davlatning tashqi iqtisodiy siyosati

DOCX 18 pages 32.8 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.8 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

10-mavzu. davlatning tashqi iqtisodiy siyosati 10.1. makroiqtisodiy modelda tashqi savdo tashqi iqtisodiy siyosat-bu davlatning o‘zaro foydali tashqi aloqalarni rivojlantirish, mamlakat iqtisodiyotini jahon xo‘jaligi bilan integratsiyalashuvini ta’minlashga qaratilgan siyosatidir. tashqi iqtisodiy faoliyat tashqi iqtisodiy aloqalarni ro‘yobga chiqarish jarayonidir. bu siyosatning asosiy maqsadi milliy iqtisodiyotning jahon xo‘jaligidagi mavqeini mustahkamlashdir. unga binoan eksport va import, chetga kapital chiqarish va chetdan kapital kiritish, ishchi kuchi migratsiyasiga doir tadbirlar amalga oshiriladi. bu siyosatda bojxona totovlari, eksport-import litsenziyalari va kvotalari kabi vositalar qo‘llaniladi. aytilgan vositalar iqtisodiy chegara hosil etib, milliy iqtisodiyotni himoya qiladi. eksportni kuchaytirish zarur bo‘lsa, unga litsenziyalar (ruxsatnoma) beriladi, eksport kvotasi oshiriladi. bordi-yu importni qisqartirish ma’qul bo‘lsa, uning kvotasi kamaytiriladi, import uchun boj to‘lovi oshiriladi, importga litsenziya berish chegaralanadi. biror mamlakatning tashqi iqtisodiy faoliyatga bevosita va bilvosita aralashuvi jarayoni eksport va import hajmi va tarkibiga ta’sir ko‘rsatish orqali ichki bandlilikni ta’minlash, iqtisodiy o‘sishga erishish, makroiqtisodiy barqarorlikni ta’minlash, to‘lov balansini yaxshilash hamda valyuta kursini tartibga …

2 / 18

lakat iqtisodiyoti va aholisi turmush darajani yaxshilash uchun erkin tashqi savdo siyosati foydaliroq, chunki, tashqi savdoni cheklashga nisbatan uni erkinlashtirish iqtisodiy resurslardan samarali foydalanishga ko‘proq imkoniyat yaratadi, deb hisoblashadi. garchand, erkin savdo jahon iqtisodiyoti nuqtai nazaridan foydali bo‘lishi mumkin bo‘lsada, ammo alohida olingan mamlakat iqtisodiyoti manfaati nuqtai nazaridan erkin savdo hamma vaqt ham foydali bo‘lavermaydi. to‘lov balansi — ma’lum davr mobaynida mamlakat rezidentlari va tashqi dunyo o‘rtasida bo‘ladigan bitimlar statistik qayd qilingan xujjatdir. u mamlakatning iqtisodiy aloqalarini aniq-lo‘nda ifodalab pul-kredit, valyuta, budjet-soliq, xalqaro savdo siyosatining hamda davlat qarzini boshqarish yo‘nalishlarini tanlash uchun indikator vazifasini bajaradi. mamlakatning ma’lum vaqtdagi barcha xalqaro iqtisodiy faoliyati, shu jumladan, tashqi savdo, kapital va ishchi kuchi migratsiyasi ham t o‘lov balansida o‘z aksini topadi. har qanday tashqi iqtisodiy bitim valyuta ayirboshlash va valyuta operatsiyalari orqali amalga oshiriladi. demak, mamlakatning jahon bozoridagi faoliyati natijalari pirovardida xorijiy valyuta tushumlari va xarajatlarida ifodalanadi. shuning uchun ham to‘lov balansini bir …

3 / 18

277 tashki savdo balansining koldig‘i -75 xizmatlar +85 -97 -12 investitsiyalardan daromadlar (foizlar va divedentlar) +28 -20 +8 transfert kurinishidagi pul o‘tkazmalari +10 -18 -8 joriy operatsiyalar buyicha balansning qoldig‘i -87 kapital xarakatning hisobi investitsiyalar va boshqa o‘rta va uzoq muddatli capital +150 -87 +63 kapital harakati balansining qoldig‘i +63 joriy operatsiyalar va kapital harakati buyicha balansning qoldig‘i -24 rasmiy zahiralar (oltin, xfvdagi zahiralar) +24 +24 to‘lov balansida barcha iqtisodiy bitimlar ikkita katta guruhga bo‘linadi: joriy operatsiyalar va kapital harakati bilan bog‘liq operatsiyalar (16.1-jadval). shunga ko‘ra to‘lov balansi struktarasi ham ikki qismdan iborat: 1. joriy operatsiyalar hisobi; 2. kapital harakati hisobi. joriy operatsiyalar hisobida mahsulotlar va xizmatlar eksporti “musbat”, import esa “manfiy” ishoralari bilan belgilanadi. ya’ni, joriy operatsiyalar hisobida ichki mahsulotlar eksporti kredit, aksincha mamlakatga mahsulotlar olib kelish - import esa debet sifatida ko‘rsatiladi. chunki, mahsulotlar eksporti xorijiy valyuta ishlab topib, mamlakat valyuta zahirasini boyitsa, import esa mamlakatdan valyuta chiqib …

