tarixiy o‘lkashunoslik fanining shakllanishi va rivojlanishi tarixidan

PPT 12 pages 1.4 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPT

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

заголовок слайда отсутствует 1-mavzu. tarixiy o‘lkashunoslik fanining shakllanishi va rivojlanishi tarixidan reja: tarixiy o’lkashunoslik fanining fan sifatida shakllanishi va rivojlanishi. tarixiy o’lkashunoslikning tarix fani tizimida tutgan o’rni. tarixiy o’lkashunoslik fanining tadqiqot ob’yektlari. “avesto” va qadimgi manbalarda o’lkamizning nomlari. arab manbalarida o’lkamiz haqidagi ma’lumotlar va ularning ahamiyati. 1. tarixiy o’lkashunoslik fanining fan sifatida shakllanishi va rivojlanishi. ushbu fan tarixiy, jug‘rofiy, antropologik, arxeologik, etnografik, toponimik, moddiy va ma'naviy bilimlarga tayangan holda tarixiy o‘lkashunoslik haqida ma'lumotlarni mujasamlashtirgan. o`zbekiston fuqarolarini axloqiy va estetik tarbiyalash, ularni madaniy saviyasini oshirish, ma`naviy boyliklarini ko`paytirish va ulardan keng foydalanish haqida g‘amxo`rlik qilish, o`lka tarixi hamda unga bo`lgan munosabatlarga ko`p jihatidan bog‘liq. o`lkashunoslikning asosiy manbalari: 1. tarixiy yodgorliklar; 2. arxeologik yodgorliklar; 3. etnografik yodgorliklar; 4. toponimik va arxiv hujjatlari; 5. muzey materiallari. o`zbekiston xalqlari tarixiy va madaniy yodgorliklari jahon madaniy merosining tarkibiy qismi bo`lib, mana shunday tarixiy, moddiy va ma`naviy yodgorliklarni har tomonlama chuqur, ilmiy va amaliy jihatdan o`rganadigan …

2 / 12

manzilgohlar, istehkomlar yo’llarining qoldiqlari, mozor qo’rg’onlar, qoyatosh tasvirlari va boshqalarni o’rganadi. arxeologik manbalarni ikki turga bo’lib o’rganiladi: 1. tabiiy manbalar (poleozoologiya, poleobotanika) - inson va hayvon suyaklari, o’simliklar qoldiqlari va geologik qatlamlar bo’lib ularni asosan zoologlar, botaniklar va geologlar o’rganadilar. 2. inson tomonidan topilgan manbalar bo’lib, ular mehnat qurollari, yarog’-aslahalar, sopol idishlar, san’at va zeb-ziynat buyumlari yozuv hamda yozma manbalar. etnografiya-bunga xalq urf-odatlari, moddiy va ma’naviy madaniyati, folklor o’rganiladi. bu fan millatning xususiyatlari, o’zaro o’xshashligi va tafovutlari, kelib chiqishi va joylashishi, madaniy-maishiy aloqalari ijtimoiy va oilaviy turmush kabi ma’lumotlarni o’rganadi. har bir etnos ayrim shaxslar, yosh va qari norasta va o’spirin, juvon va yigit, erkak va ayollardan tashkil topadi. hech bir inson bir-biriga tabiati va xarakteri, xulq-atvori va his-tuyg’ulari bilan to’liq o’xshashlikka ega bo’lmagandik, etnoslar ham bir-biriga to’la o’xshamaydi. shuning uchun buni o’rganib chiqishni talab qiladi. arxivshunoslikda, markaziy va mahalliy davlat hokimiyati organlari va davlat boshqaruv organlaridan qolgan turli hujjatlar, …

3 / 12

etik ijodga ega ekanligi to’g’risida ma’lumotlar bor. o’lkashunoslikni o’rganishda muzey eksponatlarining o’rni juda katta ahamiyat kasb etadi. o’lkashunoslik manbalari orasida haqiqiy ilmiy va madaniy-ma’rifiy muassasaga aylanib qolgan muzeyning o’rni va ahamiyati kattadir. u moddiy va ma’naviy madaniyat yodgorliklarining asl nusxalarini arxeologiya, etnogragrafiya, toponimikaga oid materiallarni to’playdi, saqlaydi va ilmiy asosda o’rganib tahlil qiladi. 2. “avesto” va qadimgi manbalarda o’lkamizning nomlari. arab manbalarida o’lkamiz haqidagi ma’lumotlar va ularning ahamiyati. o’rta osiyo g’arbda kaspiy dengizi janub va sharqda eron, afg’oniston islom respublikasi, xitoy xalq respublikasi, shimolda esa 45–32 shimoliy kenglik bilan chegaralanadi. bir necha bor jahon imperiyalarining markazi sifatida dunyo siyosiy tarixida katta o’rin tutadi. o’rta osiyo qadimgi g’arb va sharq o’rtasidagi iqtisodiy va savdo munosabatlarida vositachi rolini bajargan. o’lkamiz haqida dastlabki ma’lumotlar «avesto»da uchraydi. qadimgi viloyatlarning nomlari berilgan yasht kitobining uchinchi va videvdatning birinchi bobida sanab o’tilgan. yasht ro’yxatidagi birinchi mamlakat eroniy qabilalarning vatani - «aryonam vayjo»ni «ariylarning sayxon yerlaridan». u …

