"shaxsning hissiy va irodaviy xususiyatlari"

PPTX 21 pages 4.8 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 21
слайд 1 jizzax davlat pedagokika universiteti tekshirdi: xasanova iroda shaxsning hissiy va irodaviy sohasi reja: 1. emotsiya haqida tushuncha. 2. xissiy xolatlarning nerv-fiziologik asoslari. 3. emosiya borasidagi nazariyalar 4. yuksak hisslar 5. iroda xaqida tushuncha 6. irodaviy faoliyatning umumiy xususiyatlari 7. shaxsning irodaviy sifatlari 8. irodaning individual xususiyatlari odam tashqi muhitdagi turli-tuman narsa va hodisalarni idrok qilar ekan, hech vaqt bu narsalarga batamom befarq bo‘lmaydi. odamning aks ettirish jarayoni doimo faol xarakterga egadir. aks ettirish jarayoni quyidagilarni qamrab oladi: a) shaxsning ehtiyojni qondirish imkoniyatiga egaligini; b) qondirishga yordam beradigan yoki qarshilik ko‘rsatadigan ob’ektlarga sub’ekt sifatida qatnashishi; v) uni harakat qildiruvchi bilimga intiltiruvchi munosabatlar va hokazo. chunki odam atrofidagi har turli narsalarni idrok qilib aks ettirar ekan, bu narsalarga nisbatan ma’lum munosabatda bo‘ladi kirish masalan, bizga ayrim narsalar yoqsa, ya’ni kayfiyatimizni ko‘tarib yuborsa, boshqa bir narsalar yoqmaydi va kayfiyatimizni buzib, dilimizni xira qiladi. ba’zi bir ovqatni odam juda ham yoqtiradi, boshqa …
2 / 21
ks ettiriladi. demak, hissiyotlar o‘z- o‘zidan yuzaga kelmasdan, tashqi olamdagi narsa va hodisalarning ta’siri bilan bog‘liq ravishda yuzaga keladi. emotsiya – shaxsning voqelikka o‘z munosabatini his qilishidan kelib chiqadigan, uning ehtiyoj va qiziqishlari bilan bog‘liq bo‘lgan yoqimli yoki yoqimsiz kechinmalaridir. keltirilgan ta’riflardan ko‘rinadiki, hissiyot tushunchasiemotsiyaga nisbatan kengroq tushuncha bo‘lib, shaxsning kundalik hayoti, turmush tarzidagi barcha jabhalarni qamrab oladi. hissiyotlar o‘zining yuzaga kelishi nuqtai nazaridan odamning ehtiyojlari, qiziqishlari va intilishlari bilan bog‘liq bo‘ladi. masalan, odamning organik ehtiyojlarini qondirishi bilan bog‘liq bo‘lgan hissiyotlar odamda rohatlanish, qanoatlanish tuyg‘usini yuzaga keltiradi. organik hissiyotlarni qondira olmaslik odamning ruhini tushirib, kayfiyatini buzib, azoblanish, toqatsizlanish hissiga sabab bo‘ladi. hissiyot odamda sodir bo‘layotgan hodisa va narsalardan shaxs sifatidagi odam uchun ahamiyatli bo‘lganlari haqida darak beruvchi signallar tizimi hisoblanadi. mazkur holda sezgi a’zolariga ta’sir qiluvchi cheksiz miqdordagi qo‘zg‘ovchilardan aniq bo‘lib ajraladi, ba’zilari bir-birlari bilan qo‘shilib ketadi va paydo bo‘lgan hissiyot bilan birlashib ketadi. natijada ta’ssurot uyg‘otib, biror hissiy nom …
3 / 21
ingfaoliyatidan tashqari organizmning ichki a’zolari faoliyati bilan ham bog‘liqdir, boshqacha qilib aytganda hissiyotlar vegetativ nerv tizimining faoliyati bilan ham bog‘liqdir. chunonchi, odam qattiq uyalgan paytida qizarib ketadi, qattiq qo‘rqqan paytida esa rangi o‘chib, qaltirab ketadi, xattoki odamning ovozida ham o‘zgarish paydo bo‘ladi. ana shunday hissiy holat yuz bergan paytda odamning yuragi tez ura boshlaydi, nafas olishi ham tezlashadi. demak, odam ma’lum hissiy holatni boshdan kechirayotgan paytda uning qon aylanish tizimi, nafas olish organlari nutq apparatlari ichki sekretsiya bezlari ham qatnashadi. masalan, materialni yaxshi bilmaydigan talaba imtihon topshirayotganda terlab ketadi, tomog‘iga nimadir tiqilib, gapini gapira olmay qoladi. odamda qattiq qo‘rqish paytida «yuragi orqaga tortib ketdi», «sovuq ter bosib ketdi» kabi iboralarning ishlatilishi hissiyot paytida odamning ichki a’zolarining ishtirok etishidan dalolat beradi. juda ko‘p hissiy holatlar bosh miyaning yaqin po‘stloq osti qismlarining oralig‘i bilan ham bog‘liqdir. masalan, ko‘rish tepaligi deb ataluvchi qism ayrim hislarni ifodalaydigan ixtiyorsiz harakatlarning markazi hisoblanadi. odamda uchraydigan yuksak …
4 / 21
on yoqimli ko‘ydan lazzatlanish, yoki biron mashhur rassomning ishlagan ajoyib suratlarini tomosha qilib, rohatlanish estetik hissiyot hisoblanadi. agar bu hissiyotlarning nervfiziologik asoslarini tahlil qiladigan bo‘lsak, quyidagilarni ko‘rishimiz mumkin. masalan, bizga juda yoqadigan kuy boshqa millat odamiga yoqmasligi mumkin. bunda ajablanishga hech qanday o‘rin yo‘q. biz yoshlikdan boshlab mazkur kuyni bir necha yuz marotalab eshitib borishimiz natijasida ana shu kuyga nisbatan deyarli buzib bo‘lmaydigan nihoyatda murakkab dinamik streotip yuzaga keladi. ana shuning uchun ayrim kuylar bizga yoqadi, ayrimlari esa yoqmaydi. suratlar masalasiga kelganda shuni aytish kerakki, qadimgi klassik asarlar ularning ishlanish uslubi realligi bizni hayratda qoldirib zavq tug‘diradi. aksincha, hozirgi rassomlar tomonidan ishlangan rasmlar odamda qandaydir noxush hissiyotni tug‘diradi. demak, uzoq yillar davomida yuzaga keladigan dinamik streotiplar ayrim murakkab hisni tashkil qiladi. shunday qilib, hissiyot vegetativ nerv tizimi orqali boshqariladigan ichki a’zo faoliyati bilan bog‘liq bo‘lsa ham bari bir bosh miya po‘sti orqali idora qilinadi. chunki akademik i.v.pavlovning fikricha, odamning butun …
5 / 21
r o‘rtasida o‘rnatiladigan aloqalarga mos keladi, va tasavvurlar o‘rtasidagi nizolika nisbatan ta’sirlanish sifatida ko‘rib chiqiladi, deb hisoblagan i.f. gerbart, bu nazariyaning aniq ifodasini keltirdi. v. vundt ham bu nazariyaning tarafdori edi. shunday qilib, hissiyotlarni tadqiq qilishda ular haqidagi sub’ektiv, ya’ni, hissiyotlarning psixik tabiati haqidagi fikrlar o‘z tasdig‘ini topdi, unga muvofiq psixik jarayonlar ma’lum organik o‘zgarishlarni keltirib chiqaradi. 1872 yilda ch. darvin «inson va hayvonlarda hissiyotlarning ifodalanishi» asarini chop etdi. uning fikriga ko‘ra, hayvon va odam hulq-atvori o‘rtasida umumiyliklar mavjud. o‘z fikrini u hayvonlar va odamlar turli emotsional holatlarining tashqi ifodalanishini kuzatishdan kelib chiqqan holda, asoslab berdi. ushbu kuzatishlardan olingan ma’lumotlar evolyusion ta’limot nomini olgan hissiyotlar nazariyasi asosiga qo‘yildi, bu ta’limotga asosan, hissiyotlar tirik mavjudotlar evolyusiyasi jarayonida hayotiy muhim bo‘lgan organizmning yashash sharoitlari va vaziyatlariga moslashishni ta’minlovchi moslashish mexanizmlari sifatida yuzaga keldi. hissiyotlarning hozirgi zamon tarixi 1884 yilda u. djemsning «hissiyot nima?» maqolasining chop etilishidan boshlanadi. u. djems va undan mustaqil …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""shaxsning hissiy va irodaviy xususiyatlari""

