эркин тушиш. горизонтга бурчак остида отилган жисм харакати айлана бœйлаб харакат

DOC 122.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1403923550_48399.doc a 2 2 ) 0 ( 2 ) 0 ( ) 0 ( 2 ) 0 ( 2 1 ) 0 ( ) 0 ( x x v g x x v y v x v x g x v x y v y - = ÷ ÷ ø ö ç ç è æ - ÷ ÷ ø ö ç ç è æ = 2 ) ( 2 ) ( y x s d + d = d 2 2 ÷ ø ö ç è æ d d + ÷ ø ö ç è æ d d = d d t y t x t s v v v y x 2 0 2 0 + = a a sin , cos 0 0 v y v v x v = = v v v v z y x 2 0 2 0 2 0 + + = t …
2
аги координатани у билан белгилаймиз. маълумки, œйинчоš замбаракдан горизонтга нисбатан бурчак остида шарча отилса, у парабола бœйлаб харакатланади. 1-а расмда (v0)y бошланђич тезлик билан вертикал отилган шарча харакати тасвирланган. бу шарчанинг кœчиши šуйидагича ифодаланади: y = (v0)y t – gt2/2 (1) 1-б расмда œнг томонга œзгармас тезликда харакатланаётган замбаракдан отилган шарчанинг траекторияси кœрсатилган. шарчанинг горизонтал йœналишдаги кœчиши x = (v0)х t (2) кœринишда ифодаланса, вертикал бœйлаб кœчиши эса (1) тенглама билан ифодаланади. 1-б расмда тасвирланган шарча харакати траекторияси тенгламасини (2) тенгламани t га нисбатан ечиб ва уни (1) тенгламага šœйиб топиш мумкин: , (3) бу тенглама парабола тенгламасидир. агар 2-расмда кœрсатилган шарчанинг горизонтга нисбатан отилиш бурчаги α ва секундига метрларда сон šиймати берилса, бошланђич тезликни аниšлаш мумкин. шунингдек, шарчанинг тезлигини унинг вертикал ташкил этувчиси (v0)x ва горизонтал ташкил этувчиси (v0)у ёрдамида хам топиш мумкин. айтайлик, ∆t ваšт давомида шарча горизонтал йœналишда ∆х, вертикал йœналишда эса ∆у масофани учиб œтса, у …
3
сак, (9) га эга бœламиз. агар ∆t ( 0 бœлса, у холда (10) бœлади. бу ерда vc – cувнинг šирђоššа нисбатан тезлиги, v – šайиšнинг сувга нисбатан тезлиги, v' - šайиšнинг šирђоšда турган šœзђалмас кузатувчига нисбатан тезлиги хисобланади. (10) ифода тезликларни šœшиш šоидаси дейилади. бирор жисм горизонт билан бурчак ташкил šилувчи ва сон šиймaти v0 га тенг бœлган бошлангич тезлик билан отилган, деб фараз šилайлик. шу жисм харакат траекториясининг кœринишини, унинг харакат ваšтини, кœтарилиш баландлигини ва учиш узоšлигини аниšлайлик. жисмнинг харакатини ерга нисбатан šараб, ерни саноš боши šилиб оламиз ва унга тœђри бурчакли координаталар системасини жойлаштирамиз. (1-расм). 1-расмдан фойдаланиб, жисм тезлигининг проекциялари учун šуйидаги ифодаларни ёзамиз: жисмнинг координаталари ваšт œтиши билан œзгаради. шунинг учун уларни ваšтнинг функциялари сифатида šуйидаги кœринишда ёзилади: (2) жисмнинг харакати горизонтал йœналишда vx тезликли текис харакат билан vy бошланђич тезликда юšорига вертикал йœналган текис секинланувчан харакат йиђиндисидан иборат бœлган мураккаб харакатдир. х ва у нинг (2) …
4
ваšти (7) муносабатдан топилади. жисмнинг учиш узоšлиги фаšат тезликнинг горизонтал ташкил этувчисига бођлиš. шунинг учун t учиш ваšтининг šийматини х нинг ифодасига келтириб šœйиб, жисмнинг учиш узоšлиги l ни топиш мумкин: (8). охирги формуладан кœринадики, бошланђич тезликнинг маълум šийматида ва ёки бœлганда жисм энг узоššа бориб тушади. бурчакни тœђри танлай билиш ва нишонгача бœлган масофани, хамда снаряднинг бошланђич тезлиги v0 ни билиш, анъанавий харбий муаммолардан бири бœлган, замбаракни нишонга тœђри ростлаш муаммосини хал этиш имконини беради. эгри чизиšли харакатнинг энг содда холи – нуšтанинг айлана бœйлаб текис харакатини šараб чиšамиз. фараз šилайлик, ваšтнинг текширилаётган t моментида нуšта 1 холатда бœлсин. (1-расм). ∆t ваšтдан кейин нуšта 1-2 ёйга тенг бœлган ∆s йœлни œтиб 2 холатга келади. бунда тезлик вектори катталик жихатидан œзгармасдан бурчакка бурилади. бу бурчакнинг катталиги ∆s узунликдаги ёйга таянган марказий бурчакка тенгдир: , (1). бу ерда r–нуšта харакатланаётган айлананинг радиуси. жисмнинг айлана бœйлаб харакат тезлигига чизиšли тезлик дейилади. айлана …
5
рмулага кœра, бурчак тезликнинг бирлиги жисмнинг айлана бœйлаб харакати яна иккита физик катталик: айланиш даври т ва айланиш частотаси билан харакатерланади. жисмнинг бир марта тœлиš айланиб чиšиши учун кетган ваšт билан œлчанадиган катталик айлана бœйлаб харакатнинг айланиш даври дейилади. жисмнинг ваšт бирлиги ичида тœлиš айланишлари сони билан œлчанадиган катталик айлана бœйлаб харакатнинг айланиш частотаси дейилади. таърифлардан кœринадики, давр билан частота œзаро тескари бођланган катталиклардир. шунинг учун (5) деб ёза оламиз. (4) ва (5) формулага биноан бурчак тезлик (6) экани келиб чиšади. айланма харакат билан бођлиš бœлган кœпгина масалаларда жисмнинг t ваšт давомида n марта айланган холлари учраб туради. бундай холларда айланиш частотаси (7) муносабатдан топилади. айлана бœйлаб текис харакат šилаётган жисмнинг босиб œтган йœлини (1) формула бœйича хисоблаб топиш мумкин: бу тенгликнинг иккала томонини ∆t га бœлиб, (2) ва (3) формулаларни назарга олсак, чизиšли тезликни бурчак тезлик билан бођловчи муносабатни топамиз: (8) бу муносабатдан кœринадики, айлана бœйлаб харакат šилаётган жисмнинг …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "эркин тушиш. горизонтга бурчак остида отилган жисм харакати айлана бœйлаб харакат"

1403923550_48399.doc a 2 2 ) 0 ( 2 ) 0 ( ) 0 ( 2 ) 0 ( 2 1 ) 0 ( ) 0 ( x x v g x x v y v x v x g x v x y v y - = ÷ ÷ ø ö ç ç è æ - ÷ ÷ ø ö ç ç è æ = 2 ) ( 2 ) ( y x s d + d = d 2 2 ÷ ø ö ç è æ d d + ÷ ø ö ç è æ d d = d d t y t x t s v v v y x 2 0 2 0 + = a a …

DOC format, 122.0 KB. To download "эркин тушиш. горизонтга бурчак остида отилган жисм харакати айлана бœйлаб харакат", click the Telegram button on the left.