аlisher navoiy

PPT 14 стр. 1,6 МБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,6 МБ

Тип файла PPT

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

қадриятлар қадр топган юрт temur tig‘i yetmagan joyni qalam bilan oldi alisher (1441-1501) аlisher navoiy 1441-yil 9-fevral kuni hirot shahrida ziyolilar oilasida g‘iyosiddin kichkina oilasida dunyoga keldi. alisher navoiy sheʼriyatga g‘oyat qiziqdi, sharq adabiyotini qunt bilan o‘rgandi. oila muhiti bolaligidayoq unda adabiyotga zo‘r havas tug‘dirgan edi. tog‘alari mirsaid — kobuliy, muhammad аli — g‘aribiy yetuk shoir edilar. аlisher navoiy uyida shoirlar tez-tez to‘planishib, mushoira qilishar, adabiyot va sanʼat haqida suhbatlashar edilar. аlisher navoiy 10—12 yoshlaridan sheʼr yoza boshlagan. 3 урф-одат, анъана, маросим ва миллий байра ислом дини илм-фан, адабиёт ва санъат аlisher navoiy 15 yoshida shoir sifatida keng tanilgan. sheʼrlarini turkiy (navoiy taxallusi bilan) va forsiy (foniy tahallusi bilan) tillarida yozgan. 1490-yil u o‘ziga zamondosh shoirlar haqida jomiyning “bahoriston”, davlatshoh samarqandiyning “tazkirat ush-shuaro” asarlari shaklida “majolis un-nafois” (“nafislar majmuasi”) tazkirasini tuzishga kirishib, 1492 yilda tugalladi. аlisher navoiy o‘zbek tilida sheʼriyat nazariyasi, aniqrog‘i, aruz vazni qoidalari haqida “mezon ul-avzon” (“vaznlar o‘lchovi”) …

2 / 14

adoye ul-vasat” (“o‘rta yosh badialari”) va nihoyat, toʻrtinchi qismiga “favoyid ul-kibar” (“keksalik foydalari”) degan nomlar berildi. “xazoyin ul-maoniy” inson bolasining murakkab va yuksak tafakkuri hamda behisob his-tuygʻulari bilan bogʻliq minglarcha sheʼr va oʻnlarcha sheʼr turlarini oʻz ichiga olgan majmua boʻlib, sharq adabiyoti tarixida noyob hodisadir. bu xil majmua alisher navoiyga qadar amir xisrav dehlaviy tomonidangina tuzilgan. ushbu devonga kirgan minglarcha sheʼrlarni alisher navoiy butun umri davomida turli sharoitlarda, har xil sabablar bilan yozgan boʻlib, ular shoir hayoti va u yashagan davr bilan sonsiz-sanoqsiz iplar orqali bogʻlangan. alisher navoiy “xazoyin ul-maoniy” ga qadar “ilk devon”, “badoye ul-bidoya”, “navodir un-nihoya” devonlarini tuzgan. “xazoyin ul-maoniy” ana shu 3 devonga kirgan hamda “navodir ul-nihoya” tuzilgandan keyin yozilgan sheʼrlar asosida yuzaga kelgan. “xazoyin ul-maoniy”dagi 4 devonning har birida 650 tadan 2600 gʻazal, umuman 4 devonda 210 qitʼa, 133 ruboiy, 86 fard, 52 muammo, 13 tuyuq, 10 muxammas, 10 chiston, 5 musaddas, 4 tarjeʼband, 4 mustazod, …

3 / 14

yuksak choʻqqisi “xamsa” asaridir. uning yaratilishi turkiy xalqlar adabiyotida muhim voqelik boʻlgan. shoir birinchilardan boʻlib, turkiy tilda toʻliq “xamsa” yaratdi va shu bilan turkiy tilda koʻlamdor asar yozish mumkinligini isbotlab berdi. “xamsa” yaʼni “besh doston” asarini yaratish - mumtoz sharq adabiyotining eng mukammal anʼanalaridan biri boʻlgan. shu sabab ham tarixda “xamsa” asarini yaratgan shoirlar barmoq bilan sanarli. alisher navoiy “saddi iskandariy” dostonining muqaddima qismida bu masalaga maxsus toʻxtalib, “xamsa” ning har bir dostoni yozilishini kunning maʼlum vaqtlarida oʻqiladigan sahar, peshin, asr, shom va xufton namozlariga oʻxshatadi. navoiy yoshligidanoq turkiy tilda besh doston yaratishni maqsad qilgan. va u boshqa “hamsa” yaratgan shoirlarga nisbatan juda qisqa muddatda, yaʼni 1483-1485-yillarda yozib tugatgan. bu davr mobaynida shoir boshqa traktatlarni ham yaratadi. navoiyning “xamsa” asari “hayrat ul-abror”, “farhod va shirin”, “layli va majnun”, “sabaiʼ sayyor” va “saddi iskandariy” kabi yirik dostonlardan iborat. 52 ming misradan iborat bu beshlik 15-asr islom tafakkurining borliq va tabiat, inson …

