Назад

o’zbekistonda birinchi renessansni ro’y berishi va ilm-fan rivojidagi ulkan harakatlarni amalga oshishi

DOCX 22 стр. 61,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 22
mavzu: o’zbekistonda birinchi renessansni ro’y berishi va ilm-fan rivojidagi ulkan harakatlarni amalga oshishi. reja: 1. pedagogika tarixida ilk renassans tushunchasining ifodalanishi. 2. xi-xii asrda o’rta osiyoda ilm fan va madaniyatni rivojlanishi. 3. muhammad ibn muso al-xorazmiyning ilmiy mеrosi va uning didaktik qarashlari 4. abu ali ibn sinoning ta’limiy-axloqiy qarashlari. 5. abu nasr forobiyning ta'limiy-axloqiyb qarashlari. 1.pedagogika tarixida ilk renassans tushunchasining ifodalanishi. zaminimizdagi avvalgi ikkita renessans poydevori qanday asoslarga ko'ra tashkil topgan? renessans frantsuzcha so'z bo'lib, qayta yuzaga kelmoq, yangidan tug'ilmoq ma'nosini anglatadi, madaniyat, ilm-fan, san'at, ta'lim-tarbiya, umuman, jamiyat hayotida uzoq muddatli bir xillikdan keyin qayta rivojlanish, ijtimoiy ong va qadriyatlar tizimining yangilanish jarayonida namoyon bo'ladi. birinchi renessans markaziy osiyoda ix–xii asrlarda ro'y berdi. bu davrda davlatni boshqarish siyosati, er-suv, soliqlar bilan bog'liq farmonlar chiqarilishi, olimlarga munosabat kishilarda ertangi kunga ishonch uyg'otdi. ularning turli fan sohalari (matematika, astronomiya, tibbiyot, huquq, kimyo, geodeziya va dunyoning tuzilishi haqidagi ilmlar)ga qiziqishi ortishiga sabab bo'ldi. …
2 / 22
on bobomiz ikkinchi renessans homiysi, asoschisi sifatida tarixga muhrlandi. amir temur markaziy boshqaruvga asoslangan qudratli saltanatni barpo etish bilan birga, mamlakatda madaniy-ilmiy yuksalish uchun ham munosib sharoit yaratishga intildi. turli hududlardan diniy va dunyoviy ilm sohiblari, shoirlar, me'morlar, hunarmandlar va boshqalarni yig'ib, ular orqali mamlakatning ilmiy va madaniy qudrati yuksalishiga zamin yaratdi. chingizxon davrida inqirozga uchragan madaniyat, ilm-fan, ma'rifat qayta shakllandi va taraqqiy etdi. mamlakat obodlik va farovonlikka erishdi. ikkinchi renessans davri, o'z navbatida, “islom madaniyatining oltin asri” deya nomlandi. qozizoda rumiy, mirzo ulug'bek, g'iyosiddin koshiy, ali qushchi, lutfiy, sakkokiy, abdurahmon jomiy, alisher navoiy, sharafiddin ali yazdiy, xondamir va boshqa olimlar, shoiru fuzalolar bu yurtning shuhratini dunyoga yoydi. bu ikki renessans insoniyatga nimalarni tuhfa qildi? butun dunyoga “bayt ul-hikma”, xorazm ma'mun akademiyasi kabi ilm dargohlarini taqdim qildi. erning sharsimon ekani haqidagi g'oya ilgari surildi, globus yaratildi. er radiusi ilm bilan isbotlandi. tibbiyotning, algebra fanining tamal toshi qo'yildi. shaharsozlik, me'morlik sohalarida …
3 / 22
g`dod, damashq, xalab shaharlarida boshlanib, barcha boshqa xalqlar madaniy hayotiga tarqalgan, bu esa u davlatlarning ham madaniy rivojlanishga zamin tayyorlagan. xalifalik emirilishi jarayonida tashkil topgan mustaqil davlatlardagi madaniy rivojlanish xalifalik davridagi madaniy rivojlanishning davomi edi. xalifa xorun ar-rashid davrida (786-833 y.y.) va uning o`g`li al-ma'mun davrida bag`dodda “bayt–ul-hikma” (“donishmandlik uyi”) (hozir akademiya ma'nosida) tashkil etiladi. mazkur akadеmiya barcha ilm sohiblarining ilmiy markaziga aylanadi. uning qoshida jahon kutubxonasi tashkil etilgan. akadеmiya 813-833 yillarda yanada rivojlangan. akademiya qoshida rasadxona ham bo`lgan, keyinchalik yangi kutubxona qurilgan. bog`doddagi mazkur ilm markazi, o`z navbatida sharq va g`arbda ilm-fanning taraqqiy etishiga, ma'naviy hayotning rivojlanishiga ta'sir etgan. bu o`rinda xalifa al-ma'munning ilm-fan ravnaqida ko`rsatgan homiyligini alohida ta'kidlash joiz. zero, xalifa al-ma'mun ilm fanni juda qadrlagan. u ix asr boshlaridan xalifalikning xurosondagi noibi bo`lib turganda ham movarounnahr va xurosondagi olimlarni to`plab, ularning ilmiy ijodiga sharoit yaratib bergan. bular orasida al-xorazmiy, al-xuttaliy, al-javhariy, al-farg`oniy, al-marvazviy kabi vatandosh olimlarimiz ham …
4 / 22
ning barchasining bir-biriga qo`shiluvi natijasida sharqda bir butun madaniyat tarkib topadi va rivojlana boshlaydi. yaqin va o`rta sharqda, jumladan, eron, kavkazorti va movarounnahrda savdo aloqalarining rivojlanganligi, ilm-fan, hunarmandchilikning taraqqiy etishi moddiy va madaniy aloqalarning barchasi umumiy rivojlanishga ta'sir etdi. yaqin va o`rta sharq mamlakatlarida madaniy yuksalishga olib kelgan asosiy sabab-feodal munosabatlarning yangi bosqichi bo`ldi. bu davr madaniy taraqqiyotida arab xalifaligiga bo`ysungan mamlakatlarning xo`jalik-iqtisodiy aloqalarining kuchayishi va buning oqibatida turli madaniyatlar-hind, movarounnahr, eron, arab, misr, grek-yunon-rim madaniyatlarining yaqindan o`zaro aloqasi va bir-biriga ta'sir etib borishi katta rol o`ynadi. haqiqatdan ham bu davrda iqtisodiyot taraqqiy etdi, qishloq xo`jaligi, hunarmandchilik rivojlandi.bu davrda qishloq xo`jaligida foydalaniladigan er maydonlari kengaydi, ko`plab sug`oriladigan erlar ochildi, sug`orish inshootlari tiklandi, yangilari qurildi, paxta, zig`ir, kanop ekilib, ularning tolasidan mato to`qildi. movarounnahrda, xususan, xorazm, urganch, farg`ona, samarqand va buxoro to`qimachilik mahsulotlari, ayniqsa samarqand va buxoro shoyisi dunyoga mashhur bo`lgan. qishloq xo`jaligi va hunarmandchilik, sanoat mahsulotlariningishlab chiqarilishi savdoning rivojlanishiga yo`l …
5 / 22
imoiy-iqtisodiy hayotiga ta'sir etdi. x asrdan boshlab movarounnahr va xurosonda mustaqil feodal davlatlar–tohiriylar, somoniylar, qoraxoniylar, g`aznaviylar, saljuqiylar, xorazmshohlar davlatlarining paydo bo`lishida xalifalikning emirilishi ham madaniy hayotning yanada ravnaq topishiga olib keldi.bu davrda pul muomalasi rivojlandi. jamiyat siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy hayotidagi o`zgarishlar, albatta madaniy hayotga o`z ta'sirini o`tkazmasdan qolmaydi. somoniylar davlatida marv, buxoro, samarqand va urganch o`sha davrning madaniy markazlari sanalardi.bu davrda arab tili ilmiy va aloqa tili edi. maktablarda darslar arab tilida olib borilar edi. rasmiy hujjatlar, shariat qoidalari arab tilida yuritilar edi. ilmiy asarlar ham arab tilida yozilar edi. x asr o`rtalariga kelib, fors-tojik tilida ham ish yuritila boshlandi. ammo hujjatlar, ishlar fors-tojik tilida bo`lsa ham, arab imlosida yozilar edi.bu shaharlardagi maktablarga hatto tevarak-atrofdagi qishloqlardan oddiy xalq bolalari ham kelib o`qiganligi manbalarda keltiriladi.o`sha davrda buxoroda katta kitob bozori bo`lgan. kitob do`konlarida olim va fozil kishilar uchrashib, ilmiy muloqot, munozaralar o`tkazganlar. abu ali ibn sino kitob do`konlaridan birida forobiyning aristotel “metafizika”siga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 22 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’zbekistonda birinchi renessansni ro’y berishi va ilm-fan rivojidagi ulkan harakatlarni amalga oshishi"

