optika

DOC 163,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403777943_46942.doc e ® d l 2 d = = 2 2 k k l l d l 2 d = + ( ) 2 1 2 k l d n a b = = + 1 d = d sin j j d = = d k sin , j l k = 0 1 2 , , , . . . d = = + d k sin ( ) j l 2 1 2 k = 0 1 2 , , , . . . k e ® b ® e ® b ® j j j = 0 2 cos j a lim tg n a lim , = 2 1 n 2 1 , n 1 2 , a lim 1 1 1 1 2 a a f + = = 1 f l = a f f 0 1 2 d d ( . * …

bir qatorda yorug’likning kvant nazariyasi ham rivojlandi. bu sohada i.nyutonning g’oyalari va ishlari katta ahamiyatga ega. i.nyuton o’zi kuzatgan yorug’lik dispersiyasi va boshqa hodisalarni tushuntirishda yorug’lik juda kichik zarralar — korpuskulalar oqimidan iborat degan g’oya asosida tushuntirgan edi. bu nazariya keyinchalik yanada rivojlantirildi va u asosda xx asrda yorug’likning foton yoki kvant nazariyasi yaratildi. bu nazariyaga ko’ra yorug’lik elementar zarralar — fotonlar oqimidan iborat deb qaraldi, absolyut qopa jism qonunlari fotoeffekt, kompton effekti shu nazariya asosida tushuntirildi. yorug’likning foton nazariyasi kvant mexanikasi asosida vujudga keldi. shu sababli yorug’likni foton nazariyasi yana yorug’likning kvant nazariyasi deb ham ataladi. 2-§. yorug’likning to’lqin xossalari. yorug’lik interferensiyasi oddiy sharoitlarda fazoda bir vaqtning o’zida juda ko’plab yorug’lik to’lqinlari tarqaladi. bu to’lqinlar har xil manbalardan chiqayotgan yoki har xil predmetlar yuzalaridan qaytayotgan va sochilayotgan bo’lishi mumkin. kundalik hayotdagi tajribalardan bilamizki, juda ko’plab tarqalayotgan yorug’lik to’lqinlari bir-biriga xalaqit bermay fazoda tarqaladi, shu sababli biz predmetlarni ko’rganda ularni …

ayirmasi vaqt bo’yicha o’zgarmas bo’lsa, bu prinsip bajarilmaydi. bu to’lqinlarni kogerent to’lqinlar deyiladi. kogerent to’lqinlar qo’shilganda fazoning bir qismida yorug’likni kuchayishi ya’ni maksimumi, boshqa qismlarida yorug’likni susayishi, ya’ni minimumi kuzatiladi. bunday hodisaga yorug’lik to’lqinlarining interferensiyasi deyiladi. yorug’lik interferensiyasi faqat kogerent yorug’lik to’lqinlari qo’shilganda ro’y beradi. kogerent to’lqinlarni kogerent manbalar sochadi. ammo tabiatdagi barcha yorug’lik manbalari o’zaro kogerent bo’lmaydi. shu sababli birinchi marta yorug’lik interferensiyasini kuzatish uchun sun’iy usuldan foydalanganlar, ya’ni bir manbadan chiqayotgan yorug’likni ko’zgu, linza yordamida yoki boshqa usulda ikkiga ajratib, so’ng uchrattirganlar. bunday usuldan frenel, yung, lloyf, bete, r. pol kabi olimlar foydalanganlar. misol tariqasida yung sxemasini ko’ramiz. t.yung bir tirqishdan tarqalayotgan yorug’lik yo’liga ikki tirqishli to’siq qo’ydi. natijada to’siqdan so’ng yorug’lik ikki mustaqil dasta sifatida tarqaladi. bu ikki yorug’lik bir manbadan chiqayotgan bo’lgani uchun o’zaro kogerent bo’ladi va ekranda interferensiya maksimumlari va minimumlari kuzatiladi. agar ekranda uchrashayotgan ikki kogerent yorug’lik to’lqinlarining optikaviy yo’llari farqi juft sonli to’lqin …

