sizot suvlar rejimi, balansi va ularning kritik chuqurliklari

DOCX 6 pages 24.3 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.3 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

7-mavzu: sizot suvlar rejimi, balansi va ularning kritik chuqurliklari. reja: 1.tuproq suvlari, sizot, yer osti va artezan suvlar 2. sizot suvlar rejimi va unga ta’sir etuvchi sharoitlar 3. sizot suvlar maqbul chuqurliklari va ularni belgilovchi omillar 4. sizot suvlar balansi. 5. tuproqning tuz balansi. tayanch tushunchalar: sizot suvlar rejimi, tuproqning suv-tuz rejimi, meliorativ rejimi, sizot suvlarining maqbul chuqurligi, sizot suvlar muvozanati, tuproqning tuz muvozanati. adabiyotlar: 1, 2, 3,8, 9, 10, 11, 15, 16, 17 1. yer shari qobig’idagi suvlar geologik sharoitga ko’ra asosan 3 tipga bo’linadi. 1) tuproq suvlari, 2) sizot suvlari, 3) yer osti suvlari tuproq qatlamida muallaq holdagi suvlar mavjud bo’lib, ular tuproq suvlarini tashkil etadi. birinchi suv to’sar qatlamning ustida to’plangan suvlarga sizot suvlar deyiladi. sharoitga qarab sizot suvlar bosimli va bosimsiz; sho’r, chuchuk, harakatsiz va turli darajada harakatli bo’lishi mumkin. yer osti suvlari esa suv to’sar qatlamning ostida joylashgan bo’ladi. bunday suvlar ko’pincha bosimli holatda bo’ladi. …

2 / 6

boshqalar. v) geologik sharoitlar ta’sirida, ya’ni joyning geologik tuzilish xarakteri, jinslarning litologik xususiyatlari (ularning g’ovakligi, suv o’tkazuvchanligi, qatlamliligi) va boshqalar. g) geomorfologik sharoitlar ta’sirida, ya’ni hududning loylashish balandligi, sirt shakli, relyef xarakteri. d) biologik sharoitlar ta’sirida, ya’ni daraxt va o’t- o’lanlarning holati hamda xarakteri, o’simliklarning traspirasion faoliyati, tuproq va havoning harorati, havo namligi va xarakteri. e) irrigasiya-xo’jalik sharoitlar ta’sirida ,ya’ni kanallardan suvniig filtrasion isrof bo’lishi, uning yerdan foydalanish koeffisiyentiga ta’siri, turli yerlar nisbati, kollektor-zovur tarmoqlarining sizot suvlarini chikdb ketishiga ta’siri. j) agrotexnikaviy sharoitlar ta’sirida, ya’ni qishloq xo’jalik ekinlarining sug’orish rejimi va me’yoriga ta’siri, sug’orish texnikasi va boshqalar. o’zbekistonning sug’oriladigan yerlarida sizot suv sathi ko’pincha, bahorda 1-1,5 m, kuzda 1,75-2,5 m chuqurlikda joylashadi. sizot suvlar sathi qish faslidan boshlab to bahorgacha ko’tarila boradi, chunki bu vaqtda o’simliklar suvni o’zlashtirmaydi, yog’ingarchilik ko’proq bo’ladi hamda yaxob beriladi. yil davomida yer yuziga eng yaqin joylashgan sizot suv sathiga maksimal ko’tarilgan sath deyiladi. sizot suvining …

3 / 6

an bosqichi; 2) filtrasiya suvlari sizot suviga qo’shilib sizot suv oqimini kuchaytirgan bosqichi; 3) sizot suv sathi ko’tarilib, kanal tubidan ham yuqoriga ko’tarilgan bosqichi. bunda filtrasiya suvi kanalda dimlangan bo’ladi, natijada sizot suv sathi ko’tarila boradi.sizot suvi odatda bahorga kelib minerallashadi, chunki bu vaqtda u ko’tarilayotib, yo’lida uchragan tuzlarni eritib chiqadi. kurg’oqchil mintaqalarda, odatda, tuproqning pastki qatlamlariga qaraganda ustki qatlamlari ko’proq sho’rlanadi. lekin zovur qazilgan yerlarni sug’organ va yuvgan vaqtda sizot suvining ustki qatlami chuchuklashib qoladi. sizot suvi ko’p yillik rejimining tiplari uning sho’rlanishini va sathining o’zgarib turishini kuzatib borish asosida aniqlanadi. a.g.vladimirov shularni hisobga olib sizot suv ko’p yillik rejimini uch tipga ajratadi: 16 -jadval o’zbekiston respublikasining sug’oriladigan yerlarida sizot suvlarining maqbul sathi, m. sizot suvigacha bo’lgan qatlamning mexanik tarkibi o’suv davrida (iv-ix oylarida o’rtacha) ekin o’smaydigan davrda (x-iii oy- larida o’rtacha 1. mexanik tarkibi bir hil bo’lgan qumoq yoki chuqurlashgan sari yengil lashadigan les va lessimon qumoq tuproqlarda …

