elementar zarralar 11-sinf

PPT 1,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1644350816.ppt powerpoint presentation 11-sinf fizika darsligi asosida 43-mavzu: elementar zarralar elementar zarralar. «elementar» so‘zining lug‘aviy ma’nosi «eng sodda» demakdir. garchi bugungi kungacha ma’lum zarralarni elementar deb atash uncha to‘g‘ri bo‘lmasa-da, dastlabki paytlarda kiritilgan bu iboradan hamon foydalaniladi. umuman olganda, zarralar endigina kashf qilina boshlanganda materiyaning eng kichik bo‘lakchasi sifatida qabul qilingan va chindan ham elementar deb hisoblangan. lekin ularning ba’zilarining (jumladan, nuklonlarning) murakkab tuzilishga ega ekanligi keyinroq ma’lum bo‘lib qolgan. hozirgi paytda 300 dan ortiq elementar zarralar mavjud. ularning ko‘pchiligi nostabil bo‘lib, asta-sekin yengil zarralarga aylanadi. elektron. birinchi kashf qilingan elementar zarra elektron hisoblanadi. katod nurlarining xossalarini o‘rganayotgan j. tomson, bu manfiy zaryadlangan zarra elektronlar oqimidan iborat ekanligini aniqladi. bu voqea 1897-yil 29-aprelda ro‘y bergan edi va shu sana birinchi elementar zarra kashf qilingan kun hisoblanadi. foton. 1900-yilda m.plank yorug‘likning foton deb ataluvchi zarralar oqimidan iborat ekanligini ko‘rsatdi. foton elektr zaryadiga ega emas, tinchlikdagi massasi nolga teng, ya’ni foton yorug‘lik …

shash davrlari juda kichik bo‘lgan rezonanslar deb ataluvchi zarralar kashf qilindi. ularni bevosita qayd qilishning iloji bo‘lmay, vujudga kelganini parchalanishida hosil bo‘lgan mahsulotlarga qarab aniqlanadi. umuman olganda, dastlabki paytlarda bor-yo‘g‘i bir nechtagina va materiyaning eng jajji g‘ishtchalari deb hisoblangan elementar zarralar keyinchalik, shu qadar xilma-xil va shu qadar murakkab bo‘lib chiqdi. antizarralar. birinchi antizarra – elektronning antizarrasi (qaramaqarshi zarrasi) – pozitron kashf qilingandan so‘ng, boshqa zarralarning ham antizarrasi yo‘qmikan, degan savol tug‘ildi. antiproton 1955-yilda mis nishonni protonlar bilan bombardimon qilish natijasida hosil qilindi. 1956-yilda esa antineytron kashf qilindi. hozirgi paytda har bir zarraning o‘z antizarrasi, ya’ni massasi va spini teng, zaryadi esa qarama-qarshi bo‘lgan zarra mavjudligi aniqlangan. elektron va protonlarning antizarralari zaryadining ishorasi bilan farq qilsa, neytron va antineytron xususiy magnit momentlarining ishorasi bilan farq qiladi. zaryadsiz zarralar foton, π0 -mezonlarning o‘zlari va antizarralarining fizik xossalari bir xil. antizarralar to‘g‘risida ma’lumotga ega bo‘lgandan keyin o‘quvchida zarra va antizarra uchrashib qolsa, …

di. materiya modda ko‘rinishidan elektromagnit maydon kvantlari ko‘rinishiga o‘tadi, xolos. energiyasi elektron va pozitronning tinchlikdagi energiyalari yig‘indisidan katta bo‘lgan γ-kvant eγ > 2m0 c2 =1,02 mev yadroning yonidan o‘tganida elektron-pozitron juftligiga aylanishi mumkin: elektron-pozitron juftligining paydo bo‘lishi va ularning annigilatsiyasi materiyaning ikki shakli (modda va maydon) o‘zaro bir-biriga aylanishlarini ko‘rsatadi. elementar zarralar ta’sirlashuvining turlari. zamonaviy tasavvurlarga ko‘ra, tabiatda to‘rt xil fundamental ta’sirlashuv mavjud. bular kuchli, elektromagnit, kuchsiz va gravitatsion ta’sirlashuvlardir. bu ta’sirlashuvlarning har birini amalga oshiruvchi zarralar va har biriga mos keluvchi o‘z maydonlari mavjud. adronlar – barcha turdagi fundamental ta’sirlashuvlarda ishtirok etadi. bu sinfga barionlar va π-mezonlar kiradi. barionlar + 1 barion zaryadiga, antizarralari esa –1 barion zaryadiga ega. mezonlarning barion zaryadi nolga teng. barionlarning spini yarim sonli, mezonlarniki esa butun son. nuklonlar va nuklonlarga bo‘linadigan og‘irroq zarralar ham barionlarga kiradi. massasi nuklonning massasidan katta bo‘lgan barionlarga giperonlar deyiladi. leptonlar – kuchli ta’sirlashuvdan boshqa har uchala ta’sirlashuvlarda ham ishtirok …

zarralar mavjudligini bashorat qilishdi. ularning fikricha, adronlar kvarklardan tashkil topgan. hozirgi kunda ularning mavjudligini tasdiqlovchi tajriba natijalari mavjud. zamonaviy nazariyalarga muvofiq yettita asosiy zarralar mavjud bo‘lib, qolganlarini ulardan tuzish mumkin. bular kvark, antikvrak, glyuon, graviton va uchta xigson. leptonlar va kvarklar yanada maydaroq zarralardan tashkil topgan degan nazariyalar ham yo‘q emas. hozirgi paytda olimlarning asosiy diqqati elementar zarralarning “standart modeli”ga qaratilgan. ayniqsa, 2012-yil 4-iyulda xiggs bozoni kashf qilingani haqidagi ma’lumotlar e’lon qilingandan so‘ng bu modelga qiziqish yanada kuchaydi. shu bilan birga “standart model”da faqat uchta: kuchli, kuchsiz va elektromagnit ta’sirlashuvlargina birlashtirilib, to‘rtinchi gravitatsion ta’sirlashuv qaralmaydi.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "elementar zarralar 11-sinf"

1644350816.ppt powerpoint presentation 11-sinf fizika darsligi asosida 43-mavzu: elementar zarralar elementar zarralar. «elementar» so‘zining lug‘aviy ma’nosi «eng sodda» demakdir. garchi bugungi kungacha ma’lum zarralarni elementar deb atash uncha to‘g‘ri bo‘lmasa-da, dastlabki paytlarda kiritilgan bu iboradan hamon foydalaniladi. umuman olganda, zarralar endigina kashf qilina boshlanganda materiyaning eng kichik bo‘lakchasi sifatida qabul qilingan va chindan ham elementar deb hisoblangan. lekin ularning ba’zilarining (jumladan, nuklonlarning) murakkab tuzilishga ega ekanligi keyinroq ma’lum bo‘lib qolgan. hozirgi paytda 300 dan ortiq elementar zarralar mavjud. ularning ko‘pchiligi nostabil bo‘lib, asta-sekin yengil zarralarga aylanadi. elektron. birinchi kashf qilingan elementar zarra el...

Формат PPT, 1,0 МБ. Чтобы скачать "elementar zarralar 11-sinf", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: elementar zarralar 11-sinf PPT Бесплатная загрузка Telegram