umumiy psixologiya fanidan

PPTX 42 pages 2.9 MB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.9 MB

File type PPTX

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

слайд 1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat universiteti 5141000 – tuproqshunoslik ta’lim yo’nalishi uchun «umumiy psixologiya» fanidan 1-mavzu. umumiy psixolgiya fanining dolzarb vazifalari, predmeti va metodlari samarqand – 2020 yil reja: psixologiyaning predmeti va psixologiyaning fan sifatida shakllanishi miya va psixika psixologiyaning fanlar tizimida tutgan o’rni va hozirgi zamon psixologiyasining tuzilishi psixologiyaning ilmiy tadqiqot metodlari biz kunda qushlarning sho’x navosini, musiqa asboblarining xonishini, inson nutqini, uchib o’tayotgan samolyot shovqinini eshitamiz, atrofimizni o’rab turgan narsa, daraxt, hayvonlar, mashinalarni ko’ramiz. ularning rangi va hajmini ajrata olamiz. mazkur jarayonlar insondagi aks ettirish xususiyati bilan chambarchas bog’liq. psixologiya fanining predmetini tahlil qilishda asosiy e'tiborni quyidagilarga qaratish lozim. jumladan, shaxs haqida fikr yurituvchi fanlar sirasiga psixologiya va pedagogika fanlarini kiritish mumkin. shunga ko’ra pedagogika shaxsni ta'lim-tarbiya jarayonida kamol topishini tadqiq qilsa, psixologiya shaxsda kechadigan ruhiy jarayonlarni o’rganadi. shundan xulosa qilishimiz mumkinki, psixologiya fanining predmetini - shaxsning psixikasi va uning psixologik …

2 / 42

agi materiyaning (miyaning) xususiyati tushunilib, u ob'ektiv borliqni aks ettirilishida namoyon bo’ladi, sub'ekt faoliyatini ma'lum maqsad asosida yo’naltiradi hamda xulq-atvor negizida shakllanadi professor v.m.karimova fikricha psixika - inson ruhiyatining shunday holatiki, u tashqi olamni (ichki ruhiy olamni) ongli tarzda aks ettirishimizni, ya'ni bilishimiz, anglashimizni ta'minlaydi. psixologiyaning fan sifatida shakllanishi insonda jismoniy tanadan tashqari undan farqlanuvchi yana nimadir borligi haqidagi tasavvurlar qadimdanoq mavjud bo’lgan. eng qadimgi davrlardayoq inson tush ko’rish hodisasi orqali ayrim odamlarning noyob qobiliyatlari (masalan, ovdagi muvaffaqiyatlar) o’lim va boshqa hodisalarning sabablarini tushuntirishga intilgan. ammo dastlabki qarashlar mifologik xarakterda edi. ular fikrlash orqali emas, ko’r-ko’rona ishonch vositasida egallanardi. ruh haqidagi qarashlar ko’pincha nafas bilan bog’lanardi, ruhni esa uchar mahluq sifatida tasavvur etardilar. psixologiya haqidagi fikrlar qadim zamonlardan beri mavjuddir. ilk davrlarda psixologik xususiyatlarni jonning ishi deb tushuntirilgan. jonning o’zi esa odam tanasidagi maxsus ikkilamchi jism deb qaralgan. bunday tasavvurlar "animizm" deb ataladi. animizm so’zi -anima "jon" degan ma'noni anglatadi. …

3 / 42

ar deb tushuntiradi. platonning dualizm shogirdi arastu (aristotel eramizdan oldingi iv asr 384-322 yillar) tomonidan birmuncha muvaffaqiyatli bartaraf etildi. aristotelning "jon haqida" asari o’sha davrdayoq psixologiya maxsus fan sifatida maydonga kela boshlaganidan dalolat beradi. ana shu tufayli psixologiya jon haqidagi fan sifatida maydonga kelgan va hozirgi kunda psixologiya fani o’z mazmunini batamom o’zgartirgan. miya va psixika psixika yuksak darajada tashkil topgan materiyaning alohida xossasi bo’lib, u ob'ektiv olamni alohida bir tarzda aks ettiradi. yuksak darajada tashkil topgan materiya deganda biz miyani tushunamiz. demak inson va hayvonlar psixikasining moddiy asosini markaziy nerv sistemasining eng yuksak qismi bo’lmish bosh miya tashkil etadi. ammo insonlar miyasi hayvonlar miyasiga qaraganda qancha murakkabroq tuzilgan bo’ladi. odam miyasi hajmi jihatidan ham katta. agar maymun miyasining og’irligi 400-500 g bo’lsa, odam miyasining og’irligi o’rta hisobda 1400 g dir. nerv sistemasi nerv to’qimasidan iborat, bu to’qima esa nerv hujayralaridan tuzilgan. nerv hujayrasi protoplazmadan tuzilgan tana bo’lib, ikki turli …

