иқтисодий базис тушунчалари

DOCX 4 pages 22.0 KB Free download

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇
1 / 4
2-мавзу. иқтисодий базис тушунчалари 1. иқтисодий эҳтиёж ва иқтисодий неъматлар. 2. ишлаб чиқариш имкониятлари ва улардан фойдаланиш. иқтисодий эҳтиёжни иқтисодий фаолиятга ундайдиган ички куч сифатида қараш мумкин. иқтисодий эҳтиёжни икки турга бўлиш мумкин: бирламчи эҳтиёж (озиқ-овқат, кийим-кечак, уй-жой); иккиламчи эҳтиёж (дам олиш, саёҳат қилиш, спорт билан шуғулланиш, ўқиш ва ҳоказо). умуман олганда, эҳтиёж реал ва нореал бўлиши мумкин. бир-бирини ўрнини босувчи неъматлар - бу бир хил эҳтиёжни қондирувчи неъматлардир. масалан, шахснинг гўшт маҳсулотига бўлган эҳтиёжини мол гўшти, қўй гўшти ёки парранда гўшти билан қондириш мумкин. одатда, бир-бирини босувчи товарлардан бири нархининг ошиши, бошқасига бўлган талабни ошишига олиб келади. ўзаро бир – бирини тўлдирувчи неъматлар – бу шахсни ёки ишлаб чиқариш эҳтиёжини копмлектларда қондирадиган неъматлар. тўлдирувчи неъматлардан бирига талаб ошса, қолганларига ҳам талаб ошади. ишлаб чиқариш ресурсларининг чекланганлиги жамият олдига тақсимлаш муаммосини, ҳамда қанча маҳсулот ишлаб чиқариш керак, қайси технологиядан фойдаланиш каби муаммоларни қўяди. бу муаммоларнинг тўғри ва рационал ҳал қилиниши …
2 / 4
демакдир. альтернатив харажатлар - бу иқтисодиётда барча харажатларни аниқлаш усулидир. бу йўқотилган имкониятлар қиймати, альтернатив қиймат бўлиб, ресурсларнинг баҳоланиши қиймати (қайтими) юқори эканлигини кўрсатади. шу билан бир вақтда ресурслардан унумли фойдаланиш ҳам талаб этилади. худди шундай принциплар ёки қоидаларга амал қилиб иш юритиш хозирги замон иқтисодиёт назариясининг дастаги, ўзаги ҳисобланади. хар кандай товар ёки хизмат турларининг альтернатив қиймати шу товар ёки хизмат турини олиш, бошқа ундан воз кечиш мумкин бўлган товарлар ва хизматларни йўқотиш миқдори билан топилади. масалан, агар колледжда ўқишга карор килинса кун бўйи корхона ёки бошқа жойда ишлашнинг альтернатив имкониятлари йуқолади. агар иқтисодиётда ресурслар ўйин-кулги, ҳордиқ чиқариш учун зарур бўлган ишларга ажратилса, сарфланса у ҳақда иқтисодиёт озиқ-овқат маҳсулотларини итстеъмол қилиш имкониятларидан воз кечиши зарур бўлади чунки шунга мўлжалланган ресурслар йўқолади, улар фақат хордиқ чиқариш ишларига сарфланган бўлади. истеъмолнинг бирор тури оширилса бошқа турлари камаяди, талаб қондирилмай қолади. ресурслардан ойдаланиш самарасиз бўлиб чиқади. бошқа товарлар ва хизматларни камайтирмасдан, мавжуд …
3 / 4
урслар ва билимлар ҳисобига хар қандай икки хил махсулотни максимал ҳажмда ишлаб чиқариш мумкинлиги-бу ишлаб чиқариш имкониятидир. корхона ёки ишлаб чиқаришларни маълум вақт оралиғида ва маълум ишлаб чиқариш шароитларида энг кўп маҳсулот бера олиш имконияти-бу унинг ишлаб чиқариш кувватидир. буни қуйидаги чизма кўрсатади. ( 6 7 5 4 3 w b c d 2 1 e 40 30 20 0 . . . . . . ) (минг бирлик) 1-чизма. ишлаб чиқариш имкониятлари чизиғи. ишлаб чиқариш имкониятлари ресурсларнинг чекланганлиги, камёблиги, иқтисодиётнинг самарадорлиги, иқтисодий танлов, альтернатив харажатлар тўғрисида маълумот беради. бозор - товарларни иҳтиёрий айирбошлаш йўли билан тақсимлашнинг ижтимоий мехнизмидир; рационал (фойдали) харакат - ресурслар чекланган шароитда энг кам сарф харажат қилиб фойдани максимал даражада ошириш учун қилинадиган иқтисодий харакатдир. рационал харакат, яъни фойдага эришиш учун бўладиган харакат харажатларсиз бўлмайди. шунинг учун харажат билан фойда, олинган натижалар таққосланади. масалан, фойдали харакат қилиб ишчи иш ҳақи олади, тадбиркорлар-фойда, истеъмолчилар эса қоникиш хосил …
4 / 4
ия-усулида фактлардан назария томон, хусусий ҳодисалардан умумийликка тамон борилади. шундай қилиб, иқтисодчилар ўз вазифаларини назария даражасидан бошлаб хал этиб далиларга мурожат килгандан кейин шу назарияни текширадилар ёки ундан воз кечадилар. бундай усул дедуктив ёки «гипотетик» метод дейилади. демак, иқтисодчилар тасодифий кузатишлар, фикрлаш натижасида келинган умумий хулосалар, маълум маънога эга бўлган мушохадалар ёки интуицияларга асосланиб, аввал текшириб, синаб кўрилмаган коидалар, принципларни яратадилар ёки шакллантирадилар. бундай фикрлаш махсули гипотеза деб юритилади. масалан: улар «кабинет, идора шароитидаги фикрлашга» асосланиб, истеъмолчилар махсулотларни уларнинг баҳоси юқори бўлганда эмас, баҳоси паст булганда кўп миқдорда харид қилишлари мақсадга мувофиқдир, деб тахмин қилишлари мумкин. иқтисодий назариялар абстракт бўлганлиги учун ҳам, хақиқий вокеликнинг хамма томонини курсатмаса ҳам амалий ахамиятга эгадир. дедукция ва индукция бир-бирларига зид усуллар эмас ваҳоланки, кузатишларни олиб боришдаги бир-бирларини тулдирувчи усуллардир. микроиқтисодий тахлил аник иқтисодий бўғинлар-хўжаликлар ишлаб чиқаришлар билан иш кўради ва уларнинг хар бирининг харакатини майдалаб синчковлик билан ўрганади. принцип ва назариялар иқтисодий тахлил қилишнинг …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "иқтисодий базис тушунчалари"

