virusologiyada qo`llaniladigan tadqiqot usullari

PPTX 28 pages 245.3 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 245.3 KB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

слайд 1 mavzu: virusologiyada qo`llaniladigan tadqiqot usullari. reja: 1. viruslarni o‘rganishning asosiy metodlari. 2. sentrifugalash usullari. 3. hujayra va virusni strukturaviy analiz qilish. zamonaviy virusologiya – fanning mustaqil yo‘nalishi bo‘lib, o‘zining tekshirish usullari va maxsus masalalariga ega, ularning yеchimi virusologik laboratoriyalar va institutlarda amalga oshiriladi. fitopatogen viruslar simptomlari, indikator o‘simliklar vositasida viruslarni tadqiq qilish usullari, viruslarni tozalashning molekulyar virusologiyada ishlatiladigan har xil usullari, virus, uning oqsili va nuklein kislotalarini ajratish usullari, hamda viruslarni diagnostika qilishda ishlatiladigan tezkor va sezgir usullari haqida nazariy va amaliy ma’lumotlar berilgan. viruslarni mexanik usulda yuqtirish va uni optimallashtirish: mexanik usulda virus (yoki uni rnk si) hujayraga barg kutikulasidagi jarohatlar (mikrojarohatlar) orqali kiritiladi. viruslarni mexanik usulda barmoq yordamida tmv ni fizalisdan ajratilgan izolyati bilan kasallantirilgan ch.amaranticolor (sho‘ra) o‘simligidagi nekrozlar (keng dalalardagi ko‘p o‘simliklarga virusni bo‘yoq purkagich (kraskapult) yordamida yuqtirsa ham bo‘ladi). barg kutikulasida mikrojarohatlarni diatom suvo‘tlari (selit) yoki karborund (kremniy karbidi) yoki korund (alyuminiy oksidi) kabiabrazivlarni …

2 / 28

riga bog‘liq bo‘ladi. masalan, fosfatni konsentratsiyasi 0,02 - 0,1m va рн 7,0 - 8,5 bo‘lishi virus yuqumliligini oshiradi. yana yuqumlilik virus va xo‘jayin o‘simlik va ularni kombinatsiyasiga bog‘liq bo‘ladi. ko‘pgina viruslar рн ning quyi darajalarida yoki o‘ta yuqori darajalarida ( рн11 va yuqori) faolligini yo‘qotadi. b) yuqumlilik ingibitorlari. ba’zan viruslarni sezgir o‘simlikga mexanik usulda o‘tkazish o‘ta qiyin bo‘ladi. bunday hodisa ko‘pgina o‘simlik hujayrasidagi "yuqumlilikni ingibitori" bo‘lib xizmat qiladigan ba’zi oqsil va polisaxaridlarga bog‘liq bo‘ladi. bular virus faolligini yo‘qotmaydi, ammo qandaydir yo‘l bilan virus yuqishiga ta’sir qiladi. bunday ingibitorlar qand lavlagi o‘simligidan ajratilgan shiralarda bo‘ladi. ingibitor ta’sirini yo‘qotish uchun virus konsentratsiyasi kattaroq bo‘lsa virusli o‘simlik shirasini suyultirilganda, ingibitor ham suyuladi va ta’siri yo‘qoladi. yoki ingibitor ta’sirini yo‘qotish uchun virusni ingibitordan tozalash kerak bo‘ladi, yoki virus yuqumliligini baholash uchun ingibitor ta’sir etmaydigan o‘simlik turlari ishlatiladi. shuning uchun, bodring, chenopodium amaranticolor, gomphrena globosa kabi o‘simliklarga ingibitorlar ta’sir etmaydi. shuningdek beda mozaikasi virusini ch.amaranticolor …

3 / 28

i. ishqoriy muhitda tanninlarning virus bilan bog‘lanishi susayadi. boshqacha usullar ham mavjud bo‘lib, bunda virus gomogenizatsiya qilinadigan muhitga birorta oqsil solinadi (masalan, kukun qilib maydalangan teri solinadi). o‘simlikni har xil turlari virus yuqishi jarayonida turlicha ta’sirlanadi, bu ta’sirlanish o‘simlikni irsiyatiga, virusni tipiga va hokozolarga bog‘liq bo‘ladi. viruslarni payvandlash yordamida yuqtirish. payvandlash bog‘dorchilikda qadimdan ishlatiladi. bunda har xil o‘simliklar to‘qimalarning kesmalarini) ustki tomonlarini bir-biriga yopishtirib qisib qo‘yiladi, keyinchalik ular bir-biri bilan qo‘shilib o‘sib ketadi. odatda bir o‘simlikni (payvandustni) distal qismini ikkinchi ildizli o‘simlikka (payvandtagga) o‘tkaziladi. agar payvandustda yoki payvandtagda virus bo‘lsa, payvandlashdan so‘ng virus ikkinchi juftiga o‘tadi va unda ko‘zga ko‘rinadigan kasallik simptomlar hosil bo‘ladi. birinchi marta payvandlash vositasida viruslarni yuqtirish xvii asrda gollandiya bog‘bonlari tomonidan qo‘llanildi. ular lola gultojibarglarining atlasga o‘xshash simptomlar hosil qilishini bilishdi va bu o‘ta yuqori baholanadigan lola xususiyatini payvandlash bilan sog‘lom lola piyozlariga o‘tkazishni amalga oshirib kelishdi. asosan payvandlash bilan daraxt o‘simliklarga (olma, nok, olxo‘ri, olcha …