слайд 1 jizzax davlat pedagokika universiteti tekshirdi: xasanova iroda shaxsning hissiy va irodaviy sohasi reja: 1. emotsiya haqida tushuncha. 2. xissiy xolatlarning nerv-fiziologik asoslari. 3. emosiya borasidagi nazariyalar 4. yuksak hisslar 5. iroda xaqida tushuncha 6. irodaviy faoliyatning umumiy xususiyatlari 7. shaxsning irodaviy sifatlari 8. irodaning individual xususiyatlari odam tashqi muhitdagi turli-tuman narsa va hodisalarni idrok qilar ekan, hech vaqt bu narsalarga batamom befarq bo‘lmaydi. odamning aks ettirish jarayoni doimo faol xarakterga egadir. aks ettirish jarayoni quyidagilarni qamrab oladi: a) shaxsning ehtiyojni qondirish imkoniyatiga egaligini; b) qondirishga yordam beradigan yoki qarshilik ko‘rsatadigan ob’ektlarga sub’ekt sifatida qatnashishi; v) uni harakat qild...

This file contains 21 pages in PPTX format (4.8 MB). To download ""shaxsning hissiy va irodaviy xususiyatlari"", click the Telegram button on the left.

Tags: "shaxsning hissiy va irodaviy x… PPTX 21 pages Free download Telegram