yer sho’rlanishi va botqoqlanishining oldini olish va qarshi kurashda qo’llaniladigan meliorativ, suv xo’jalik va agromeliorativ tadbirlari

DOCX 6 pages 30.4 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.4 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

8-mavzu: yer sho’rlanishi va botqoqlanishining oldini olish va qarshi kurashda qo’llaniladigan meliorativ, suv xo’jalik va agromeliorativ tadbirlari reja: 1. yerning meliorativ holatini o’rganish tadbirlari (meliorativ mintaqalar, kichik mintaqalar va gidromodul massivlari bo’yicha). 2.oldini olish tadbirlarining asosiy vazifalari. sug’oriladigan yerlarni meliorativ nazorati va yerdan foydalanish koeffisiyenti. 3.yerlarning kulay meliorativ holatini ta’minlash uchun qo’llaniladigan suv-xo’jalik tadbirlari (suvdan rejali foydalanish, sug’orishni yiriklashtirilgan maydonlarda o’tkazish, suvni kanallarda filtrasion isrof bo’lishini kamaytirish, xo’jalikda suv oborotini qo’llash, suvdan kechayu-kunduz uzluksiz foydalanish, suv kerak bo’lmaganda tarmoqlarga suv berishni to’xtatish va boshqalar). 4.yerlarni tekislash, uning agrotexnik va meliorativ ahamiyati (asosiy, qisman va joriy tekislash). 5.o’rmon-ihota daraxtlarini ekish va ularning meliorativ ahamiyati (mikroiqlimga, eroziyaga, sizot suvlar rejimiga ta’siri). 6. g’o’za-beda almashlab ekishni tashkil etish, bedaning meliorativ ahamiyati. agrotexnikaviy tadbirlarni o’z vaqtida sifatli qilib amalga oshirishning ahamiyati. tayanch tushunchalar: yerning meliorativ holati, yerlarni meliorativ nazorat qilish, suv-xo’jalik tadbirlari,yerlarnitekislash,o’rmon-ihota daraxtlari . g’o’za-beda almashlab ekish yerdan foydalanish koeffisiyenti. adabiyotlar: 1, 2, 3,8, …

2 / 6

shi va xossalariga, sho’rlanish darajasiga, sizot suvlarining joylashish chuqurligiga qarab kichik meliorativ mintaqachalarga, ya’ni gidromodul massivlarga bo’linadi. yerlarni gidromodul jixatdan massivlashtirishning ahamiyati shundaki, har bir gidromodul massivida yetishtiriladigan ekinlardan mo’l hosil olish uchun zarur bo’lgan sug’orish rejimi belgilanadi. ma’lumki, ekinlarni sug’orish sizot suvlarining rejimiga va tuproqning meliorativ holatiga ta’sir etuvchi muhim omil hisoblanadi. shuning uchun gidromodul massivlar bo’yicha yerning meliorativ holatini buzilish sabablari aniqlanadi va ularni yaxshilash tadbirlari ishlab chiqiladi. 2. sug’oriladigan yerlarda qo’llaniladigan meliorativ tadbirlarni ikkiga ajratish mumkin: yer sho’rlanishini va botqoqlanishini oldini olish tadbirlari. sho’rlangan va botqoqlangan yerlar holatini tubdan yaxshilash tadbirlari. oldini olish tadbirlariga qo’yidagilar kiradi: a) sizot suvlarning joylashish chuqurligini, minerallashganlik darajasini, tuproqlar sho’rlanish darajasini muntazam nazorat qilib borish; b) suv isrofgarchiligiga yo’l qo’ymaslik; v) tuproq yuzasidan suv bug’lanishini keskin kamaytirish; g) yuza joylashgan sho’r yoki chuchuk sizot suvlar sathini pasaytirish. suvdan to’g’ri foydalanilganida, kanallardan suvning sizib ketishiga yo’l ko’yilmaganida, suv oboroti to’g’ri joriy qilinganida, suvdan …

3 / 6

ti yomon bo’lgan yerlarda, yuqorida aytib o’tilgan tadbirlar kifoya qilmaydi. bunday yerlarda uygunlashgan tadbirlar majmuasidan foydalanishga to’g’ri keladi, ya’ni zovur tarmoqlari barpo kilish, tuproqlarni yuvish va boshqalar. sizot suvlar sathini nazorat qilinganda maxsus quduqlardan foydalaniladi. quduqlar yerning meliorativ sharoitlariga va relyefiga qarab joylashtiriladi. xo’jalikning sug’oriladigan maydoni va meliorativ sharoitiga qarab kuzatish kuduqlari 10-25 tagacha va undan ham ko’p bo’lishi mumkin. barcha kuzatuv kuduqlari xo’jalik xaritasiga tushiriladi va tartib raqami ko’rsatiladi. nazorat quduqlaridan sizot suvlar sathi har oyda 3 marta (1, 10, 20 kunlarida) o’lchanadi. sizot suvining minerallashganlik va tuproqning sho’rlanish darajalarini aniqlash uchun bir yilda ikki marta (o’suv davrining boshida va oxirida) namunalar olinadi qumda ular suvli so’rim tahlili qilinadi. sho’rlangan va botqoqlangan yerlarning meliorativ holatini o’rganishda yerdan foydalanish koeffisiyentlari (yefk)ni aniqlash muhim ahamiyatga ega. yefk ni ma’lum bir ho’jalik yeri yoki tuman, viloyat va voha uchun aniqlash mumkin. yefk sug’oriladigan yer maydonining umumiy yer maydoniga bo’lgan nisbati bilan aniqlanadi: …

