elektron kutubxonalar

DOCX 10 pages 982.8 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 982.8 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

15-amaliy mashg’ulot: elektron kutubxonalar tayanch iboralar. kutubxona, elektron kutubxona, virtual kutubxona, raqamli kutubxona. elektron kutubxonalar: nazariya va amaliyot har birimizning hayotimizda axborot olamining ahamiyati tobora kuchayib borayotgani kundek ravshan. «infosfera» (axborot olami) olis manzillarni yaqinlashtirib, oraliqdagi masofalarni qisqartirmoqda. mazkur olamda insoniyat tarixining barcha bilimlari jamlangan. bizdan esa “infosfera”ning kirish eshigi, undan foydalanish imkonini beruvchi asosiy kalit – internetni bilish talab etiladi, xolos. bu ma`ruzamiz ta’lim va fan sohasida tobora ahamiyati ortib borayotgan, jahon bilim omborining asosiga aylanayotgan elektron kutubxonalarga dahldor. elektron kutubxona deganda nimani tushunamiz? uning tarkibiy qismlari nima? xalqaro tarmoqdagi minglab kitoblarni o'z ichiga oladigan saytlar elektron kutubxonami yoki kutubxona saytlari hammi? raqamli kolleksiyalarni yaratish uchun qanday bilim va malakalar kerak bo'ladi? ushbu ma`ruzada shu kabi savollarga javob topishga harakat qilamiz (maqolada "elektron kutubxona", "e-kutubxona" va "raqamli kutubxona" terminlari bir ma'noda qo'llaniladi). elektron kutubxona-internetning ajoyib imkoniyatlaridan biridir. bu kutubxonaning elektron shaklidir. kutubxona deganda, odatda, ko`plab kitoblar terib qo`yilgan , …

2 / 10

qchisiz. kompyuter va internet yordamida ma'lumotni bir necha daqiqada topish mumkin. ma'lumot dunyoning ixtiyoriy nuqtasidan bir zumda sizning kompyuteringiz ekranida tasvirlanadi. buning uchun siz kompyuteringiz tugmachasini bosishingiz va elektron kutubxonaga kirishingiz etarlidir. bir necha daqiqada ma'lumot ko`z oldingizda namoyon bo`ladi. bu mujizani eslatadi. bu mujiza virtuallik deb ataladi. unga faqat kompyuter va maxsus tarmoq orqali erishish mumkin. bir necha yil avval bir maqolani topish uchun oylab vaqt sarflash zarur edi. bugun esa bu maqsadni amalga oshirish uchun boshqa shaharga borish va vaqt sarflash zarurati yo`qoldi. elektron kutubxonalar yordamga keldi. elektron kutubxonalarni turlicha nomlashadi: elektron kutubxona, virtual kutubxona, e-kutubxona, e-library, digital library. keyingi vaqtlarda virtual dunyo, virtual olam, virtual do`st kabi so`zlar paydo bo`ldi. virtual so`zining ma'nosi bu tasavvur qilishdir. virtual kutubxona bu odatdagi kutubxonaning abstrakt ko`rinishidir. bu kutubxonaning kitoblari, jurnallari va ro`znomalari kitob javonlarida emas, balki kompyuter xotirasida joylashgan bo`ladi. bu kompyuterda yoki kompyuter maxsus qurilmalarida raqamli formatda saqlanadigan ma'lumotlar …

3 / 10

atilgan va yaratilayotgan kolleksiyalar bunga misol. bu loyihalarning bajarilish darajasi turlicha bo'lib, bu albatta malakali mutaxassislarning bu jarayonlarda zamonaviy bilimlarni qo'llagan holda ishtirok etganlari yoki etmaganlariga bog'liq. xalqaro standartlar va muvaffaqiyatli amaliyotlar (best practice) dan xabardorlik va ko'p hollardagi vaziyatni tubdan yaxshilashi muqarrar. shu maqsad yo'lida elektron kutubxonalar konsepsiyasi, uning tamoyillari va xorijda to'plangan tajribalar xususida so'z yuritamiz. aqsh universitetlaridan biridagi "elektron kutubxonalar" kursi talabalari ilmiy adabiyotdan ushbu atamaning 65 ta ta'rifini to'plab, umumiy xususiyatlarni ajratib olishdi. unga ko'ra elektron kutubxona: *ma'lum jamoalar yoki jamoalar majmuiga xizmat qiladi; *yagona ob'ekt bo'lmasigi mumkin (ya'ni qismlar turi domenlar yoki tashkilotlarga biriktirilgan); *barcha qismlar uchun umumiy bo'lgan mantiqiy tashkiliy strukturaga ega; *nafaqat erkin foydalanish imkoni, balki ta'limiy komponentlarni o'z ichiga olgan; *inson va texnologik resurslardan unumli foydalangan; *tez, samarali va to'siqsiz kirishni ta'minlaydi; *kirishning turli darajalarini ta'minlaydi (user, contributor, administrator va hok.); *bepul foydalanishni taklif etadi (ehtimol foydalanuvchilarning faqat ayrim guruhlariga); *resurslarga egalik …

