pollinoz

DOCX 29 pages 4.0 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.0 MB

File type DOCX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

pollinoz. etiologiya, patogenez, diagnostika, zamonaviy davolash usullari va profilaktikasi. jsstga ko’ra, allergik kasalliklar tarqalishi umumiy kasalliklar orasida uchinchi o’rinni egallagan. epidemiologik natijalarga ko’ra aholining taxminan 10-30 foizi allergiya bilan azoblanadi. 20 yildan keyin allergiyaga chalingan kasallar soni 50% gacha yetadi. bir qator tadqiqotlar orqali allergik kasalliklar yer yuzi aholisining 25 foizini tashkil qilishi va turli mamlakatlarda kasallanish darajasi bir-biridan ancha farq qilishi aniqlandi. allergik kasalliklar o’sma kasalligiga nisbatan 30 marta, revmatizmga nisbatan 2000 marta ko’p tarqalgan. pollinoz – (“pollen”-inglizcha, o’simlik changchisi) allergik kasallik bo’lib, kasallikni o’simlik changlari chaqirib, klinikasida mavsumiy allergik rinit, konyuktivit ko’rinishida namoyon bo’ladi. ba’zida bronxial astma va boshqa simptomlar rivojlanishi bilan kechadi. kasallikda aniq mavsumga bog’liqlik mavjud. · aholida tarqalishi 10% dan 25% gacha, · astma 20-50% da rivojlanadi · 80% pollinoz bilan og’riganlarda allergik rinit uchraydi rossiyada brinchi bo’lib l.silich (1989) pollinozni ta’riflab bergan. odamlarda pollinoz rivojlanishi uchun changchi changlanadigan o’simlikka tegishli bo’lishi va ko’p miqdorda …

2 / 29

gan bir necha ming o’simlik turlaridan faqat 50 ga yaqin turi allergen hisoblanuvchi chang ishlab chiqaradi. bular shu hududda keng tarqalgan shamol yordamida urug’lanadigan o’simliklar, changi yengil o’lchami 20-50mkm. yorqin rangli va yoqimli hidli o’simlilar, hamda hashorotlar yordamida changlanuvchi o’simliklar juda kam allergiya chaqiradi. ko’pincha pollinozning 1-simptomlari yoshlikda namoyon bo’ladi (8 dan 20 yoshgacha), lekin kassallik yosh bolalar va qari yoshdagi odamlarda ham rivojlanishi mumkin. kasallik boshlanish vaqti allergen changli o’simliklar gullash vaqti bilan mos keladi va kasallik simptomlari har yili bir vaqtda takrorlanadi. hozirgi kunga kelib changning yuzdan ziyod turlari mavjud bo’lib, ular yuqori ta’sirlantirish xususiyatiga egadirlar. bular sirasiga: madaniy boshoqli o’simliklar javdar, bug’doy, so’li, makkajo’xori, tariq etishtiriladigan o’simliklar kungaboqar, no’xat, xantal, shovul, marmarak; yovvoyi o’simliklar qichitqi o’t, momoqaymoq, zubturum, shuvoq daraxtlar qayin, yong’oq, yeman, terak; mevali daraxtlar olma, olcha, shaftoli, o’rik, nok bog’ gullari: xrizantema, atirgul, lola, nilufargul, chinnigul, qo’qongul kabilar kiradi. pollinozning paydo bo’lishi sabablari va tezligi …

3 / 29

ing oldini olish chora-tadbirlarini o’tkazishga, bemorlarga esa bu davrda mamlakatning boshqa hududlarga ko’chib o’tishiga imkon beradi. o’zbekiston iqlim sharoitlarida xastalikning uchta qo’zg’alish davri tafovut qilinadi. i davr — bahorgi, eng qisqa davr (mart oyi oxiri-aprel boshi): 1 sm havoda 600-700 chang zarralari mavjud bo’lib, bunda asosan daraxtlar gullashi rol o’ynaydi. eng ko’pi — terak, keyin shumtol, zarang va majnuntol va b. ii davr — bahorgi-yozgi davr may oyining ikkinchi yarmidan iyun oxirigacha bo’lgan davrni o’z ichiga oladi. bunda havodagi chang zarralari 1 sm. da 287 taga yetadi. donli ekinlar – asosiy don tarqatuvchilardir. 111 davr – yozgi-kuzgi davr (avgust boshidan to oktyabrning ikkinchi yarmigacha). mikroskop ostida jo’xori, shuvoq, bug’doyiq va boshqalar changi ko’rinadi. quyida o’zbekiston tabiatida uchraydigan allergiya xavfi mavjud o’simliklarning gullash taqvimini keltiramiz. o’zbekistondagi ayrim o’simliklarning gullash davri o’simlik nomi gullashning boshlanishi gullashning tugashi janub majnuntoli fevral 1-o’n kunligi fevral 2-o’n kunligi kulrang yong’oq aprel 2-o’n kunligi eman aprel …

