ob-havo

DOCX 5 pages 22.3 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.3 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

ob-havo — biror joy yoki hudud at-mosferasidagi meteorologik elementlarning uzuluksiz oʻzgarishlari maj-mui, atmosferaning muayyan tabiiy jarayonlarga bogʻliqholati. bu jarayonlar atmosferada quyosh energiyasi oqimi va yer yuzasining oʻzaro taʼsiridagi fizik jarayonlar natijasida sodir boʻladi. odatda, o.-h. deganda yer yuzasidagi o.-h. tushuniladi. biroq aviatsiya, xalq xoʻjaligi faoliyati rivojlanishi bilan erkin atmosfera o,-h. si tushunchasi ham tobora kengayib bormokda. inson faoliyatining barcha jabhalari o.-h. bilan uzviy bogʻliq. o.-h. toʻxtovsiz oʻzgarib turadi. maʼlum joyning aniq bir vaqtdagi o.-h.si meteorologik elementlar (t-ra, havo namli-gi, bulut, yogʻin mikdori, shamol tezligi va yoʻnalishi, qor boʻroni, moma-qaldiroq, tuman va h.k.) bilan tavsiflanadi. o.-h.da yerning oʻz oʻqi at-rofidagi harakatiga bogʻliq boʻlgan davriy oʻzgarish, shuningdek, asosan, havo oqimlarining almashinishiga bogʻliq boʻlgan nodavriy keskin oʻzgarishlar sodir boʻlib turadi. atmosfe-radagi havoning gorizontal harakati vertikal harakatidan bir necha marta katta boʻlishiga qaramay, o.-h.ning oʻzgarishida gorizontal harakat bilan bir vaqtda vertikal harakat ham katta rol oʻynaydi: bulutlarning hosil boʻlishi va yogʻin-sochin miqdori, doʻl hosil …

2 / 5

havo oqimining bostirib kelishi natijasida harorat keskin pasayib, yerning ustki qatlami muzlaydi, bu esa unib chiqqan ekin nihollari va gullayotgan mevali daraxtlar uchun juda xavflidir. yogʻinlarning eng koʻp qismi bahor (mart-apr.)da yogʻadi. yilning issiq davrida oʻrta osiyo hududi havo qattiq isib va qurib ketadigan, kontinental tropik havo shakllanuvchi markaz hisoblanadi. chek-ka jan. r-nlarda kunduzgi maksimal t-ra 45—50° gacha yetadi, havoning nisbiy namligi 5% boʻldi. o.-h.ning ochiq, quruq va issiq kelishi qumli tuproqlarning qurib ketishiga va shamolda koʻp miqdordagi qizigan changlar havoga koʻtirilib, haroratning yanada or-tishiga sabab boʻladi. kopetdogʻ togʻ oldi r-nlarida va gʻarbiy tyanshanda tez-tez janub tomondan ekinlarni nobud qiluvchi quruq issiq shamol garmsel esadi; amudaryoning yuqori qismida sovuq havo massasining turon pastte-kisligi chegarasiga bostirib kirishidan oldin, janubi-gʻarbiy tomondan mahalliy afgʻon shamoli esadi. havoning nisbiy namligi past boʻlganda yuqori haroratning bevosita taʼsiri natijasida ekinlar soʻliydi va qovjiraydi. sugʻoriladigan maydonlarda t-ra yuqori boʻlgan (38—40° dan oshmagan) davrda ekinlarning rivojlanishi uchun qulay …

3 / 5

l — atmosferada havoning yer sirtiga nisbatan gorizontal harakati. harakatning gorizontal tashkil etuvchisi sh. sifatida tasavvur qilinadi. baʼzan, gorizontal sh.ga nisbatan ancha kucheiz vertikal sh. qam boʻladi. kuchli vertikal sh. ayrim hollardagina, mas, konveksiya kuchli taraqqiy etgan bulutlarda yoki togʻlarda — havo togʻ yon bagri boʻylab pastga harakat qilgandagina vujudga keladi. sh. bosim gorizontal yoʻnalishda notekis tarqalgan paytda atmosferalagi traning har xil boʻlishi oqibatida paydo boʻladi. sh. tezligi va yoʻnalishi bilan ifodalanadi. yer yuzasidagi sh. tezligi maxsus asboblar (mas, anemometr), erkin atmosferada esa ucharshar (radiozond) yordamida aniklanadi. sh. tezligi m/sek, m/soat, yoʻnalishi esa flyuger, vimpel, shamol konusi va b. yordamida aniklanadi. sh.ning qaysi tomondan esgani azimut bilan koʻrsatiladi. sh. yoʻnalishi gradus yoki rumbalar bilan ifodalanadi. 5—8 m/sek tezlikdagi sh. oʻrtacha, 14 m/sek tezlikdagi sh. esa kuchli hisoblanadi; 20—25 m/sek tezlikdagi sh. dovul (shtorm), 30 m/sek tezlikdagi sh. boʻron (uragan), uning birdaniga 20 m/sek gacha keskin kuchayishi qasirgʻa (shkal) deyiladi. tropik …

