fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish va dasturlash asoslari

DOCX 53 pages 1.9 MB Free download

53 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type DOCX

Pages 53

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 53

o‘zbekistonrespublikasi oliyvao‘rtamaxsusta’limvazirligi namangandavlatuniversiteti amaliymatematikakafedrasi “fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish va dasturlash asoslari” fanidan amaliy mashg’ulotlar bilim soxasi: 100000 - gumanitar soha ta`lim soxasi: 140000- tabiiy fanlar ta`lim yo’nalishi: 5140200 - fizika namangan-2020 amaliy mashg'ulotlari mavzularining tasnifi 1-6-amaliy mashg’ulot. microsoft visual studio express dasturlash muhitini o’rnatish, sozlash va ishlatish. c++ tilidagi dastur masala xarakteridan kelib chiqqan holda kutilgan natijaga ega bo‘lish uchun berilgan ma’lumotlar ustida ma’lum bir amallarni bajarishni ta’minlaydi. bu ma’lumotlar asosan bazaviy hisoblangan 7 ta tipdan (1-jadval) biriga mansub bo‘lishi mumkin. 1-jadval bazaviy ma’lumot tiplari bool mantiqiy tip char belgili (harfiy) tip wchar_t ikki baytli belgili (harfiy) tip double qo‘sh aniqlikdagi haqiqiy sonli tip float haqiqiy sonli tip int butun sonli tip void qiymatga ega bo‘lmaydi c++ tilida bu tiplarni signed (ishorali), unsigned (ishorasiz), short (qisqartirilgan) va long (kengaytirilgan) kabi modifikatorlar yordamida o‘zgartirish imkoniyati ham ko‘zda tutilgan. bu modifikatorlarning barchasi bilan int tipidagi ma’lumotlar, signed va unsigned orqali char, longbilan …

2 / 53

gacha short int 16 -32768 dan 32767 gacha unsigned short int 16 0 dan 65535 gacha signed short int 16 -32768 dan 32767 gacha long int 32 −2147483648 dan 2147483647 gacha unsigned long int 32 0 dan 4294967295 gacha signed long int 32 −2147483648 dan 2147483647 gacha eslatma: voidtipidan qiymatga ega bo‘lmaydigan funksiyalarni aniqlashda foydalaniladi. aslini olganda, 2 va 2.0 sonlari bir xil miqdorni anglatadi. lekin c++ tili kompilyatori ularni bir-biridan farqlaydi, ya’ni 2 sonini butun, 2.0 ni esa haqiqiy son deb qabul qiladi. butun sonlar bilan kompilyator bo‘lish amalidan tashqari barcha amallarni bajara oladi. ammo haqiqiy sonlar bilan ishlaganda, yaxlitlash hisobiga taqribiylikka yo‘l qo‘yishi mumkin. shuning uchun ma’lumotlar tipini aniqlashga jiddiy yondoshish zarur. char tipidagi ma’lumotlar odatda bitta belgi yoki harfdan iborat bo‘ladi va ularni apostrof (“ ’ ” – yakka qo‘shtirnoq) belgisi bilan ko‘rsatiladi: ‘a’, ‘d’. wchar_t tipidagi ma’lumotlar esa l harfi bilan birgalikda yoziladi: l’a’, l’d’ va …

3 / 53

chunki ular o‘zlari ko‘rsatayotgan ma’lumotlarni to‘la va tushunarli qilib ifodalay olmaydi. natijada bunday identifikatorlarni boshqasi bilan almashtirib yuborish ehtimolligi ortadi hamda ana shu dasturni o‘qish va tushunish qiyinlashib ketadi. shuning uchun identifikatorlarni keyingi ikkitasi kabi belgilash maqsadga muvofiq hisoblanadi. chunki ular o‘zlari ifodalab turgan ma’lumotlarni ma’lum bir darajada izohlaydi va shu bilan bog‘liq anglashilmovchiliklarga barham berishda muhim ahamiyat kasb etadi. identifikator tanlaganda ma’lumotlarning shakli va mazmunini hisobga olish ham ana shunday omillardan biri hisoblanadi. masalan, uchburchak haqidagi masalada ehtiyojga qarab a_tomon, b_tomon, s_tomon, yarim_perimetr, yuza kabi identifikatorlar maqsadga muvofiq hisoblanadi. identifikatorlarni yozishda c++ tili kompilyatori katta va kichik harflarni bir-biridan farqlaydi, ya’ni yuza, yuza, yuza, yuzakabi identifikatorlarni turli xil deb qabul qiladi. identifikator sifatida xizmatchi so‘zlar, turli tinish va munosabat belgilaridan foydalanib bo‘lmaydi. shuning uchun ularni quyidagicha yozish noto‘g‘ri hisoblanadi: agar identifikator dasturning bajarilishi davomida o‘z qiymatini o‘zgartirmasa, ularni o‘zgarmaslar yoki konstantalar, aks holda o‘zgaruvchilar deb ataladi. o‘zgarmas ma’lumotlar dastur …

