan kechirgan. bu jarayon ibtidoiy jamoa tuzumidan quldorlik jamiyatiga o’tguncha bo’lgan davrni o’z ichiga oladi. mana shu tarixiy davrda yahudiy qabilalari ko’p xudolarga e’tiqod qilganlar. har bir qabilaning, har bir urug`, hatto shaharning o’z xudosi bo’lgan; moddiy olam hodisalarining har bir guruhi alohida xudoning nomi bilan bog`langan. "sening shaharlaring qancha bo’lsa, xudolarning shahri ham shunchadir", deyiladi tavrot yozuvlarida. iudaizmda mahalliy avliyolar xisoblanmish iso (iisus), navin, ibrohim (avraam), ishoq (isaak) yoqub (iakov), yusuf (iosif) va boshqalar. bular boshqa dinlarda ham payg`ambar deb tan olingan. eramizdan avvalgi x asrda iudaizm yahudiy qabilalari o’rtasida sinfiy tabaqalanish ro’y berishi va quldorlik munosabatlarining vujudga kelishi jarayonida …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yahudiylik"

iii bo`lim. milliy dinlar. yahudiylik. reja: 1. milliy dinlarning kelib chiqishi va o`ziga xos hususiyatlari. 2. yahudiylik dini vujudga kelishi. 3. yahudiylik dini muqaddas manbalari. 4. yahudiylikdagi oqimlar. 5. o’rta osiyodagi yahudiylar. 6. yahudiy marosimlari va bayramlari. tayanch so’zlar milliy dinlar, mumtoz xalq, iudaizm, ierusalim, yaxve, mahdiy, xaloskorlik, muso, tavrot, vedalar, vedizm, konfutsiylik. zardusht, axuramazda, axriman, avesto, mifologiya, maks myuller, yasna, yasht, visparad, vadevdat, chinvot. 1. milliy dinlarning kelib chiqishi va o`ziga xos hususiyatlari. kishilik jamiyati tarixida din shakllari turli-tuman bo’lgan. ammo har qanday din muayyan, konkret tarixiy sharoit va ijtimoiy munosabatlarga muvofiq holda paydo bo’lgan, o’zgargan hamda rivojlangan. din shakl...

This file contains 18 pages in DOCX format (83.4 KB). To download "yahudiylik", click the Telegram button on the left.

Tags: yahudiylik DOCX 18 pages Free download Telegram