4 / 29

igi xushbo’y mar’ may 1-o’n kunligi sentyabr 2-o’n kunligi achchiq shuvoq may 2-o’n kunligi iyun 2-o’n kunligi sitvar shuvoq sentyabr 1-o’n kunligi oktyabr 2-o’n kunligi shuvoq-estragon may 2-o’n kunligi iyun 2-o’n kunligi farg’ona shuvog’i sentyabr 1-o’n kunligi oktyabr 1-o’n kunligi o’simliklar gullash vaqtlari meteorologik sharoitlarga qarab 7 – 14 kunga taqvimga mos kelmasligi mumkinligini inobatga olish kerak. pollinozda allergik reaksiya mexanizm. pollinoz allergik kasalliklarga kiruvchi kasallik bo’lib, uning patogenezi asosida tez kechuvchi allergik reaksiya yotadi. kasalda reaksiya chaqiruvchi o’simlik changlari, kasal uchun allergen hisoblanadi. allergen kasalning u yoki bu organ (burun, ko’z, bronxlar v.b) shilliq qavatiga tushgandan keyin, pollinoz bilan og’rigan bemor organizmi antitelalar (ye sinfi immunoglobulin) ishlab chiqara boshlaydi, bu antitelalar boshqa antitelalar kabi himoya funksiyasini bajarish o’rniga, aksincha allergen bilan birikib ige ga bog’liq semiz (bazofil) hujayralar aktivatsiyasini va jarohatlangan hujayralardan bir qancha biologik aktiv moddalar (gistamin, leykotrienlar: asosan ltb4 va ltc4, prostoglandinlar: pgd2, trombotsitlarni aktivlashtiruvchi faktor, bradikinin) …

5 / 29

irlar kengayadi, bu esa qon bosimini pasayishiga olib keladi. bosh miya arteriollarini kengayishi orqa miya suyuqligi bosimi oshishiga olib keladi va bosh og’rig’i paydo bo’ladi. gistaminni qonda konsentratsiyasi oshishi natijasida terida eshakem paydo bo’lishi, tana harorati oshishi mumkin; nafas yo’llari shishishi, silliq muskullar spazmi natijasida nafas olish qiyinlashadi. taxikardiya, so’lak ajralishi kuchayishi va boshqalar kuzatilishi mumkin. gistaminning manashu nospetsifik ta’siri bilan pollinozning umumiy simptomlarining bir qismi izohlanadi. pollinozni har qanday chang ham yuzaga keltira olmaydi. faqat o’ziga hos bo’lgan changlargina keltirib chiqarishi mumkin. ular quydagi hususiyatlardir. · allergenlik xususiyatga ega bo’lgan. · o’simlik kelib chiqishi jihatdan shu o’lkada keng tarqalgan bo’lishi, uchuvchan bolishi, havoda ancha miqdorda saqlanib turishi. · changing nafas yo’llariga qancha chuqur kirib borishi, ya’ni chang zarralarini o’lchamlariga bog’liq, 25 mkm atrofida bo’lgan changlar nafas yo’llarining ichki qismlariga, 30 mkm.dan katta bo’lgan chang zarralari yuqori nafas yo’llarida ushlanib qoladi. pollinoz klinik kartinasi. pollinozning eng ko’p uchraydigan klinik ko’rinishlari …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pollinoz"

pollinoz. etiologiya, patogenez, diagnostika, zamonaviy davolash usullari va profilaktikasi. jsstga ko’ra, allergik kasalliklar tarqalishi umumiy kasalliklar orasida uchinchi o’rinni egallagan. epidemiologik natijalarga ko’ra aholining taxminan 10-30 foizi allergiya bilan azoblanadi. 20 yildan keyin allergiyaga chalingan kasallar soni 50% gacha yetadi. bir qator tadqiqotlar orqali allergik kasalliklar yer yuzi aholisining 25 foizini tashkil qilishi va turli mamlakatlarda kasallanish darajasi bir-biridan ancha farq qilishi aniqlandi. allergik kasalliklar o’sma kasalligiga nisbatan 30 marta, revmatizmga nisbatan 2000 marta ko’p tarqalgan. pollinoz – (“pollen”-inglizcha, o’simlik changchisi) allergik kasallik bo’lib, kasallikni o’simlik changlari chaqirib, klinikasida mavsumiy allergik rinit,...

This file contains 29 pages in DOCX format (4.0 MB). To download "pollinoz", click the Telegram button on the left.

Tags: pollinoz DOCX 29 pages Free download Telegram