4 / 5

otganligiga) koʻra ajratiladi. yengil shamol shabada, deyilsa, qattiqlari boʻron, toʻfon kabi nomlanadi. shamollar miqyosi turlicha: kichik miqyosli shamollardan (momaqaldiroq, yer qizishi tufayli) tortib global darajagacha (quyosh energiyasining turli iqlim hududlarida turlicha yutilishi sababli). katta miqyosli atmosfera aylanishining asosiy sabablari ekvator va qutblar orasidagi harorat farqi va sayyora aylanishi (coriolis samarasi) dir. qirgʻoq hududlarda dengizyoki okean shamolga sabab boʻlsa, quruqlik ichkarisida togʻ, dara va choʻl tarafdagi havolar aylanishidan shamol esishi mumkin. odam tamaddunida shamol mifologiyani ilhomlantirgan, tarixiy voqealarga taʼsir etgan, transport va qurol diapazonini kengaytirgan hamda energiya manbai boʻlib xizmat qilgan va qilmoqda. shamol kemalar yelkaniga va havo sharlariga puflab, ularni harakatga keltiradi. lekin kuchli shamol tabiat va xoʻjalikni vayron qiluvchi xavf tugʻdiradi. shamol eroziya sabablaridan biri hamdir, u togʻ-tosh manzaralarini shakllantiradi. shamol qum va tuproqni koʻchiradi, yongʻinlar maydonini kengaytiradi. shamol oʻsimliklar urugʻlarini tarqatadi. sovuq havoda shamol organizmlarni halok qilishi ham mumkin. shamol tabiiy kuchlardan biridir va tabiat hodisalarida katta ahamiyati …

5 / 5

og'ligi obi-hayotimiz bilan bog’liq ekan, demak, ayni shu kunlarda qabul qilinayotgan suv tog’risidagi qonun, qaror va farmonlar, suv boyliklaridan oqilona foydalanish, uni bulg’anish va ifloslanish hamda kamayib ketishidan saqlash ishiga ko'maklashishi lozim. asosan suv resurslarini huquqiy ekologik muhofaza qilish maqsadida huquqiy ilmiy yo’nalishni kuchaytirish maqsadga muvofiqdir. yuqoridagi talablar hamda suv resurslaridan foydalanish va ularni huquqiy muhofaza qilish, umuman olganda suv resurslari bilan bog’liq barcha muammolar, o'zbekiston respublikasining "suv va suvdan foydalanish to’g’risida"gi 1993-yil 6-mayda qabul qilingan qonunida1 o’z aksini topdi. o’zbekiston respublikasining 1993-yil 6-mayda qabul qilingan "suv va suvdan foydalanish to"g"risida"gi qonunning 3-moddasiga asosan, "suv o'zbekiston respublikasining davlat mulki - umummilliy boylik hisobla¬nadi, suvdan oqilona foydalanish lozim bo’ lib, u davlat tomonidan qo’riqlanadi." mazkur qonunning 101-moddasida, yer osti suvlarini muhofaza qilish tartibi ifodalangan. yer osti suvlari chiqarish va undan foydalanish bilan shug’ullanuvchi idoralar suv chiqarilayotgan uchastka va unga tutash hududlarda yer osti suvlariga doir rejimlarga rioya etilishini kuzatib borishlari, shuningdek …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ob-havo"

ob-havo — biror joy yoki hudud at-mosferasidagi meteorologik elementlarning uzuluksiz oʻzgarishlari maj-mui, atmosferaning muayyan tabiiy jarayonlarga bogʻliqholati. bu jarayonlar atmosferada quyosh energiyasi oqimi va yer yuzasining oʻzaro taʼsiridagi fizik jarayonlar natijasida sodir boʻladi. odatda, o.-h. deganda yer yuzasidagi o.-h. tushuniladi. biroq aviatsiya, xalq xoʻjaligi faoliyati rivojlanishi bilan erkin atmosfera o,-h. si tushunchasi ham tobora kengayib bormokda. inson faoliyatining barcha jabhalari o.-h. bilan uzviy bogʻliq. o.-h. toʻxtovsiz oʻzgarib turadi. maʼlum joyning aniq bir vaqtdagi o.-h.si meteorologik elementlar (t-ra, havo namli-gi, bulut, yogʻin mikdori, shamol tezligi va yoʻnalishi, qor boʻroni, moma-qaldiroq, tuman va h.k.) bilan tavsiflanadi. o.-h.da yerning oʻz...

This file contains 5 pages in DOCX format (22.3 KB). To download "ob-havo", click the Telegram button on the left.

Tags: ob-havo DOCX 5 pages Free download Telegram