ki shisha yoki metallar sirtida ham kuzatiladi. agar yupqa shaffof plyonkani yoritsak, unda ham shunday hodisani ko’ramiz. buning sababi shundaki, yorug’lik yupqa plastinkaning ikki sirtidan qaytganda yorug’lik to’lqini ikki kogerent dastani vujudga keltiradi. bu dastalar o’zaro uchrashib interferensiyani beradi. bunda hosil bo’lgan interferension manzaralar lokallangan manzaralar deyiladi. chunki ular faqat parda sirtiga yaqin sohada kuzatiladi. interferensiya hodisasi aniq o’lchashlarda, fizik tajribalarda, sanoatda, texnikada va yana juda ko’p sohalarda keng qo’llaniladi. interferensiya hodisasiga asoslanib ishlovchi maxsus optik asboblar - interferometrlar yasalgan. 3-§. yorug’lik difraksiyasi yorug’likni fazoda tarqalishini kuzatib yorug’lik to’g’ri chiziq bo’ylab tarqaladi degan xulosaga kelamiz. hakikatdan ham, biror teshikdan yorug’lik o’tsa, u uzun nur konusini hosil qiladi. agar shu teshikni yana kichraytirsak, u holda yorug’lik teshikdan sfera bo’ylab tarqaluvchan bo’ladi. bu hodisani birinchi bo’lib italyan olimi grimaldi kuzatgan va uni yorug’lik difraksiyasi deb atagan. umuman, yorug’lik difraksiyasi deb yorug’likni tor teshiklardan va to’siq chetidan o’tganda to’g’ri chiziqli tarqalishining bo’zilishiga aytiladi. …

atiladi. frenel yorug’lik difraksiyasini tushuntirish uchun o’tayotgan to’lqin frontini elementar to’lqinlar manbai bo’lgan zonalarga ajratdi va ularning biror nuqtadagi ta’sirini ko’rib chiqdi. optikada bu zonalarni frenel zonalari deb ataladi. frenel shu usul bilan yorug’likni to’g’ri chiziq bo’ylab tarqalishini ham tushuntirdi. difraksion hodisalar o’z xarakteriga qarab ikki sinfga bo’linadi. birinchi sinfga kuzatuvchi nuqta ekran ( to’siq )dan ma’lum masofada joylashgan holdagi difraksion hodisalar kiradi. bu xil difraksion hodisalar birinchi marta frenel tomonidan o’rganilgan bo’lgani uchun frenel difraksiyasi deyiladi. ikkinchi sinfga ekran (to’siq) kuzatuvchi nuqtadan cheksiz masofada bo’lgan hol, ya’ni parallel nurlardagi difraksion hodisalar kiradi. bu xil difraksion hodisalarni birinchi marta fraungofer o’rgangan. shu sababli bunday difraksiyalarni fraungofer difraksiyasi deyiladi. frenel difraksiyasini doiraviy teshikdan yorug’lik o’tganda ko’ramiz. doiraviy teshikni frenel zonalariga bo’lamiz. masalan, doiraviy teshikda 3 ta zona joylashgan. a nuqtada difraksion manzarani kuzatamiz. bunda umumiy qoida shunday: agar doiraviy teshikda juft zonalar joylashsa, a nuqtada ( markazda ) qorong’ulik bo’ladi. agar …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "optika"

1403777943_46942.doc e ® d l 2 d = = 2 2 k k l l d l 2 d = + ( ) 2 1 2 k l d n a b = = + 1 d = d sin j j d = = d k sin , j l k = 0 1 2 , , , . . . d = = + d k sin ( ) j l 2 1 2 k = 0 1 2 , , , . . . k e ® b ® e ® b ® j j j = 0 2 cos j a lim tg n a lim , = 2 1 n 2 1 , n 1 …

Формат DOC, 163,5 КБ. Чтобы скачать "optika", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: optika DOC Бесплатная загрузка Telegram