yarim o‘tkazgichli asboblar

PPTX 105.2 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1681036726.pptx /docprops/thumbnail.jpeg yarim o‘tkazgichli asboblar slayd mavzu: yarim o‘tkazgichli asboblar. reja: elektronika fani tarixi va yoʼnalishlari. yarim oʼtkazgichlarning elektr oʼtkazuvchanligi. аralashmali elektr oʼtkazuvchanlik hozirgi davrda ilmiy texnikaning rivojlanishi bilan birga elektron element va uskunalarning murakkab turlari koʼpayib bormoqda. elektronika sanoat ishlab chiqarishini xix-xx asrda rivojlanishi bilan birga paydo boʼla boshladi. radioni kashf etilishi elektronikani rivojlanishiga asosiy turtki boʼldi. birinchi marta elektromagnit toʼlqinlar yordamida signallarni uzoq masofaga uzatish masalasini va yechimini rus olimi а.s.popov 1889 yilda ishlab chiqdi va 1895 yilda dunyoda birinchi boʼlib radioni kashf etdi. 1904 yil esa ingliz olimi y. fleming ikki elektrodli elektrovakuumli uskuna – diodni kashf etdi va radioda qoʼlladi. 1907 yilda amerikalik olim li de forest uch elektrodli elektron lampa – triodni yaratdi. bulardan keyin yuqorida yaratilgan lampalarni takommillashtirish, yuqori quvvatli lampalar yaratish ustida ishlar olib borildi. oʼtgan asrning 30-40 yillarida uskunalarda juda koʼp elektron lampalar qoʼllana boshlandi. lekin bularning oʼlchamlari kattaligi, ish davomiyligi qisqaligi, …

hisoblash va informatsion oʼlchov texnikasini asosini tashkil qiladi. bularga maʼlumotni qabul qilgich, qayta ishlash, saqlash, uzatish uskunalari kiradi. 2. energetik elektronika – oʼrta va yuqori quvvatli elektr energiyani oʼzgartiruvchi uskuna va tizimlari bilan bog’liq. bularga oʼzgartirgichlar, inventorlar, chastotali oʼzgartkichlar va boshqa uskunalar kiradi. 3. elektron texnologiya – elektromagnit toʼlqinlar qoʼllaniladigan uskunalar yordamida boʼladigan texnologik jarayonlarda qoʼllaniladigan uskuna va uslublarni oʼz ichiga oladi. bularga yuqori chastotali qizdirish va eritish, ultratovushli payvandlash va kesishlar kiradi. elektron qurilmalarni keng qoʼllanilishiga ularning quyidagi xususiyatlari sabab buladi: 1. sezgirligi – bu kirish kattaligining shunday qiymatiki, bunda elektron uskuna ishga tushadi. zamonaviy elektron uskunalarning sezgirligi quyidagichidir: tok boʼyicha 10-17а, kuchlanish boʼyicha 10-13v, quvvat boʼyicha 10-24 vt 2. ishlash tezligining oʼta yuqoriligi–bu tez boʼlib oʼtadigan jarayon-larni rostlash, nazorat qilish va boshqarishda juda muhim rol oʼynaydi. bu hodisa mikrosekundlarni mingdan biriga tengdir (10-6 s). 3. universalligi – elektron qurilmalar ishlatadigan elektr energiyasini boshqa energiyalariga oʼzgartirib olishi mumkinligidir. yarim …

a harakatlanganda energiya yutiladi, teskarisiga, yaʼni yuqori energetik sathdan pastki energetik sathga harakatlanganda esa energiya ajraladi (chiqariladi). energiya yutilishi va chiqarilishi jiddiy aniq boʼlaklar bilan amalga oshadi, bu boʼlaklar kvantlar deyiladi. har bir energetik sathda ikkitagacha elektron joylashishi mumkin. energetik sathlar orasidagi masofa energiya ortishi bilan qisqarib boradi. energetik sathning eng yuqorisida ionlashtirish sathi turadi. bunda elektronlar ozod boʼlib, atomdan chiqib ketadigan darajadagi energiyaga ega boʼladi. аtom struturasi elektronlar bilan toʼliq egallab olingan (ichki) qobiq va elektron bilan toʼlmagan (tashqi) qobiqdan tashkil topgan. tashqi qobiq yadro bilan kuchsiz bog’langan boʼlib, boshqa atomlar bilan taʼsirga oson kirishib ketishi mumkin. bu qobiqda joylashgan elektronlar valentli elektronlar deyiladi. аtomlar orasida turli xil bog’lanishlar mavjud. yarim oʼtkazgichlar uchun koʼp tarqalgan bog’lanish turi kovalent bog’lanishdir. kovalent bog’lanish qoʼshni atomlarning valent elektronlarini birlashishidir. masalan, germaniyda atom toʼrtta valentli elektronga ega boʼlib, qoʼshni atomning toʼrtta elektroni bilan kovalent bog’lanadi. а) 1.1- rasm. a) atomning kristall panjaralardagi strukturaviy …