2-мавзу. иқтисодий базис тушунчалари 1. иқтисодий эҳтиёж ва иқтисодий неъматлар. 2. ишлаб чиқариш имкониятлари ва улардан фойдаланиш. иқтисодий эҳтиёжни иқтисодий фаолиятга ундайдиган ички куч сифатида қараш мумкин. иқтисодий эҳтиёжни икки турга бўлиш мумкин: бирламчи эҳтиёж (озиқ-овқат, кийим-кечак, уй-жой); иккиламчи эҳтиёж (дам олиш, саёҳат қилиш, спорт билан шуғулланиш, ўқиш ва ҳоказо). умуман олганда, эҳтиёж реал ва нореал бўлиши мумкин. бир-бирини ўрнини босувчи неъматлар - бу бир хил эҳтиёжни қондирувчи неъматлардир. масалан, шахснинг гўшт маҳсулотига бўлган эҳтиёжини мол гўшти, қўй гўшти ёки парранда гўшти билан қондириш мумкин. одатда, бир-бирини босувчи товарлардан бири нархининг ошиши, бошқасига бўлган талабни ошишига олиб келади. ўзаро бир – бирини тўлдирувчи неъматлар – бу шах...

This file contains 4 pages in DOCX format (22.0 KB). To download "иқтисодий базис тушунчалари", click the Telegram button on the left.

Tags: иқтисодий базис тушунчалари DOCX 4 pages Free download Telegram