jismlarning elektrlanishi 6-sinf

PPT 1.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1646159917.ppt powerpoint presentation 6-sinf fizika darsligi asosida 43-mavzu: jismlarning elektrlanishi kirish suhbati kundalik turmushda biz «elektr» degan tushuncha bilan ko‘p duch kelamiz. elektrning o‘zi nima, bu haqda odamlar qachon bilishgan? elektrsiz biz kundalik hayotimizni tasavvur qila olmaymiz. ayting-chi, yoritishsiz va isitishsiz, telefonsiz va elektrodvigatelsiz, kompyutersiz va televizorsiz turmush kechirish mumkinmi? elektr bizning hayotimizga shunchalik chuqur kirib ketganki, ba’zan «qanday sehrgar bizga ko‘p ishlarimizni bajarishga yordam berib kelmoqda» deb o‘ylab ham ko‘rmaymiz. bu «sehrgar» elektr tokidir. elektr tokining ixtiro qilinishi va u bilan bog‘liq boshqa yangiliklarning ochilishi o‘n to‘qqizinchi asrning oxiri – yigirmanchi asrning boshlariga to‘g‘ri keladi deyish mumkin. lekin odamlar elektr bilan bog‘liq dastlabki hodisalarni eramizdan oldingi beshinchi asrdayoq kuzatganlar. ular jun yoki shoyiga ishqalangan kahrabo bo‘lagining o‘ziga yengil jismlarni, changlarni tortishiga e’tibor berganlar. qadimgi greklar bu hodisadan qimmatbaho buyumlarni changdan tozalashda foydalanganlar. ular shuningdek kahrabo taroq bilan soch taralganda soch tolalarining bir-biridan itarilib tikkayganligini kuzatganlar. kahrabo grekchasiga «elektron» deyiladi. …

oddiy tajribalarni o‘tkazishdan boshlangan. shunday tajribani qilib ko‘raylik. stol ustiga qaychi bilan maydalab qirqilgan qog‘oz parchalarini sochib qo‘yaylik. plastmassadan yasalgan taroqni olib uni yaxshilab tozalab, quritaylik. so‘ngra yog‘siz quruq sochimizni taraylik va qog‘oz parchalariga yaqinlashtiraylik. shunda qog‘oz parchalarining taroqqa tortilib yopishganligini kuzatamiz (83-rasm). xuddi shunday hodisani sharikli ruchkani jundan yasalgan buyumga ishqalab qog‘oz parchalarini, boshqa yengil predmetlarga va hatto ingichka suv oqimiga ta’sir qilishini kuzatish mumkin (84-rasm). shokolad o‘ralgan shaldiroq metall qog‘ozni 2 sm kenglikda kesib uni qalamga o‘rab silindr yasaylik. so‘ngra uning uchidan teshib ip yordamida osib qo‘yaylik. shisha tayoqchani shoyiga ishqalab osib qo‘yilgan silindrga yaqinlashtirsak u tayoqchaga tortiladi va tayoqchaga tekkanidan so‘ng undan itariladi! ikkinchi bir ipga osilgan silindrga junga ishqalangan kahrabo tayoqchani yaqinlashtiraylik. silindr qahrabo tayoqchaga tortilib unga tekkanidan so‘ng undan itariladi (85-rasm). bularga sabab silindrlar tayoqchalarga tekkanidan so‘ng elektrlanib qolishidir. endi silindrlarga tayoqchalarning o‘rnini almashtirib yaqinlashtiraylik. silindrlarning yana tayoqchalarga tortilganliklarini kuzatish mumkin. tajribalardan quyidagi xulosalarni chiqaramiz: …

hilgan. nima sababdan elektrlanmagan jismlar elektrlangan jismlarga tortiladi? 20-asr boshlarida fiziklar atom tuzilishini o‘rganib, uning o‘rtasida musbat zaryadlangan yadro va uning atrofida manfiy zaryadlangan elektronlar aylanib yurishini aniqladilar (86-rasm). atom yadrosining o‘lchami atom o‘lchamidan taxminan yuz ming marta kichikdir. lekin yadroda atomning amalda barcha massasi to‘plangan bo‘ladi. atomning yadrosida musbat zaryadga ega bo‘lgan proton va zaryadga ega bo‘lmagan neytron bo‘ladi. yadro atrofida aylanib yurgan elektronlarning massasi taxminan ikki ming marta kichik bo‘lib, yadroga tortilishi tufayli undan ma’lum masofada aylanib yuradi. proton zaryadining miqdori son qiymati jihatidan elektron zaryadiga teng. shunga ko‘ra, atomning umumiy zaryadi nolga teng. agar ikkita jismni olib juda yaqinlashtirsak (ishqalasak) atomdagi ayrim elektronlar bir jismdan ikkinchisiga o‘tib qoladi. shunda elektronlar o‘tib qolgan jism manfiy, elektronini bergan jism musbat ishorada zaryadlanadi. shunday qilib ortiqcha elektronlarga ega bo‘lgan jism manfiy ishorali zaryadga, elektronlari yetishmaydigan jism musbat ishorali zaryadga ega bo‘ladi. demak, elektr zaryadlari faqat zaryadlangan zarralar orqali bir jismdan …

jismlarning elektrlanishi 6-sinf - Page 4

jismlarning elektrlanishi 6-sinf - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "jismlarning elektrlanishi 6-sinf"

1646159917.ppt powerpoint presentation 6-sinf fizika darsligi asosida 43-mavzu: jismlarning elektrlanishi kirish suhbati kundalik turmushda biz «elektr» degan tushuncha bilan ko‘p duch kelamiz. elektrning o‘zi nima, bu haqda odamlar qachon bilishgan? elektrsiz biz kundalik hayotimizni tasavvur qila olmaymiz. ayting-chi, yoritishsiz va isitishsiz, telefonsiz va elektrodvigatelsiz, kompyutersiz va televizorsiz turmush kechirish mumkinmi? elektr bizning hayotimizga shunchalik chuqur kirib ketganki, ba’zan «qanday sehrgar bizga ko‘p ishlarimizni bajarishga yordam berib kelmoqda» deb o‘ylab ham ko‘rmaymiz. bu «sehrgar» elektr tokidir. elektr tokining ixtiro qilinishi va u bilan bog‘liq boshqa yangiliklarning ochilishi o‘n to‘qqizinchi asrning oxiri – yigirmanchi asrning boshlariga to‘g‘ri kelad...

PPT format, 1.0 MB. To download "jismlarning elektrlanishi 6-sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: jismlarning elektrlanishi 6-sinf PPT Free download Telegram