chiqib absolyut 0 (nol) haroratda bajariladi. metallarda valentli va oʼtkazish zonasi bir-birini qoplaydi, shuning uchun 0 k da metall elektr oʼtkazish xususiyatiga ega boʼladi. yarim oʼtkazgich va dielektriklarda oʼtkazish zonasi 0 k da boʼsh boʼladi va elektr oʼtkazish xususiyati boʼlmaydi. bular orasidagi farq  e man etilgan zonasining kengligiga bog’liq boʼladi. yarim oʼtkazgichlarda e = 0,13 ev (yuqori haroratli asboblarni yaratishda qoʼllaniladigan yarim oʼtkazgichlarda e=36 ev) dielektriklarda esa bu qiymat e > 6 ev ni tashkil etadi. elektron-kovak juftligini hosil boʼlish jarayoni generatsiya deyiladi. generatsiya issiqlik energiyasidan (issiqlik generatsiyasi), harakatlanuvchi zarrachalarning kinetik energiyasi taʼsirida (yorug’lik generatsiyasi) roʼy beradi. valent bog’lanish uzilishi natijasida elektron va kovak yarim oʼtkazgich ichida xatolik harakatlanadi. bu harakat elektron energetik sathini kovak yoki kovakning energetik sathini elektron bilan toʼlgunicha davom etadi va uzilgan valent zonasi tiklanadi, elektron-kovaklar yoʼkoladi. bu jarayon rekombinatsiya deb ataladi. generatsiya momentidagi zaryadlarni rekombinatsiyalashuviga ketgan vaqt oraliѓini zarrachalarning hayot vaqti deyiladi. hayot vaqtida …

chanligi. zaryad tashuvchilarning siljuvchanligi fizik kattalik boʼlib, uni 1v/sm kuchlanganlik bilan elektr maydondagi oʼrtacha tezligi  =  / е ga teng. yarim oʼtkazgichdagi tokning yakuniy tezligi: iдр= in др + ip др = (q n n + q p p) e elektr maydoni va potentsial gradienti yordamida zaryad tashuvchilarning harakati dreyf, bu zaryadlar yordamida hosil boʼlgan tok esa dreyf tok deyiladi. аralashmali elektr oʼtkazuvchanlik аtseptorli aralashma. germaniy tarkibiga uch valentli atomga ega boʼlgan indiyni qoʼshsak, germaniy va indiy atomlari orasida kovalent bog’lanish va sakkizta atomli elektron qobiq hosil qilishi uchun germaniy atomidan bitta elektron olinadi. bu olingan elektron o’rtasida kovak xosil buladi va atomdan kovaklarga qoʼshiladi. аtomdagi kovaklar qizdirilishi (termogeneratsiya) natijasida paydo boʼladi. buning natijasida kovaklar soni elektronlar sonidan katta boʼladi va yarim oʼtkazgichlarda kovakli elektr oʼtkazuvchanlik paydo boʼladi. bunday yarim oʼtkazgichni r-tipdagi yarim oʼtkazgich deyiladi. donorli aralashma. donorli qoʼshilma atomlari yadro bilan boʼsh bog’langan valent elektronlariga ega. bu …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yarim o‘tkazgichli asboblar"

1681036726.pptx /docprops/thumbnail.jpeg yarim o‘tkazgichli asboblar slayd mavzu: yarim o‘tkazgichli asboblar. reja: elektronika fani tarixi va yoʼnalishlari. yarim oʼtkazgichlarning elektr oʼtkazuvchanligi. аralashmali elektr oʼtkazuvchanlik hozirgi davrda ilmiy texnikaning rivojlanishi bilan birga elektron element va uskunalarning murakkab turlari koʼpayib bormoqda. elektronika sanoat ishlab chiqarishini xix-xx asrda rivojlanishi bilan birga paydo boʼla boshladi. radioni kashf etilishi elektronikani rivojlanishiga asosiy turtki boʼldi. birinchi marta elektromagnit toʼlqinlar yordamida signallarni uzoq masofaga uzatish masalasini va yechimini rus olimi а.s.popov 1889 yilda ishlab chiqdi va 1895 yilda dunyoda birinchi boʼlib radioni kashf etdi. 1904 yil esa ingliz olimi y. fleming ikki ele...

PPTX format, 105.2 KB. To download "yarim o‘tkazgichli asboblar", click the Telegram button on the left.

Tags: yarim o‘tkazgichli asboblar PPTX Free download Telegram