qoratepa-shimoliy baqtriyaning antik davr yodgorligia

DOCX 5 стр. 38,4 КБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 38,4 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 5

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

qoratepa-shimoliy baqtriyaning antik davr yodgorligia raxmatov xurshid o’ralovich o’zmu tarix fakulteti arxeologiya yo’nalishi 2-kurs magistranti olimlarimiz tariximizning turli davrlariga oid risolalar yozishmoqda. tarixiy mavzuda yirik nasriy, nazmiy sahna asarlari yaratilmoqda. yoshlarimiz vatan, millat taqdiri uchun o’zlarini mas’ul sezib, bu bahslarda daxldorlik tuyg’usi bilan ishtirok etayotganligi quvonarli holatdir. yurtimizda faol mehnat qilayotgan muhtaram akademiklar, olimlar, adiblar, noshirlar, avvalambor, tarixchilarimiz birgalashib doimiy izlanish, tadqiqot ishlarini olib bormoqda. shu o’rinda qoratepa – budda g’or ibodatxonalar majmuasi (mil. 1-3 asrlar). eski termizning shimoliy-sharqiy qismida joylashgan. obida 3 ta tabiiy do’nglikda qurilgan. umumiy maydoni 8 ga dan ziyod. . shimoliy do’nglikning sharqiy qismini yer yuzasida joylashgan monumental majmua egallagan, g’arbiy qismini esa yer yuzasiga qurilgan uncha hashamatli bo’lmagan ibodatxonalar band qilgan. [footnoteref:1] [1: узбекистан миллий энциклопедияси.том .11 2005й.бет 167. ] qoratepadagi hamma imoratlar turli vaqtlarda barpo etilgan. keyinchalik avvallariga yondosh qilib qurilgan, so’ng ular bilan bir vazifani bajarishgan. hamma bir necha bor ta’mirlangan va tarhi …

2 / 5

llar bu holatni aniq ko’rsatadi. bitiklarga ko’ra, qoratepadagi ayrim majmuotlar kvadevakavixara – podsho monastiri, vxara guavxara vxad – gulavxara o’g’li (gondafar) vixarasi, okavixara deb nomlangan. qoratepa bitiklarida rohiblardan buddashir, buddxamitra, jivananda ismlari eslatib o’tilgan. boy erkak va ayol homiylar qiyofasi rasmlarda hamda haykallarda saqlanib qolgan. qoratepadan ko’plab budda haykallari topilgan. mil. 3-asr oxiriga kelib qoratepa majmualari inqirozga yuz tutdi yoki vayron etildi. bu, sosoniylarning kushon davlatiga qilgan harbiy yurishlari bilan og’liq bo’lsa kerak. ayrim majmuotlar xonalariga otashkadalar o’rnatilgan. ayni mahalda qoratepa majmuotlarining muayyan qismi mil. 4 asr oxiri – 5 –asr boshigacha ishlab turgan. mil. 4 asrdayoq qoratepadagi ko’plab tashlandiq xonalar va g’or ibodatxonalaridan qabr sifatida foydalanilgan, so’ng kirish joylari xom g’isht bilan urib yuborilgan. eng dastlabki qabrlar yonida kushon-sosoniy tipdagi tangalar, peroz tangalari va unga taqlidan zarb qilingan tangalar uchraydi, keyingi qabrlarda esa mil. 5-6 asrlardagi termiz hukmdorlari tangalari topilgan, ularning bir tomonida langar tasvirlangan. 7-asrdan 12-asrgacha qoratepadagi yarim …

3 / 5

ishlari natijasida qoratepa yodgorligi batafsil o’rganib chiqildi. [footnoteref:2] [2: буддийские пещеры кара-тепе в старом термезе. под общ.ред. ставиского б.я. –м., изд. вост. лит., 1969. –стр. 13-14. ] 1963-1964 yillardagi tadqiqot davrida g’arbiy hovli devori, janubiy devorning 3,5 m ajratilgan qismi, ichki xonalar, o’tish yo’lagi (kengligi 0,8 m) o’rganildi. hovlining o’tish yo’lagi pastki qismlari qumlik bilan qoplangan. kvadrat shaklidagi eshiklar o’lchami 34x34x11-12 sm. arxeologik tadqiqot natijasida ko’plab materiallar, ashyolar qo’lga kiritilgan.[footnoteref:3] [3: буддийские пещеры кара-тепе в старом термезе. под общ.ред. ставиского б.я. –м., изд. вост. лит., 1969. –стр. 9-10. ] 1963-1964 yillar p-ii kompleksining b qismidagi xonalar o’rganib chiqildi (janubiy va shimoliy). shimoliy yo’lak qum qatlamga ega. loy bilan ham qoplangan qismlar mavjud. zinapoya shaklidagi joylarning kengligi 1,1 m. balandligi 20 sm, eni 34 sm, ikkinchi va uchinchi zinapoya 35 sm ni tashkil qiladi. ushbu zinapoyalarning loy, g’isht yo’laklardan ishlanganligi ma’lum bo’ladi. shimoliy yo’lak pol (yo’lak) qismi loy aralashmasidan ishlangan uchta …

4 / 5

unday holat kam uchraydi. ammo qoratepada bu yagona emas. [footnoteref:4] [4: буддийские пещеры кара-тепе в старом термезе. под общ.ред. ставиского б.я. –м., изд. вост. лит., 1969. –стр. 21-24. ] b kompleksi yo’laklarida tadqiqot ishlari olib borilib, ko’plab qatlamlar ochib o’rganildi. rasm – graffitlar b kompleksining barcha sharqiy devorlarining suvoqlariga bitilgan. ammo ayrim qizil tasvirlarni to’liq izohlash qiyin. sharqiy yo’lakda ot tasviri ishlangan. devorlarning barcha qatlami suvoq bilan ham bezatilgan. turli xil ranglar bilan ham bezatilgan. g’or ko’rinishidagi barcha xonalardagi devorlarda rasmlar orqali bezatish tasvirlangan. balandligi 31 sm bo’lgan erkak kishining tasviri g’or yo’lagiga ishlangan. bu sharqiy yo’lak va arkdan uzoq bo’lmagan hududda joylashgan. ushbu rasm – graffitlar suratkashning asosiy ijodkorligi bo’lib hisoblanadi. rasmda erkak kishining boshi chizilgan. burni, mo’ylovlari aniq aks ettirilgan. qoshlari aniq chizilib, qulog’ida sirg’a aks ettirilgan. sochlari lenta bilan o’ralgan. qoratepada mana shu kabi qiziqarli rasm-graffitlar ko’pchilikni tashkil etadi. qadimgi o’rta osiyo, hindiston san’ati va madaniyatini tadqiq …

5 / 5

rsatib o’tgan. yozuvlar turli joydan topilgan bo’lsa-da, bir vaqtda bitilgan. sp-1 yozuv guruhi g’orning shimoliy yo’lagi, sp-2 esa janubiy xonalar devori «zik dabir» so’zi – «dabir» atamasi, tadqiqotchi v.g.lukoninning fikricha, sosoniylar harbiy boshlig’ining kotibi ham chegara viloyat hukmdori ma’nosini anglatadi. yozuv-graffitlarning ko’pchiligi hikd alfavitida bitilgan. ulardan biri, tadqiqotchi t.v.grekning fikricha, braxma alfavitida yozilgan.35 b kompleks xonalaridagi devorlarning ko’pchiligiga kushon yozuvi bitilgan. v.a.livshis, so’ngra v.b.xenning bularni baqtriya yozuvi deb nomlaydi. ushbu yozuvlar amalda shimoliy va janubiy yo’laklarda saqlanib qolgan. sharqiy devorlarning deyarli barchasida uchraydi. ushbu yozuvlarning aniq hisobini aytish qiyin. ayrimlari faqat so’z yoki belgini ifodalagan. saqlanish holati ham turlicha bo’lib, ko’pchiligi deyarli yaxshi saqlangan.[footnoteref:5] [5: грек т.в.новые индийиский надписи из раскопок кара-тепа//кара-тепа-4.м.,наука.1975г.стр 118-121. буддийские пещеры кара-тепе в старом термезе. под общ.ред. ставиского б.я. –м., изд. вост. лит., 1969. –стр. 25-28. ] v.a.livshis bergan paleografik ma’lumotga ko’ra, ushbu yozuvlarni ikkita xronologik guruhga bo’lish mumkin. nisbatan (yozilgan davri ilgariroq) ilgarigi davrga tegishli …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qoratepa-shimoliy baqtriyaning antik davr yodgorligia"

qoratepa-shimoliy baqtriyaning antik davr yodgorligia raxmatov xurshid o’ralovich o’zmu tarix fakulteti arxeologiya yo’nalishi 2-kurs magistranti olimlarimiz tariximizning turli davrlariga oid risolalar yozishmoqda. tarixiy mavzuda yirik nasriy, nazmiy sahna asarlari yaratilmoqda. yoshlarimiz vatan, millat taqdiri uchun o’zlarini mas’ul sezib, bu bahslarda daxldorlik tuyg’usi bilan ishtirok etayotganligi quvonarli holatdir. yurtimizda faol mehnat qilayotgan muhtaram akademiklar, olimlar, adiblar, noshirlar, avvalambor, tarixchilarimiz birgalashib doimiy izlanish, tadqiqot ishlarini olib bormoqda. shu o’rinda qoratepa – budda g’or ibodatxonalar majmuasi (mil. 1-3 asrlar). eski termizning shimoliy-sharqiy qismida joylashgan. obida 3 ta tabiiy do’nglikda qurilgan. umumiy maydoni 8 ga dan ziyo...

Этот файл содержит 5 стр. в формате DOCX (38,4 КБ). Чтобы скачать "qoratepa-shimoliy baqtriyaning antik davr yodgorligia", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qoratepa-shimoliy baqtriyaning … DOCX 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram