Back

tirik organizmlarda o'z-o'zini idora etish organlari: gumoral va nerv sistemasi evolutsiyasi

PPTX 22 pages 2.6 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 22
tirik organizmlarda o'z-o'zini idora etish organlari: gumoral va nerv sistemasi evolutsiyasi tirik organizmlarda o'z-o'zini idora etish organlari: gumoral va nerv sistemasi evolutsiyasi o'z-o'zini boshqarish mexanizmining ishga kirishishi uchun muayyan omil ta'sir ko'rsatishi, organizm ichki muhitidagi birorta kimyoviy modda (gormon yoki qand miqdori)ning konsentratsiyasi, ba'zi organlar sistemasi holatining o'zgarishi, organizmga yot moddaning kirishi yetarli sabab bo'ladi. masalan, xloroplastlar yorug'lik ta'sirida sitoplazmada joylashgan o'rnini o'zgartirish xususiyatiga ega. yorug'lik ko'p bo'lgan hollarda xloroplastlar go'yoki kuchli yorug'likdan himoyalanish uchun hujayra qobig'i atrofida, bulutli va yorug'lik kam bo'lgan kunlarda yorug'likdan ko'proq foydalanish uchun ular sitoplazmada bir tekis taqsimlanadi. quyosh nuri ta'sirida xloroplastlar holati va joyining o'zgarishi hujayraning o'z-o'zini boshqarish mexanizmi orqali amalga oshadi bakteriyalar, bir hujayrali hayvonlar, bir hujayrali suvo'tlari va yuksak o'simliklarning jinsiy hujayralari uchun tashqi omillar (yorug'lik, kimyoviy moddalar, kislorod) ta'sirida o'zgarishi taksis deyiladi. ko'p hujayrali organizmlarning hayotiy jarayonlari nerv, gumoral va immun sistemalar orqali boshqariladi. sodda hayvonlarda nerv sistemasi bo'lmaydi, shu sababli …
2 / 22
h va tashqi muhit bilan aloqani ta'minlash vazifasini bajaradi. nerv sistemasining organizm hayot faoliyatini boshqarishi reflekslar orqali amalga oshadi. siz «odam va uning salomatligi» o'quv fanida refleks, refleks yoyi, ularda nerv markazlari, sezuvchi va harakatlantiruvchi nervlarning ishtirok etishi, shartsiz va shartli reflekslarning o'zaro aloqadorligi, shartli reflekslarning paydo bo'lishi bilan tanishgansiz. bularning hammasi nerv orqali boshqarilishga misol bo'ladi. nerv sistemasi filogenezi. tirik organizmlardagi har bir organlar sistemasining tarixiy rivojlanishi filogenez deyiladi. nerv sistemasining filogenezi quyidagi uch bosqichlarga bo'linadi. birinchi bosqich to'rsimon yoki diffuz tipidagi nerv sistema. bo'shliqichlilarda nerv sistema bir-biri bilan nerv o'simtalari vositasida turli yo'nalishlarda birlashgan butun tanani to'r shaklida o'rab olgan nerv hujayralaridan iborat. tananing istalgan qismiga ta'sir qilinganda nerv to'rida qo'zg'alish paydo bo'ladi va organizm butun tanasining harakati bilan javob qaytaradi. ikkinchi bosqich stvol tipidagi nerv sistema. kiprikli chuvalchanglarning nerv sistemasi bir juft nerv tuguni va undan tananing ikki yoni bo'ylab ketadigan bir juft nerv stvolidan iborat. nerv …
3 / 22