4 / 14

vga toʻnkagay, oʻz qora yuzini yogʻga bulaydi. ozgina yolgʻon ham ulugʻ gunohdir; ozgina zahar ham halok qiluvchidir. nafing agar xalqqa beshakdurur bilki, bu nafʼ oʻzungga koʻprakdurur. odami ersang demagil odami, onikim yoʻq xalq gʻamidin gʻami. onalar oyogʻi ostidadur ravzayi jannatu jinon bogʻi. ravza bogʻi visolin istar esang, boʻl onaning oyogʻin tuprogʻi. yigitlikda yigʻ ilmning maxzani, qarilik chogʻi sarf qilgʻil ani. alisher navoiy nomidagi o‘zbek tili va adabiyoti universiteti navoiy gʻazal va ruboiylaridan namunalar qaro koʻzum qaro koʻzum, kelu mardumlugʻ emdi fan qilgʻil, koʻzum qarosida mardum kibi vatan qilgʻil. yuzung guliga koʻngul ravzasin yasa gulshan, qading niholigʻa jon gulshanin chaman qilgʻil. takovaringgʻa bagʻir qonidin hino bogʻla, itinggʻa gʻamzada jon rishtasin rasan qilgʻil. firoq togʻida topilsa tufrogʻim, ey charx, xamir etib, yana ul togʻda koʻhkan qilgʻil. yuzung visoligʻa yetsun desang koʻngullarni, sochingni boshtin ayogʻ chin ila shikan qilgʻil. xazon sipohigʻa, ey bogʻbon, emas moneʼ, bu bogʻ tomida gar ignadin tikan qilgʻil. yuzida …

5 / 14

dema, yuz sakson yil oʻlsa, uldurur, husn shohi, ul balolarkim, koʻzu qoshinadur. hayrat etmon husni naqshidaki, har hayratki, bor, barchasi ezid taolo sun`i naqqoshinadur. tan anga siymu ichina tosh muzmar koʻnglidin, aqlgʻa yuz hayrat, ul oyning ichu toshinadur. may ketur, ey mugʻki, yuz hayrat aro qolmish masih, bul ajablarkim, bu eski dayr xuffoshindadur. to navoiy toʻkti ul oy furqatidin bahri ashk, har qachon boqsang, quyosh aksi aning yoshindadur. e’tiboringiz uchun tashakkur!

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "аlisher navoiy"

қадриятлар қадр топган юрт temur tig‘i yetmagan joyni qalam bilan oldi alisher (1441-1501) аlisher navoiy 1441-yil 9-fevral kuni hirot shahrida ziyolilar oilasida g‘iyosiddin kichkina oilasida dunyoga keldi. alisher navoiy sheʼriyatga g‘oyat qiziqdi, sharq adabiyotini qunt bilan o‘rgandi. oila muhiti bolaligidayoq unda adabiyotga zo‘r havas tug‘dirgan edi. tog‘alari mirsaid — kobuliy, muhammad аli — g‘aribiy yetuk shoir edilar. аlisher navoiy uyida shoirlar tez-tez to‘planishib, mushoira qilishar, adabiyot va sanʼat haqida suhbatlashar edilar. аlisher navoiy 10—12 yoshlaridan sheʼr yoza boshlagan. 3 урф-одат, анъана, маросим ва миллий байра ислом дини илм-фан, адабиёт ва санъат аlisher navoiy 15 yoshida shoir sifatida keng tanilgan. sheʼrlarini turkiy (navoiy taxallusi bilan) va forsiy (fo...

Этот файл содержит 14 стр. в формате PPT (1,6 МБ). Чтобы скачать "аlisher navoiy", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: аlisher navoiy PPT 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram