iqtisodiyotda xalqaro valyuta va munosabatlar

DOCX 23 pages 34.5 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.5 KB

File type DOCX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

iqtisodiyotda xalqaro valyuta va munosabatlar reja: kirish 1. valyuta munosabatlari tushunchasi, ularning asosiy ishtirokchilari 2. valyuta munosabatlarining davlat tomonidan tartibga solinishi, maqsadlari va shakllari 3. jahon va hududiy valyuta tizimlari, ularning elementlari 4. jahon valyuta tizimining evolutsiyasi. 1867-yilgi parij valyuta tizimi 5. 1922-yilgi genuya va 1944-yilgi bretton-vuds valyuta tizimlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish so’nggi yillarda globallashuv jarayoni dunyo taraqqiyotining istiqboldagi rivojini belgilab beruvchi asosiy omillardan biriga aylandi. bugungi kunda har qanday davlat o’zining tashqi va ichki siyosatini belgilashda bevosita ushbu jarayonning namoyon bo’lishi va u keltirib chiqarayotgan oqibatlarni inobatga olishga majbur bo’lmoqda. barchaga ma’lumki, pul iqtisodiyotning asosiy dastaklaridan biri hisoblanadi va ma’lum ma’noda iqtisodiyotni boshqarib turuvchi kuchlardan biri sanaladi. shu sababli, uni nazorat qilish va tartibga solish har bir mamlakatning iqtisodiyotiga bevosita ta’sir ko’rsatadi. shu jihatdan, valyuta siyosati valyutani tartibga solishning muhim usuli va omilidir. valuta siyosati monetar siyosatning tarkibiy qismi hamda davlatning iqtisodiyotni tartibga solish siyosatining asosiy yo’nalishlaridan biri …

2 / 23

a amal qilishi borasida shakllanadigan va milliy xo‘jaliklar faoliyati natijalarining o‘zaro almashuviga xizmat ko‘rsatadigan ijtimoiy munosabatlar yig‘indisidir. yoki davlatlar, jahon valyuta bozorining subyektlari, muayyan davlatning rezident yoki norezident shaxslari orasida valyutalarni sotish, sotib olish, majburiyatlarni bajarish va boshqa shu kabi jarayonlarda vujudga keladigan munosabatlardir. valyuta munosabatlarining paydo bo‘lishi, o‘zgartirilishi yoki tugatilishining huquqiy asoslari xalqaro kelishuvlar hamda davlatning ichki qonun va qoidalari hisoblanadi. valyuta munosabatlari nisbatan mustaqil munosabatlar bo‘lgani holda to‘lov balansi, valyuta kursi, hisob-kitob operatsiyalari orqali jahon iqtisodiyotiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. valyuta munosabatlarining holati quyidagilarga bog‘liq bo‘ladi: · milliy va jahon iqtisodiyotining rivojlanganlik darajasi; · siyosiy ahvol; · jahon bozorida davlatlararo munosabatlar borasidagi mu-ammolar va ularning rivojlanish tendensiyalari. valyuta munosabatlarining asosiy ishtirokchilari sifatida xalqaro moliyaviy tashkilotlar, davlatlar, davlatlarning rezident va norezident shaxslari maydonga chiqadi. rezident shaxslar – bu muayyan davlat hududida yashayotgan va faoliyat ko‘rsatayotgan hamda shu davlatning fuqarosi bo‘lgan yuridik va jismoniy shaxslardir. norezident shaxslar – bu muayyan davlat …

3 / 23

va o‘z tijorat maqsadlari uchun jahon moliya bozorining yirik markazlarida o‘z filiallarini ochgan. tijorat banklarida va mijozlarida turli sabablarga ko‘ra hamda turli maqsadlarda xorijiy valyutaga ehtiyoj paydo bo‘ladi. masalan, agar tijorat bankining mijozi eksportyor bo‘lsa, u xorijiy valyutada tushum oladi va valyuta kursining tebranishi oqibatidagi risklarni hisobga olgan holda, unda shu xorijiy valyutada olingan tushumni himoyalash zaruriyati tug‘iladi. shu sababli, u mazkur eksport tushumini sug‘urtalash maqsadida o‘z bankiga murojaat etadi. yoki bank mijozi importyor bo‘lsa, kontragenti bilan tuzgan o‘zaro shartnoma shartlariga muvofiq, belgilangan muddatda eksportyor bilan hisob-kitob qilish uchun unga muayyan miqdorda xorijiy valyuta zarur bo‘ladi. shunga muvofiq, mijoz o‘z bankiga xorijiy valyuta sotib olish maqsadida murojaat qiladi. yuqoridagilardan tashqari tijorat bankining xorijiy valyutaga bo‘lgan o‘z zaruriy ehtiyojlari mavjud. bularga masalan, jahon valyuta bozorida oldi-sotdi baholarining farqi sifatida foyda olish maqsadida xorijiy valyutalarni sotib olish va sotish, valyuta kursining tebranishi oqibatida vujudga keladigan valyuta risklarining oldini olish maqsadida xejerlash bilan …