yelka va qorin tomonida joylashgan bir jufti yaxshi rivojlangan. uchinchi bosqich zanjir tipidagi nerv sistemasi. halqali chuvalchanglarning nerv sistemasi bir juft halqum usti nerv tuguni, bir juft halqum osti nerv tuguni, halqum atrofi nerv halqasi hamda bir-biriga yaqin joylashgan juft qorin nerv zanjiridan iborat. tananing har bir segmentida bir juft nerv tugunlari mavjud. nerv tugunlaridan tananing turli qismlariga nervlar boradi. molluskalarning nerv sistemasi halqum atrofi nerv halqasi, halqum usti nerv tuguni, («bosh miya») va tananing turli qismlarida joylashgan nerv tugunlarini tutashtiruvchi nerv zanjiridan iborat. serharakat hayot kechiradigan va ko'pchiligi yirtqich bo'lgan boshoyoqli molluskalarda nerv sistemasi murakkab tuzilishga ega. sakkizoyoqning qizilo'ngach atrofida joylashgan oldingi (bosh) nerv tugunlaridan hosil bo`lgan gangliyalar о`zaro birlashib bosh miyani hosil qiladi. mazkur molluskalar guruhida sezgi organlaridan ko'rish va tuyg'u organlari ko'proq rivojlangan. ular turli tasvirni, mexanik va kimyoviy ta'sirlarni farqlay olish, toshlardan uya qurish, shaxsiy tajribalardan hayoti davomida foydalanish xususiyatiga ega. umurtqasiz hayvonlar ichida bo'g'imoyoqlilarning nerv …
4 / 22
ing tuzilishi murakkablashgan sayin nerv sistemasining tuzilishi ham sezilarli darajada o'zgaradi. nerv sistemasining keyingi bosqichi hayvonlarning xulq-atvorini ta'minlaydigan bosh miyaning shakllanishi bilan bog'liq. umurtqali hayvonlar (baliqlar, suvda hamda quruqlikda yashovchilar, sudralib yuruvchilar, qushlar va sutemizuvchilar) nerv sistemasi bir xil anatomik tuzilishga ega bo'lib, ayniqsa sutemizuvchilarda yuqori darajada tuzilgan. nerv sistemasining asosiy tiplari: 1 - kovakich- lilarning diffuz tipidagi nerv sistemasi; 2 - yassi chuvalchanglarning stvol tipidagi nerv sistemasi; 3 - halqali chuvalchangning nerv zanjiri tipidagi nerv sistemasi; 4 - umurtqalilarning nerv nayi tipidagi nerv sistemasi. to`rtinchi bosqich barcha umurtqali hayvonlarda ham markaziy nerv sistemasi bosh va orqa miyadan, periferik nerv sistemasi bosh va orqa miyadan chiquvchi nervlardan iborat. bosh miya beshta bo'lim: oldingi, oraliq, o'rta, uzunchoq miya, miyachadan iborat. bosh miyaning har bir bo'limi aniq sezgi organlari bilan filogenetik bog'lanishga ega. bajaradigan funksiyasiga ko'ra somatik va vegetativ nerv sistemasi farq qilinadi. vegetativ nerv sistemasi simpatik va parasimpatik nervlarga ajraladi. baliqlarda …
5 / 22
akatlarni muvofiqlashtirish markazi bo'lganligi sababli kuchli rivojlangan. sutemizuvchilarda oldingi miya yarimsharlari po'stlog'i kuchli rivojlangan va unda ko'rish, eshitish, tuyg'u, harakat analizatorlarining oliy markazlari, shuningdek, oliy nerv faoliyatining markazlari joylashgan. miyachasi kuchli rivojlangan gumoral boshqarilish hayotiy jarayonlarni gumoral boshqarish o'simliklar, zamburug'lar va hayvonlarga xos bo'lib u evolutsiyaning dastlabki bosqichlarida paydo bo'lgan. o'simliklar va zamburug'larda gumoral boshqarish biologik faol moddalar fitogormon va alkaloidlar orqali amalga oshiriladi. biologik faol moddalar o'simliklarda o'tkazuvchi to'qimalar, zamburug'larda esa mitselliy gifalari orqali barcha hujayralarga yetkaziladi. hayvonlarda gumoral boshqarish endokrin sistemasiga kiradigan ichki sekretsiya bezlari tomonidan ishlab chiqariladigan biologik faol moddalar - gormonlar orqali amalga oshiriladi. mazkur gormonlar organizmning ichki muhiti - qon, limfa va to'qima suyuqligi orqali tanaga tarqaladi. gumoral boshqarilish organizmning o'z-o'zini boshqarishning nerv va gumoral usullari bir biri bilan chambarchas bog'liq. bir tomondan nerv sistemasi faoliyatiga qon bilan yetib kelgan gormonlar doimiy ravishda ta'sir ko'rsatsa, ikkinchi tomondan ichki sekretsiya bezlaridan ajraladigan gormon miqdori va qonga …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tirik organizmlarda o'z-o'zini idora etish organlari: gumoral va nerv sistemasi evolutsiyasi"

tirik organizmlarda o'z-o'zini idora etish organlari: gumoral va nerv sistemasi evolutsiyasi tirik organizmlarda o'z-o'zini idora etish organlari: gumoral va nerv sistemasi evolutsiyasi o'z-o'zini boshqarish mexanizmining ishga kirishishi uchun muayyan omil ta'sir ko'rsatishi, organizm ichki muhitidagi birorta kimyoviy modda (gormon yoki qand miqdori)ning konsentratsiyasi, ba'zi organlar sistemasi holatining o'zgarishi, organizmga yot moddaning kirishi yetarli sabab bo'ladi. masalan, xloroplastlar yorug'lik ta'sirida sitoplazmada joylashgan o'rnini o'zgartirish xususiyatiga ega. yorug'lik ko'p bo'lgan hollarda xloroplastlar go'yoki kuchli yorug'likdan himoyalanish uchun hujayra qobig'i atrofida, bulutli va yorug'lik kam bo'lgan kunlarda yorug'likdan ko'proq foydalanish uchun ular sitoplazm...

This file contains 22 pages in PPTX format (2.6 MB). To download "tirik organizmlarda o'z-o'zini idora etish organlari: gumoral va nerv sistemasi evolutsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tirik organizmlarda o'z-o'zini … PPTX 22 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
tirik organizmlarda o’z-o’zini idora etish organlari: gumoral va nerv sistemasi evolutsiyasi — PPT PPT
tirik organizmlarda o’z-o’zini idora etish organlari: gumoral va nerv sistemasi evolutsiyasi
30 pages 10.3 MB
tirik organizmlarda o‘z-o‘zini idora qilish organlari: gumoral va nerv sistemasi evolutsiyasi — PPTX PPTX
tirik organizmlarda o‘z-o‘zini idora qilish organlari: gumoral va nerv sistemasi evolutsiyasi
33 pages 8.3 MB
tirik organizmlarda o‘z-o‘zini idora qilish organlari: gumoral va nerv sistemasi evolutsiyasi — PPTX PPTX
tirik organizmlarda o‘z-o‘zini idora qilish organlari: gumoral va nerv sistemasi evolutsiyasi
41 pages 6.0 MB
"tirik organizmlarda o`z-o`zini idora qilish organlari: gumoral va nerv sistemasi evolutsiyasi" — PPT PPT
"tirik organizmlarda o`z-o`zini idora qilish organlari: gumoral va nerv sistemasi evolutsiyasi"
34 pages 26.9 MB
tirik organizmlarda o‘z-o‘zini idora etish organlari gumoral va nerv. 11 - sinf — PPTX PPTX
tirik organizmlarda o‘z-o‘zini idora etish organlari gumoral va nerv. 11 - sinf
— 3.1 MB
o'z-o'zini boshqarish organlari (mahalla) — DOCX DOCX
o'z-o'zini boshqarish organlari (mahalla)
24 pages 889.5 KB
o'z-o'zini tarbiyalash va o'z ustida ishlash — PPTX PPTX
o'z-o'zini tarbiyalash va o'z ustida ishlash
12 pages 2.4 MB
nerv sistemasi va sezgi organlari. 7- sinf — ZIP ZIP
nerv sistemasi va sezgi organlari. 7- sinf
20 pages 1.3 MB
o'z-o'zini anglash va men— konsepsiyasi — PPT PPT
o'z-o'zini anglash va men— konsepsiyasi
11 pages 692.5 KB
shaxs va o'z-o'zini baholash muammosi — PDF PDF
shaxs va o'z-o'zini baholash muammosi
2 pages 218.4 KB
o'z-o'zini baholash va guruhni baholash — PPTX PPTX
o'z-o'zini baholash va guruhni baholash
16 pages 5.8 MB
nerv sistemasi va temperament — PPTX PPTX
nerv sistemasi va temperament
11 pages 3.0 MB