4 / 18

ahiralar deb ataluvchi xorijiy valyuta zahiralariga ega bo‘lib, bu zahiralar joriy operatsiyalar bo‘yicha balans va kapital harakati bo‘yicha balans nomutanosibligini bartaraf etishda qo‘llaniladi. rasmiy zahiralarning qisqarishi (+) kamomad miqdorini ifodalaydi, rasmiy zahiralarning o‘sishi (-) esa to‘lov balansining musbat qoldig‘i miqdorini ko‘rsatadi. natijada uning barcha uch bo‘limi summasi «0»ni tashkil etishi lozim. bu esa xorijiy valyuta taklifini va unga mamlakatda bo‘lgan talab tengligini bildiradi. joriy operatsiyalar hisobi bilan kapital harakati hisobining o‘zaro aloqalarini umumlashtirsak, uning makroiqtisodiy ko‘rinishi quyidagicha bo‘ladi: y=c+i+g+xn; 1 y-c-g = c+i+g+xn-(c+g); 1 sn = i+xn 1 (i-s)+xn=0 ( egiluvchan valyuta kursi rejimida markaziy bank aralashmagan sharoitda), bu yerda: sn - milliy jamg‘arish; (i-s) - miqdori ichki investitsiyalarning ichki jamg‘armalardan ortiqchaligini ko‘rsatadi va kapital harakati hisobi qoldig‘ini bildiradi. asosiy makroiqtisodiy ayniyatga ko‘ra joriy operatsiyalar va kapital harakati hisoblari bir-biriga tenglashadi: x-m = xn=-(i-s)=s-i ichki balans bu shuni bildiradiki, to‘lov balansining joriy operatsiyalar bo‘ycha kamomadi kap ning sof oqib kelishi …

5 / 18

hqi iqtisodiy faoliyatni tartibga solish zaruriyati jahon tajribasi shuni ko‘rsatadiki, umumjamiyat miqyosida ishlab chiqarilgan tovarlarning katta qismi tashqi bozorlarda ayirbosh qilinadi. bu esa, mamlakatlar uchun tashqi savdoni yanada rivojlantirish zarurligini taqozo etadi. ushbu holat, asosan, belgiya, malayziya, slovakiya, chexiya va estoniya singari mamlakatlarga tegishli bo‘lib, ular yalpi ichki mahsulotida eksport ulushi 50% dan ortiqroqni tashkil etadi. har qanday mamlakat uchun tashqi savdo roliga ortiqcha baho berish qiyin, albatta. biroq j.saks ta’biri bilan aytganda: “dunyoning xohlagan mamlakati iqtisodiy o‘sishi tashqi savdo asosidadir. hali hech bir mamlakat jahon iqtisodiyotidan ajralgan holda sog‘lom iqtisodiyotni yarata olmagan”75. hozirgi paytda ishlab chiqarish samaradorligini oshirishning muhim omillaridan biri davlatlarning xalqaro mehnat taqsimoti jarayonlariga ko‘proq tortilishidir. mutaxassislarning fikricha, xalqaro mehnat taqsimoti tobora chuqurlashib borgani sari xalqaro tovarlar va xizmatlar ayirboshlash jarayonlarining ham ma’lum darajada o‘sishi kuzatiladi. kelajakda iqtisodiyoti taraqqiy etgan mamlakatlar ishlab chiqarishining ko‘proq tashqi bozorlarga tomon qaratilishi, rivojlanayotgan mamlakatlarda esa ichki bozorlarning tez va ekstensiv ravishda …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "davlatning tashqi iqtisodiy siyosati"

10-mavzu. davlatning tashqi iqtisodiy siyosati 10.1. makroiqtisodiy modelda tashqi savdo tashqi iqtisodiy siyosat-bu davlatning o‘zaro foydali tashqi aloqalarni rivojlantirish, mamlakat iqtisodiyotini jahon xo‘jaligi bilan integratsiyalashuvini ta’minlashga qaratilgan siyosatidir. tashqi iqtisodiy faoliyat tashqi iqtisodiy aloqalarni ro‘yobga chiqarish jarayonidir. bu siyosatning asosiy maqsadi milliy iqtisodiyotning jahon xo‘jaligidagi mavqeini mustahkamlashdir. unga binoan eksport va import, chetga kapital chiqarish va chetdan kapital kiritish, ishchi kuchi migratsiyasiga doir tadbirlar amalga oshiriladi. bu siyosatda bojxona totovlari, eksport-import litsenziyalari va kvotalari kabi vositalar qo‘llaniladi. aytilgan vositalar iqtisodiy chegara hosil etib, milliy iqtisodiyotni himoya qila...

This file contains 18 pages in DOCX format (32.8 KB). To download "davlatning tashqi iqtisodiy siyosati", click the Telegram button on the left.

Tags: davlatning tashqi iqtisodiy siy… DOCX 18 pages Free download Telegram