4 / 12

rva xnanta, roga charxo, varpo, nomsiz yetti hind viloyatlari va ranxa daryosi boshlaridagi mamlakatlar sanab o’tilgan. «avesto» eng qadimgi mamlakatlar - o’rta osiyo va o’rta sharq, afg’oniston, eronning shimoli-sharqiy xududi bilan bog’lanadi. aryonam vayjo mamlakatini - bu keng xududda joylashgan o’lka deb tushunish mumkin. u yerdan baland tog’lar - pomir, hindiqush, hisor, tang’rito (tyan-shan), chuqur ko’llar - kaspiy, orol, balxash, issiqko’l, keng daryolar amudaryo va sirdaryo faraz qilinadi. birinchi bor ishonchli geografik ma’lumotlar arablar hukmronligi davri (ix–x asrlar)ga to’g’ri kelib, ular orol dengizi, amudaryo va sirdaryoning quyi oqimidagi yerlarni yaxshi bilganlar. xi asrdayoq alloma abu rayhon beruniy meridianlar o’zgarishining yangi yo’lini kashf etgan. uchta yangi kartografik proyeksiyalar ishlab chiqib, uzunlik va kenglikni aniqlashning yangi uslubini tadbiq etgan. abu rayhon beruniy fanning deyarli barcha yo’nalishlari bo’yicha buyuk kashfiyotlar qilgan olimdir. u kishilik jamiyati, tarixida ilk bor yerning yumaloq shaklda ekanligini aniqlab, globusni yaratadi. beruniyning yirik asarlaridan biri «al asorul boqiya oqil …

5 / 12

ridagi orollar, buyuk britaniya, irlandiya, sarandib (shri-lanka) joylashuvini to‘g‘ri tasvirlaydi. ushbu kitob xii asrdayoq lotin tiliga tarjima qilingan edi. “kitob suratul-arz” (“yer tasviri kitobi”) asarida kaspiy dengizi yoki xorazm dengizi haqida qimmatli ma’lumotlar bor. ushbu tarixiy geografiyaga oid asardagi markaziy osiyoga oid ma’lumotlar katta ilmiy ahamiyatga ega kitobning 937- milodiy, hijriy 428-yilda ko’chirilgan qo‘lyozmasi bizgacha yetib kelgan bo‘lib, unga turli xaritalar chizib, ilova qilingan. xi asrda yashab ijod etgan mahmud qoshg’ariy 1029-1038 yillar orasida taxminan balosog‘onda tug‘ilgan, lekin umrining ko‘p qismini, qoshg‘ar, bag‘dod va boshqa shaharlarda o‘tkazgan. mahmud koshg‘ariy yoshligida yaxshi ma‘lumot olgan va o‘rta asr fanining ko‘p sohalarini, xususan, arab tili, turkiy tillarni, tarix hamda geografiya fanlarini chuqur bilgan. u xalq jonli tilidagi so’z va iboralarni, hikmatli so’z, maqollarni astoydil o’rgandi, ularni qunt bilan yozib bordi, har bir so’z, iborani sharhlash va ma'nosini aniqlashga intildi. mahmud koshg’ariy turkiy xalqlar tarixi, tili, madaniyati, urf-odatlarini puxta o’rganish maqsadida butun o’rta osiyoni …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarixiy o‘lkashunoslik fanining shakllanishi va rivojlanishi tarixidan"

заголовок слайда отсутствует 1-mavzu. tarixiy o‘lkashunoslik fanining shakllanishi va rivojlanishi tarixidan reja: tarixiy o’lkashunoslik fanining fan sifatida shakllanishi va rivojlanishi. tarixiy o’lkashunoslikning tarix fani tizimida tutgan o’rni. tarixiy o’lkashunoslik fanining tadqiqot ob’yektlari. “avesto” va qadimgi manbalarda o’lkamizning nomlari. arab manbalarida o’lkamiz haqidagi ma’lumotlar va ularning ahamiyati. 1. tarixiy o’lkashunoslik fanining fan sifatida shakllanishi va rivojlanishi. ushbu fan tarixiy, jug‘rofiy, antropologik, arxeologik, etnografik, toponimik, moddiy va ma'naviy bilimlarga tayangan holda tarixiy o‘lkashunoslik haqida ma'lumotlarni mujasamlashtirgan. o`zbekiston fuqarolarini axloqiy va estetik tarbiyalash, ularni madaniy saviyasini oshirish, ma`naviy boyli...

This file contains 12 pages in PPT format (1.4 MB). To download "tarixiy o‘lkashunoslik fanining shakllanishi va rivojlanishi tarixidan", click the Telegram button on the left.

Tags: tarixiy o‘lkashunoslik fanining… PPT 12 pages Free download Telegram