4 / 23

vchi o‘zbekiston respublikasi markaziy bankining qator me’yoriy hujjatlari va yo‘riqnomalari mavjud. zamonaviy sharoitda valyuta jarayonlarini tartibga solish valyuta cheklovlari va soliqlarni hisobga olmagan holda valyuta kurslarini tartibga solish bilan bog‘liq. bunday tartibga solishning amaliy instrumentlari davlatda unchalik ko‘p emas, ular rasmiy intervensiya deb atalmish valyuta bozori mexanizmiga to‘g‘ridan to‘g‘ri aralashuv va pul-kredit munosabatlarini tartibga solishning an’anaviy uslublaridan iborat. valyuta jarayonining muvozanatsizligi, valyuta kurslarining nazoratsiz ko‘tarilishi va pasayishi iqtisodiyotga tobora kuchayib boruvchi salbiy ta’sir ko‘rsatadi. jumladan: · birlamchi ehtiyoj mollari bahosining oshishiga va mehnat-kashlar iqtisodiy ahvolining yomonlashuviga olib keluvchi import qilinayotgan inflyatsiya; · milliy valyuta kursining nisbatan o‘sganligi oqibatida mam-lakat tashqi raqobatdoshligining pasayishi; · valyuta zararlari oqibatida banklar va kompaniyalar moliyaviyholatining muvozanatsizligi; · rasmiy iqtisodiy siyosat samaradorligining pasayishi va shukabilar. valyuta muvozanatsizligini davlat tomonidan cheklash bilan bog‘liq harakatlari amaliyotda qator qiyinchiliklarga duch keladi: barcha iqtisodiy jarayonlar o‘zaro chambarchas bog‘liq va hamma vaqt u bilan bog‘liq qo‘shimcha salbiy oqibatlar bo‘lish ehtimoli mavjud …

5 / 23

aga bo‘lgan talab va taklifni hamda kurslar nisbatini o‘zgartira oladigan, bir maqsadga yo‘naltirilgan faoliyati tushuniladi. biroq amaliyotda valyuta intervensiyasi tushunchasi xorijiy valyutaning milliy valyutaga nisbatan oldi-sotdisi bilan bog‘liq rasmiy shartnomalardan iborat (shu jumladan, davlat tashkilotlariga xizmat ko‘rsatish, xalqaro valyuta fondi bilan munosabatlar, valyuta zaxiralari bo‘yicha foiz to‘lovlari, xorijiy valyutada olingan qarzlar va shu kabilar). har qanday intervensiyaning hozirgi paytdagi yakuniy maqsadi – valyuta bozorida muvozanatli sharoitni ta’minlash, valyuta kurslarining keskin tebranishi ehtimolini bartaraf qilishdir. o‘z navbatida, valyuta bozorining barqarorligi mamlakatning tashqi iqtisodiy faoliyati va yalpi iqtisodiyotining rivojlanishini ta’minlashi lozim. har qanday davlat o‘z iqtisodiyotining konkret xususiyatlaridan, tashqi iqtisodiy aloqalarda ishtirok etishi uchun uning ochiqlik darajasidan kelib chiqqan holda o‘z valyuta intervensiyasining vazifalarini belgilaydi. amaliyot shuni ko‘rsatib turibdiki, hozirgi sharoitda davlatlar valyuta bozoridagi o‘z faoliyatida qisqa va uzoq muddatli maqsadlarni ko‘zlamoqda. shu bilan birga, ular tomonidan valyuta bozoridagi kursning harakat tendensiyasini o‘zgartirishga urinishlar qilinmoqda. markaziy bank tomonidan mamlakat valyuta zaxiralari bilan …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiyotda xalqaro valyuta va munosabatlar"

iqtisodiyotda xalqaro valyuta va munosabatlar reja: kirish 1. valyuta munosabatlari tushunchasi, ularning asosiy ishtirokchilari 2. valyuta munosabatlarining davlat tomonidan tartibga solinishi, maqsadlari va shakllari 3. jahon va hududiy valyuta tizimlari, ularning elementlari 4. jahon valyuta tizimining evolutsiyasi. 1867-yilgi parij valyuta tizimi 5. 1922-yilgi genuya va 1944-yilgi bretton-vuds valyuta tizimlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish so’nggi yillarda globallashuv jarayoni dunyo taraqqiyotining istiqboldagi rivojini belgilab beruvchi asosiy omillardan biriga aylandi. bugungi kunda har qanday davlat o’zining tashqi va ichki siyosatini belgilashda bevosita ushbu jarayonning namoyon bo’lishi va u keltirib chiqarayotgan oqibatlarni inobatga olishga majbur bo’lmoqda. barchag...

This file contains 23 pages in DOCX format (34.5 KB). To download "iqtisodiyotda xalqaro valyuta va munosabatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiyotda xalqaro valyuta v… DOCX 23 pages Free download Telegram