4 / 28

arida ho‘jayin o‘simlikni o‘tkazuvchi to‘qimalariga kirgan ildizsimon gaustoriyalar hosil qiladi. zarpechak yordamida ikki o‘simlikni birlashtirish mumkin. 1940 yildan bennet birinchi marta ba’zi viruslarni zarpechak kanali orqali boshqa o‘simlikga o‘tishini aniqladi. zarpechakning 20 dan ortiq turi virus yuqtirishda ishlatiladi. eng ko‘p ishlatiladiganlari cuscuta campestris. bu tur 39 ta tekshirilgan virusdan 24 tasini o‘tkazgan, c. subinclusa esа 23 tadan 12 tasini o‘tkazdi. odatda zarpechak to‘qimalarida ham ko‘payadigan viruslar (bodring mozaikasi virusi) sog‘lom o‘simlikga yaxshi o‘tadi, aksincha zarpechakda passiv tarqaluvchi viruslarning yuqish samaradorligi past bo‘ladi.bu usulda virus yuqtirish, odatda, mexanik inokulyatsiya bilan, hasharotlar bilan, payvandlash bilan virus boshqa o‘simlikga o‘tkaza olinmagan xollarda qo‘llaniladi. ba’zan ikki o‘simlik bir-biridan taksonomik uzoq bo‘ladi, shu vaqtlarda yuqoridagi usullar qo‘llanilganida virus yuqmaydi. shunday vaqtlarda zarpechak bilan virusni o‘tkazish qo‘l keladi. zarpechak urug‘i o‘z unuvchanligini bir nechta yillargacha (10 yilgacha) saqlashi mumkin. ularni ho‘jayin-o‘simliklarning orasiga urug‘i ekilsalar o‘z hayot faoliyatini yaxshi saqlaydilar. zarpechak ko‘chatlarini birdaniga ishlatsa ham bo‘ladi, yoki …

5 / 28

ari tarqalgan. har bir o‘simlik bir yoki bir necha virus bilan kasallanishi mumkin. masalan, pomidor o‘simligida (lycopersicum virus) eng ko‘p tarqalgan quyidagi viruslarni keltirish mumkin: 1.tamaki mozaikasi virusi nicotiana virus 2.tomatni zarhallanishi virusi -lycopersicum virus 3. tomatni bepushtliligi virusi -lycopersicum virus 4. bodring mozaikasi – cucumus virus 5. beda mozaikasi virusi - medicago virus bu viruslardan tashqari pomidor o‘simligi kartoshkani m, x, u viruslari bilan kasalanadi. m – virus odatda latent (yashirin) holatda bo‘ladi. tomatda yana qo‘qongulni sariq kasalligi (jeltuxa) virusi uchraydi. pomidorda viruslarni aniqlashni y.i. vlasov quyidagi usulini taklif etadi. tmv ni tashqi simptomlari o‘simlikni ko‘chatlik davridan to vegetatsiyasining oxirigacha bo‘ladi, zarhallanish (bronzovost) va boshqa viruslar simptomlari o‘simlikning meva hosil qilish davrida yaxshi kuzatiladi. kasal o‘simliklarni aniqlab yulib tashlash va kasallikning rivojlanish dinamikasini o‘rganish uchun kuzatuvni o‘simlik rivojlanishining erta davrlarida boshlagan ma’qul hisoblanadi. issiqxona sharoitida hamma o‘simliklar kuzatuvdan o‘tkaziladi, chunki kuzatuv maydoni ham kichik, ham kasallik har yer - …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "virusologiyada qo`llaniladigan tadqiqot usullari"

слайд 1 mavzu: virusologiyada qo`llaniladigan tadqiqot usullari. reja: 1. viruslarni o‘rganishning asosiy metodlari. 2. sentrifugalash usullari. 3. hujayra va virusni strukturaviy analiz qilish. zamonaviy virusologiya – fanning mustaqil yo‘nalishi bo‘lib, o‘zining tekshirish usullari va maxsus masalalariga ega, ularning yеchimi virusologik laboratoriyalar va institutlarda amalga oshiriladi. fitopatogen viruslar simptomlari, indikator o‘simliklar vositasida viruslarni tadqiq qilish usullari, viruslarni tozalashning molekulyar virusologiyada ishlatiladigan har xil usullari, virus, uning oqsili va nuklein kislotalarini ajratish usullari, hamda viruslarni diagnostika qilishda ishlatiladigan tezkor va sezgir usullari haqida nazariy va amaliy ma’lumotlar berilgan. viruslarni mexanik usulda yuqti...

This file contains 28 pages in PPTX format (245.3 KB). To download "virusologiyada qo`llaniladigan tadqiqot usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: virusologiyada qo`llaniladigan … PPTX 28 pages Free download Telegram