4 / 42

adi. nerv hujayralari va mielinsiz tolalar to’plami miyaning kul rang moddasini, mielinli nerv tolalarining to’plami esa miyaning oq moddasini tashkil etadi. hujayralar ularning yadrolari va tolalari sinapslar degani mahsus mayda tolachalar yordami bilan bevosita bog’lanadi (sinaps grekcha so’z bo’lib, «ilgak» degan ma’noni bildiradi). markaziy nerv sistemasi. markaziy nerv sistemasi bosh miya bilan orqa miyadan tarkib topgan. yuksak darajada tashkil topgan hayvonlarda psixik jarayonlarning va odamda ongli jarayonlarning bevosita moddiy asosi bosh miya po’stidir. bosh miyaning pastroqdagi boshqa hamma qismlari, shuningdek, orqa miya – ongsiz reflektor harakatlarning markazlari bo’lib, xilma-xil fiziologik jarayonlarni idora etadi. bu yerda yana shuni aytib o’tish kerak. i.p.pavlov yuksak nerv faoliyatiga doir tekshirishlarida shunday hodisalarni ilmiy asosda tushuntirib berdi. hayvonlar bosh miyasining ayrim qismlarini olib tashlash ustidagi tajribalar shuni ko’rsatdiki, hayvon biologik taraqqiyotning qancha yuqori bosqichida tursa, quyi qismlarining yuksak psixik funksiyalarni bajara olish imkoniyati o’shancha kam bo’ladi. odam bosh miyasi, miya katta yarim sharlarining ixtisoslashgan funksiyalarining …

5 / 42

dir. ongning birinchi xossasi - bu anglash demakdir. inson ongi tevarak atrofdagi tashqi olamga doir bilimlar yig’indisidan iboratdir. anglash tashqi olamdagi narsalarni tushunish bo’lib, uning tarkibiga muhim bilish jarayonlari kiradi. ongning ikkinchi xossasiga binoan, ongda ob'ekt bilan sub'ekt o’rtasidagi aniq farq o’z ifodasini topadi, ya'ni odam "men" degan tushunchani "men emas" tushunchasidan farqini ajratadi. odam o’zini bilish qobiliyatiga ega bo’lgan, ya'ni psixik faoliyatda o’z-o’zini tekshira oladigan yagona mavjudotdir. ongning uchinchi xossasiga asosan ong yordami bilan odamning maqsadni ko’zlash faoliyati ta'minlanadi. faoliyat maqsadlarini yaratish ongning vazifasiga kiradi. bunday faoliyat motivlari yuzaga keladi va chamalab ko’riladi, irodaviy qarorlar qabul qilinadi, harakatlarni bajarish yo’llari hisobga olinadi. ongning to’rtinchi xossasiga asosan turli munosabatlardan ongli ravishda turli his-tuyg’ular yuzaga keladi. ong kishilar munosabatlarining yig’indisidir. ong yuzaga kelishining asosiy sharti, vositasi tildir. psixikaning eng quyi darajasi ongsizlikdir. ongsizlik - bu shunday psixik jarayonlar va hodisalar yig’indisiki, unda inson o’z xatti-harakatlariga javob bermaydi, anglamaydi. bunga tush ko’rish, …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umumiy psixologiya fanidan"

слайд 1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat universiteti 5141000 – tuproqshunoslik ta’lim yo’nalishi uchun «umumiy psixologiya» fanidan 1-mavzu. umumiy psixolgiya fanining dolzarb vazifalari, predmeti va metodlari samarqand – 2020 yil reja: psixologiyaning predmeti va psixologiyaning fan sifatida shakllanishi miya va psixika psixologiyaning fanlar tizimida tutgan o’rni va hozirgi zamon psixologiyasining tuzilishi psixologiyaning ilmiy tadqiqot metodlari biz kunda qushlarning sho’x navosini, musiqa asboblarining xonishini, inson nutqini, uchib o’tayotgan samolyot shovqinini eshitamiz, atrofimizni o’rab turgan narsa, daraxt, hayvonlar, mashinalarni ko’ramiz. ularning rangi va hajmini ajrata olamiz. mazkur jarayonlar insondagi aks ettirish xususiyat...

This file contains 42 pages in PPTX format (2.9 MB). To download "umumiy psixologiya fanidan", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiy psixologiya fanidan PPTX 42 pages Free download Telegram