4 / 53

matematik modellashtirish uslubi masalani xarakterlaydigan u yoki bu kattalikni miqdor jixatdan ifodalash, so`ngra bog`liqdigini o`rganish imkoniyatini beradi. uslub asosida matematik model tushunchasi yotadi. matematik model deb o`rganilayotgan ob`ektni matematik formula yoki algoritm ko`rinishida ifodalangan xarakteristikalari orasidagi funksional bog`lanishga aytiladi. kompyuter ixtiro etilganidan so`ng matematik modellashning ahamiyati keskin oshdi. murakkab texnik, iqtisodiy va ijtimoiy tizimlarni yaratish, so`ngra ularni kompyuterlar yordamida tatbiq etishning xaqiqiy imkoniyati paydo bo`ldi. endilikda ob`ekt, ya`ni haqiqiy tizim ustida emas, balki uni almashtiruvchi matematik model ustida tajriba o`tkazila boshlandi. kosmik kemalarning harakat traektoriyasi, murakkab muhandislik inshootlarini yaratish, transport magistrallarini loyihalash, iqtisodni rivojlantirsh va boshqalar bilan bog`liq bo`lgan ulkan hisoblashlarning kompyuterda bajarilishi matematik modellash uslubining samaradorligini tasdiqlaydi. odatda, matematik model ustida hisoblash tajribasini o`tkazish haqiqiy ob`ektni tajribada tadqiq etish mumkin bo`lmagan yoki iqtisodiy jixatdan maqsadga muvofiq bo`lmagan hollarda o`tkaziladi. bunday hisoblash tajribasining natijalari haqiqiy ob`ekt ustida olib boriladigan tajribaga qaraganda juda aniq emasligini ham hisobga olish kerak. lekin shunday …

5 / 53

to yer o`z o`qidan chiqib ketishi mumkinligini ko`rsatadi. matematik modellashda berilgan fizik jarayonlarning matematik ifodalari modellashtiriladi. matematik model tashqi dunyoning matematik belgilar bilan ifodalangan qandaydir hodisalari sinfining taqribiy tavsifidir. matematik model tashqi dunyoni bilish, shuningdek, oldindan aytib berish va boshqarishning kuchli uslubi hisoblanadi. matematik modelni tahlil qilish o`rganilayotgan hodisaning mohiyatiga singish imkoniyatini beradi. hodisalarni matematik model yordamida o`rganish to`rt bosqichda amalga oshiriladi. birinchi bosqich - modelning asosiy ob`ektlarini bog`lovchi qonunlarni ifodalash. ikkinchi bosqich - modeldagi matematik masalalarni tekshirish. uchinchi bosqich - modelning qabul qilingan amaliyot mezonlarini qanoatlantirishini aniqlash. boshqacha aytganda, modeldan olingan nazariy natijalar bilan olingan ob`ektni kuzatish natijalari mos kelishi masalasini aniqdash. to`rtinchi bosqich - o`rganilayotgan hodisa haqidagi ma`lumotlarni jamlash orqali modelning navbatdagi tahlilini o`tkazish va uni rivojlantirish, aniqdashtirish. shunday qilib, modellashtirishning asosiy mazmunini ob`ektni dastlabki o`rganish asosida modelni tajriba orqali va (yoki) nazariy tahlil qilish, natijalarni ob`ekt haqidagi ma`lumotlar bilan taqqoslash, modelni tuzatish (takomillashtirish) va shu kabilar tashkil …

Want to read more?

Download all 53 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish va dasturlash asoslari"

o‘zbekistonrespublikasi oliyvao‘rtamaxsusta’limvazirligi namangandavlatuniversiteti amaliymatematikakafedrasi “fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish va dasturlash asoslari” fanidan amaliy mashg’ulotlar bilim soxasi: 100000 - gumanitar soha ta`lim soxasi: 140000- tabiiy fanlar ta`lim yo’nalishi: 5140200 - fizika namangan-2020 amaliy mashg'ulotlari mavzularining tasnifi 1-6-amaliy mashg’ulot. microsoft visual studio express dasturlash muhitini o’rnatish, sozlash va ishlatish. c++ tilidagi dastur masala xarakteridan kelib chiqqan holda kutilgan natijaga ega bo‘lish uchun berilgan ma’lumotlar ustida ma’lum bir amallarni bajarishni ta’minlaydi. bu ma’lumotlar asosan bazaviy hisoblangan 7 ta tipdan (1-jadval) biriga mansub bo‘lishi mumkin. 1-jadval bazaviy ma’lumot tiplari bool mantiqiy...

This file contains 53 pages in DOCX format (1.9 MB). To download "fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish va dasturlash asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: fizik jarayonlarni kompyuterda … DOCX 53 pages Free download Telegram