4 / 10

ron kutubxonalar shu turdagi tashkilotlarki, ular raqamli asarlar kolleksiyalarini ma'lum bir jamoalar yoki jamoalar majmuiga oson va iqtisodiy jihatdan qulay holda foydalanish uchun taqdim qiladi; saralash, strukturasini tuzish, intellectual yo'l ochish, talqin qilish, tarqatish, to'laligicha saqlab qolish uchun zarur resurslar, shu jumladan, ixtisoslashgan xodimlar bilan ta'minlaydi. [1] shuningdek: 1. raqamli kutubxonalar elektron resurslar majmui bo'lib, axborotni yaratish, izlash va foydalanish uchun zarur texnik quvvatlarni o'z ichiga oladi. bu ma'noda ular axborot saqlash va qidiruv sistemalarini to'ldiradi va kengaytiradi; distribyutlashgan tarmoqlardan job olib, har qanday ko'rinishdagi media (matn, surat, ovoz, sokin va dinamik suratlar)ni manipulyatsiya qiladi. raqamli kutubxonaning tarkibida ma'lumotning o'zi va uning turli xossalarini tasvirlaydigan metadata (masalan, aks ettirish (representation) yo'llari, yaratuvchisi, egasi, qayta bo'yicha huquqlar va hok.) va boshqa ma'lumot yoki metadata (tashqi yoki raqamli kutubxona ichidagi)ga bo'lgan link yoki munosabatni ko'rsatadigan elementlardan tashkil topgan bo'ladi. 2. elektron kutubxonalar foydalanuvchilar jamoasi tomonidan shakllantirilib, ularning funksional imkoniyatlari o'sha jamoaning axborotga …

5 / 10

dagi elektron kutubxona ko'pchilik fikrlaganidek bir necha o'nlab kitobning elektron versiyasi joylashtrilgan veb-saytdan farqli xususiyatlarga ega. bu nafaqat tashabbuskor foydalanuvchi yoki foydalanuvchilar jamoasi tomonidan wordpress, joomla yoki boshqa ommabop kontentni boshqarish sistemasi (cms)ning birlamchi versiyasiga joylashtirib chiqilgan elektron matnlar va hokazo fayllar majmui, balki ma'lum tayyorgarlikka ega bo'lgan mutaxassislar tomonidan bibliografik imkoniyatlari keng bo'lgan dasturdan foydalangan holda, resurslarni samarali izlab topilishi maqsadida to'g'ri metadata bilan ta'minlangan, doimiy faoliyat ko'rsatishi uchun muntazam ravishda boyitilib, hamda moliyaviy quvvatlanib kelinadigan butun boshli tuzilma hamdir. shu o'rinda elektron kutubxonalar bilan chalg'itish oson bo'lgan boshqa narsalarni ajratib olsak: bu elektron kutubxona emas (balki kutubxona veb-sayti): bular ham elektron kutubxona emas (balki tijorat mahsuloti bo'lgan ma'lumotlar bazasi va kutubxonaning onlayn katalogidir): mana bular esa, ha, elektron kutubxona.. elektron kutubxona imkoniyatlari elektron kutubxona odatdagi kutubxonaga qaraganda bir qancha qulayliklarga ega: · joy tejalishi, ya'ni kitoblarni saqlash uchun maxsus joy zaruriyatining yo`qligi; · nodir asar va ma'lumotlarni saqlash …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektron kutubxonalar"

15-amaliy mashg’ulot: elektron kutubxonalar tayanch iboralar. kutubxona, elektron kutubxona, virtual kutubxona, raqamli kutubxona. elektron kutubxonalar: nazariya va amaliyot har birimizning hayotimizda axborot olamining ahamiyati tobora kuchayib borayotgani kundek ravshan. «infosfera» (axborot olami) olis manzillarni yaqinlashtirib, oraliqdagi masofalarni qisqartirmoqda. mazkur olamda insoniyat tarixining barcha bilimlari jamlangan. bizdan esa “infosfera”ning kirish eshigi, undan foydalanish imkonini beruvchi asosiy kalit – internetni bilish talab etiladi, xolos. bu ma`ruzamiz ta’lim va fan sohasida tobora ahamiyati ortib borayotgan, jahon bilim omborining asosiga aylanayotgan elektron kutubxonalarga dahldor. elektron kutubxona deganda nimani tushunamiz? uning tarkibiy qismlari nima? xalq...

This file contains 10 pages in DOCX format (982.8 KB). To download "elektron kutubxonalar", click the Telegram button on the left.

Tags: elektron kutubxonalar DOCX 10 pages Free download Telegram