mavzu: o’zbekistonda birinchi renessansni ro’y berishi va ilm-fan rivojidagi ulkan harakatlarni amalga oshishi. reja: 1. pedagogika tarixida ilk renassans tushunchasining ifodalanishi. 2. xi-xii asrda o’rta osiyoda ilm fan va madaniyatni rivojlanishi. 3. muhammad ibn muso al-xorazmiyning ilmiy mеrosi va uning didaktik qarashlari 4. abu ali ibn sinoning ta’limiy-axloqiy qarashlari. 5. abu nasr forobiyning ta'limiy-axloqiyb qarashlari. 1.pedagogika tarixida ilk renassans tushunchasining ifodalanishi. zaminimizdagi avvalgi ikkita renessans poydevori qanday asoslarga ko'ra tashkil topgan? renessans frantsuzcha so'z bo'lib, qayta yuzaga kelmoq, yangidan tug'ilmoq ma'nosini anglatadi, madaniyat, ilm-fan, san'at, ta'lim-tarbiya, umuman, jamiyat hayotida uzoq muddatli bir xillikdan keyin qayta riv...

Этот файл содержит 22 стр. в формате DOCX (61,9 КБ). Чтобы скачать "o’zbekistonda birinchi renessansni ro’y berishi va ilm-fan rivojidagi ulkan harakatlarni amalga oshishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’zbekistonda birinchi renessan… DOCX 22 стр. Бесплатная загрузка Telegram

Похожие файлы

Вам также может понравиться

Показать все
al-javhariy mavriziy, jurjoniylar ilm-fan sohasida amalga oshirgan ishlari — PPTX PPTX
al-javhariy mavriziy, jurjoniylar ilm-fan sohasida amalga oshirgan ishlari
8 стр. 537,1 КБ