4 / 6

i foydalanish - bunda xo’jalik, tuman, viloyatda suvdan foydalanish rejalari tuziladi; rejada ekinlarni sug’orish muddati, sug’orish soni, me’yorlari va sug’orish tarmoqlaridan suv olish limiti ko’rsatiladi. 2) sug’orishda suvni tejaydigan yangi usullarini qo’llash (egatlab, yomg’irlatib na tomchilatib sug’orish usullari). 3) kanallardan suvni filtrasion isrofini kamaytirish (asosiy, kimyoviy va oddiy tadbirlar). 4) sug’orish tarmoqlarini loyqa va begona o’tlardan tozalash. 5) xo’jalikda suv oborotini joriy qilish. 6) xo’jalikda suvdan sutka davomida uzluksiz foydalanish. 26-rasm. sug’orish suvidan samarali foydalanish choralari. 7) sug’orilmaydigan davrlarda sug’orish tarmoqlariga suv berishni to’xtatib ko’yish. 8) chuchuk sizot va yer osti suvlaridan ekinlarni sug’orishda va sho’r yuvishda foydalanish. 9) xo’jalikda suv o’lchash ishlarini tashkil qilish. sho’rlangan va botqoqlangan yerlar holatini tubdan yaxshilash uchun quyidagi tadbirla rni amalga oshirish lozim: zovur-zaxkash tarmoqlarini barpo qilish; sho’r yuvish ishlarini tashkil etish. zovurlar barpo etish va sho’r yuvish ishlari boshqa agromeliorativ va suv-xo’jalik tadbirlari bilan birga uyg’unlashtirib olib borilsa, tuproq holati tubdan yaxshilanadi, unumdorligi …

5 / 6

iy oqimda berib turiladi. suv oboroti tashkil etilganda, uchastkalarni sug’orish navbati belgilab kuyiladi. suvchilar guruxi tashkil etiladi va ular bir vaqtning o’zida faqat bitta yirik uchastkani sug’oradi. suvdan shu zayilda foydalanilganda xo’jalikdagi kanallarning barchasi emas, balki bir nechtasi ishlaydi, lekin ularning suv sarfi katta bo’ladi. shuning natijasida umumiy filtrasiya sarflari kamayadi, sug’orish kanallarining foydali ish koeffisiyenti oshadi va mavjud suv bilan ko’proq maydon sug’oriladi. suv oborotining amalga oshirilishi ekinlarni o’z vaqtida to’g’ri sug’orishga, shuningdek, qator oralariga ishlov berish, egat olishda traktorlardan unumli foydalanishga sharoit yaratadi. suvdan sutka divomida uzluksiz foydalanish uning isrof bo’lishiga qarshi kurashda qo’llaniladigan eng zaruriy tadbirlardan biridir. xo’jaliklar ekinlarni sug’orayotganda kechayu-kunduz, uzluksiz ravishda suvdan foydalanishi lozim. suvni zovur tarmoqlariga bekorga tashlab ko’yish qat’iy man etiladi. buning uchun suvchilarning kunduzgi va tungi smenalarini belgilash lozim, ularni zaruriy inventarlar bilan ta’minlash, tunda sug’orish uchun maydonni o’z vaqtida tayyorlab kuyish shart. shuningdek tunda ishlash uchun suvchilarni yoritqichlar (fonarlar) bilan ta’minlash …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yer sho’rlanishi va botqoqlanishining oldini olish va qarshi kurashda qo’llaniladigan meliorativ, suv xo’jalik va agromeliorativ tadbirlari"

8-mavzu: yer sho’rlanishi va botqoqlanishining oldini olish va qarshi kurashda qo’llaniladigan meliorativ, suv xo’jalik va agromeliorativ tadbirlari reja: 1. yerning meliorativ holatini o’rganish tadbirlari (meliorativ mintaqalar, kichik mintaqalar va gidromodul massivlari bo’yicha). 2.oldini olish tadbirlarining asosiy vazifalari. sug’oriladigan yerlarni meliorativ nazorati va yerdan foydalanish koeffisiyenti. 3.yerlarning kulay meliorativ holatini ta’minlash uchun qo’llaniladigan suv-xo’jalik tadbirlari (suvdan rejali foydalanish, sug’orishni yiriklashtirilgan maydonlarda o’tkazish, suvni kanallarda filtrasion isrof bo’lishini kamaytirish, xo’jalikda suv oborotini qo’llash, suvdan kechayu-kunduz uzluksiz foydalanish, suv kerak bo’lmaganda tarmoqlarga suv berishni to’xtatish va boshqalar)...

This file contains 6 pages in DOCX format (30.4 KB). To download "yer sho’rlanishi va botqoqlanishining oldini olish va qarshi kurashda qo’llaniladigan meliorativ, suv xo’jalik va agromeliorativ tadbirlari", click the Telegram button on the left.

Tags: yer sho’rlanishi va botqoqlanis… DOCX 6 pages Free download Telegram