4 / 6

, tuproqning pastki qatlamlariga qaraganda ustki qatlamlari ko’proq sho’rlanadi. lekin zovur qazilgan yerlarni sug’organ va yuvgan vaqtda sizot suvining ustki qatlami chuchuklashib qoladi. sizot suvi ko’p yillik rejimining tiplari uning sho’rlanishini va sathining o’zgarib turishini kuzatib borish asosida aniqlanadi. a.g.vladimirov shularni hisobga olib sizot suv ko’p yillik rejimini uch tipga ajratadi: 1) turg’un-qulay rejim: bunda sizot suvi oqish sharoiti yaxshi, minerallashishi kam, sathi tuproqni sho’rlanishga olib keluvchi mu’tadil chuqurlikdan pastda bo’ladi. tog’ oldi xuddudlaridagi sug’oriladigan yerlarda shunday rejim uchraydi. 2) beqaror rejim: bunda minerallashgan sizot suv sathining o’zgarishi ko’proq sug’orish sharoiti bilan aniqlanadi. sharoitga qarab mazkur rejim sug’orish deqqonchiligi uchun qulay va noqulay bo’lishi mumkin. qulay sharoitda sizot suvining sathi mu’tadil chuqurlikdan yuqoriga ko’tarilmaydi, ikkinchi holda esa filtrasiya suvlarining ta’sirida u mu’tadil chuqurlikdan balandga ko’tarilishi va tuproq ning ildiz tarqalgan qatlamini sho’rlantirib yuborishi mumkin. keyinchalik filtrasion suv sarfi keskin kamaygach, sizot suv sathi mu’tadil chuqurlikdan pastga tushib ketib rejimi beqaror, …

5 / 6

sathi 1-1,2 m chuqurlikda bo’lsa, tuproq aerasiyasi yetarli darajada ta’minlangan bo’ladi hamda o’simliklar sizot suvidan foydalanadi. sizot suvlar sathi 1 m dan yuqorida joylashgan bo’lsa, tuproq botqoqlana boshlaydi. bordiyu sizot suvi minerallashgan bo’lsa va sathi 1,5-2,0 m gacha va undan yuqori ko’garilsa, tuproq sho’rlana boshlaydi. bunda ekinlar siyraklashadi, o’simlik kuriydi, hosil kamayadi. 2. sizot suvlarining maqbul chuqurligini o’zgarib turishi tuproq holatiga kuchli ta’sir etadi. agar sizot suv sathi asta-sekin yuqoriga ko’tarilsa, tuproqda birmuncha o’zgarishlar yuz beradi, u gidromorf holatga o’ta boshlaydi. aksincha, sizot suvlar sathi avval yuqorida bo’lib, keyinchalik pasayib ketsa, hududning tuproqlari gidromorf holatdan avtomorfga o’ta boshlaydi. sizot suvlarining tarkibi minerallashgan bo’lsa va ular sathining ko’tarilishi natijasida hudud tuproqlarining sho’rlanishi sodir bo’ladi. tuproq holatini doimo bir xilda saqlash uchun sizot suv muvozanatini saqlashga e’tibor berish lozim. bir mavsumda tuproq qa kirim bo’lgan va sarflangan suv mikdorlarini aniqlash va shunga asosan agrotexnikaviy tadbirlar majmuasini qo’llash lozim. sizot suvlar sathini maqbul …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sizot suvlar rejimi, balansi va ularning kritik chuqurliklari"

7-mavzu: sizot suvlar rejimi, balansi va ularning kritik chuqurliklari. reja: 1.tuproq suvlari, sizot, yer osti va artezan suvlar 2. sizot suvlar rejimi va unga ta’sir etuvchi sharoitlar 3. sizot suvlar maqbul chuqurliklari va ularni belgilovchi omillar 4. sizot suvlar balansi. 5. tuproqning tuz balansi. tayanch tushunchalar: sizot suvlar rejimi, tuproqning suv-tuz rejimi, meliorativ rejimi, sizot suvlarining maqbul chuqurligi, sizot suvlar muvozanati, tuproqning tuz muvozanati. adabiyotlar: 1, 2, 3,8, 9, 10, 11, 15, 16, 17 1. yer shari qobig’idagi suvlar geologik sharoitga ko’ra asosan 3 tipga bo’linadi. 1) tuproq suvlari, 2) sizot suvlari, 3) yer osti suvlari tuproq qatlamida muallaq holdagi suvlar mavjud bo’lib, ular tuproq suvlarini tashkil etadi. birinchi suv to’sar qatlamning ustida ...

This file contains 6 pages in DOCX format (24.3 KB). To download "sizot suvlar rejimi, balansi va ularning kritik chuqurliklari", click the Telegram button on the left.

Tags: sizot suvlar rejimi, balansi va… DOCX 6 pages Free download Telegram