fizika fanidan mustaqil ish

PDF 8 pages 734.6 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 734.6 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg‘ona filiali pochta aloqa texnologiyasi fakulteti talabasining fizika fanidan mustaqil ishi bajardi: 770-23 guruh talabasi anvarova munavvar abdurasul qizi farg‘ona 2024 2 mavzu: qattiq jismlarda diffuziya xodisasi reja: 1. diffuziya nima? 2. diffuziyaning vujudga kelish. 3. atomning vakansiyaga siljish energiyasi. 4. diffuziyani aktivlashtirish energiyasi. 3 diffuziya (lotincha: diffusio — singish, tarqalish) — molekulalar, atomlar, ionlar va kolloid zarralarning tar-tibsiz issiklik harakati natijasida bir moddaning ikkinchi moddaga oʻz-oʻzidan oʻtishi, birining ikkinchisiga singib ketishi. diffuziya gaz, suyuklik yoki qattiq jismlarda boʻladi va tezligi moddaning zichligi va qovushoqligi, temperatura, diffuziyalanuvchi zarraning tabiatiga va h. k.ga bogʻliq. temperatura koʻtarilishi bilan diffuziya tezlashadi. bir aralashmali sistema (bir modda)dagi diffuziya oʻz diffuziya, koʻp aralashmali sistema (gaz, suyuq yoki qattiq eritmalar)dagi diffuziya geterodiffuziya deyiladi. fan va texnika sohalarida diffuziya ning ahamiyati katta; kimyoda diffuziya usuli erigan moddaning molekulyar ogʻirligini aniqlashda qoʻllaniladi. biologiyada oziq moddalarning soʻrilishi va yutilishi hamda moddalar almashinuv …

2 / 8

niladi. diffuziya jarayonida moddaning konsentatsiyasi butun maydon bo‘ylab tenglashguniga qadar modda malekulalari konsentratsiyasi yuqori qismidan past qismiga qarab otadi. bu jarayonda energiya sarf bolmaydi.malekulalar hujayra sitozoli orqali diffuziya natijasida harakatlanishi mumkin.bunda bazi malekulalar plazmatik membrana orqali harakat qila olishi mumkun.bundan tashqari har bir malekula oz konsentratsiya gradiyentiga ega va shu orqali ular tarqaladi. masalan biron hujayraga diffuziya natijasida kislarod kirsa, bu hujayradan shu kislarodning kirgan yerigacha karbanat angidridi chiqib ketadi. https://uz.wikipedia.org/wiki/lotin_tili https://uz.wikipedia.org/wiki/molekula https://uz.wikipedia.org/wiki/atom https://uz.wikipedia.org/wiki/ion 4 qattiq jismlar uchun atomlarning kristall panjarada tartibli joylashishi xarakterli bo`lsa-da, har holda atomlar panjarada ham siljishi mumkin. asosan, kichik tebranishlar xarakterida bo`lgan issiqlik harakatlar ba‘zi hollarda atomlarning panjaradagi o`z o`rinlarini batamom tark etishlariga olib keladi. atomlarning bunday ajralishi mumkin ekanligi qattiq jismlarnijng bug`lanishi mumkinligidan dalolat beradi. to`g`ri , bug`lanishda atomlar mutlaqo ajralishi mumkin emas deb aytishga hech qanday asos yo`q. atomlarning panjara tugunlaridagi o`z o`rinlarini huddi shunday tark etishlari tufayli kristallarda shottki va frenkel nuqsonlari …

3 / 8

nti tez (ekcponensial qonunga muvofiq) ortadi. biroq yetarlicha katta energiya atomlar soni hamma vaqt kam bo`ladi (agar temperaturasidan ancha past bo`lsa), shuning uchun qattiq jismda diffuziya gazlar va suyuqliklardagiga qaraganda sekinroq protsess bo`ladi. masalan, misning oltinda diffuziyalanish koeffitsienti 300 0 с da 1,5 10 5 см 2 / сек ga teng. taqqoslash uchun metal spirtining suvdagi eritmasining suvda diffuziyalanishi koeffitsienti d  1,310 5 sm 2 / sek , argonning geliyda diffuziyalanish koeffitsienti d  0,7sm 2 / sek ekanini ko`rsatib o`tamiz. shunga qaramasdan, qattiq jismlarda diffuziya hodisasi qator protsesslarda katta ro`l o`ynaydi. bunday diffuziya bir komponentali moddalarda(bunday holda o`z – o`zidan diffuziya deyiladi) ko`p komponentali moddalarda, mono – va polikristallarda kuztiladi. tajriba (xususan, nishonlangan atomlar yordamida olib borilgan tadqiqotlar) qattiq jismlarda diffuziya, asosan, quyidagi uch usulda borishini ko`rsatadi: 1. qo`shni atomlar panjarada 1 – rasmda ko`rsatilganidek, o`z o`rinlarini almashadilar. 6 2. panjara tugunida ―o`z o`rnida turgan atomlar uni tark …

4 / 8

an oson payqaladi. bu uslub (nishonli atomlar uslubi) o`z – o`zidan diffuziyalanish hodisasini, ya‘ni qattiq jismlarda shu jismlar atomlarining diffuziyasini tadqiq qil ishga imkon beradi. atomlar tugunidan har qanday siljishi, jumladan, qo`shni vakatsiyaga siljishi ham qo`shimcha energiya talab qiladi, ehtimol, atom bu energiyani fluktuatsiyalar natijasida oladi. bu ehtimollik hamma vaqtdagi singari boslman qonuni bilan aniqlanadi: n  e q kt n0 bu yerda q – atomning panjara tugunidan sakrashi uchun zarur bo`lgan energiya bo`lib, atomning vakatsiyaga siljish energiyasi deb ataladi. qattiq jismlarda o`z – o`zidan diffuziyalanish koeffitsientlari shunday ko`rinishda yozilishi mumkin: d  1  a 6 t bu yerda a – panjara doimiysi va t atomning panjara tugunida o`rtacha bo`lish vaqti. w kattalik vakatsiya hosil bo`lish energiyasi ω va atomlarning vakatsiyaga siljish energiyasi q ning yig`idisiga teng bo`lib, diffuziyani aktivlashtirish energiyasi deb ataladi va bu kattalik ham mazkur modda uchun xarakteristika bo`ladi. 2 8 foydalanilgan adabiyotlar. 1. abdurazzoqov a. …

5 / 8

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fizika fanidan mustaqil ish"

muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg‘ona filiali pochta aloqa texnologiyasi fakulteti talabasining fizika fanidan mustaqil ishi bajardi: 770-23 guruh talabasi anvarova munavvar abdurasul qizi farg‘ona 2024 2 mavzu: qattiq jismlarda diffuziya xodisasi reja: 1. diffuziya nima? 2. diffuziyaning vujudga kelish. 3. atomning vakansiyaga siljish energiyasi. 4. diffuziyani aktivlashtirish energiyasi. 3 diffuziya (lotincha: diffusio — singish, tarqalish) — molekulalar, atomlar, ionlar va kolloid zarralarning tar-tibsiz issiklik harakati natijasida bir moddaning ikkinchi moddaga oʻz-oʻzidan oʻtishi, birining ikkinchisiga singib ketishi. diffuziya gaz, suyuklik yoki qattiq jismlarda boʻladi va tezligi moddaning zichligi va qovushoqligi, temperatura, diffuzi...

This file contains 8 pages in PDF format (734.6 KB). To download "fizika fanidan mustaqil ish", click the Telegram button on the left.

Tags: fizika fanidan mustaqil ish PDF 8 pages Free download Telegram