hujayra reproduksiyasi. mitoz, uning turlari va biologik ahamiyati

PPTX 21 стр. 6,5 МБ Бесплатная загрузка

21 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 6,5 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 21

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 21

hujayra reproduksiyasi. mitoz, uning turlari va biologik ahamiyati. reja: 1. mitoz fazalari va sitokinez. mitoz va unga xujayralarning tayyorgarlik xolati. 2. mitozda xromosomalar xarakati, xujayraning fiziologik o’zgarishi. mitotik faollik va mitotik indeks. 3. endomitoz, politeniya, polisomatiya, amitoz. mavzuga kirish mitoz – bu hujayralarning genetik axborotni nusxalab, ikkiga bo'linishi jarayoni. mitoz yangi hujayralar hosil bo'lishi uchun muhimdir va ko‘payish, o‘sish va rivojlanishda asosiy rol o‘ynaydi. bu jarayonning biologik ma’nosi shuki, bunda ikkita qiz hujayralar hosil bo‘lib, ular bir xil sondagi xromosomalar va ularda bo‘lgan dnk ga ega. mitozga tayyorgarlik. ko‘payayotgan hujayralar hayotida bo‘linish oralig‘idagi davr- interfaza interfazada hujayra o‘sadi, ishlaydi va mitozga tayyorlanadi. hujayralarning bo‘linishga tayyorlanishida qator jarayonlar amalga oshadi: 1. sitoplazmaning hamma makromolekulali komponentlarining ikkilanishini ta’minlovchi hujayraning o‘sishi; 2. xromosomalarning reduplikatsiyasi; 3. mitotik markazlarning ikkilanishi; 4. mitotik apparat oqsillarining sintezi; 5. energiya zahirasini to‘planishi. hujayraning o‘sishida bir vaqtning o‘zida yadro va sitoplazmaning massasi ortadi. bunda yadroning sitoplazmaga nisbati hamma tip …

2 / 21

omosomalarning spirallanishi natijasida xromatin iplari yo‘g‘onroq bo‘lib qoladi. keyinroq, spirallanishning davom etishi natijasida xromosomalar yo‘g‘onlashadi va alohida iplar shaklida ko‘rinadi. bu vaqtda xromosomalarning qo‘shaloq ekanligi bilinadi. shu bilan birga yadrocha erib ketadi. ko‘p hollarda, yadrochaning rnk si yo‘qolib ketmay xromosoma bilan bog‘liq bo‘ladi. profazaning oxirgi bosqichi yadro qobig‘ining yemirilishi bo‘ladi. ultrabinafsha nurlar ta’siri ostida profazaning boshlanishini orqaga qaytarish, ya’ni interfazaga qaytarish mumkin ekan. ammo, profazaning o‘rtasidan qaytarish mumkin emas-baribir hujayra bo‘linadi. metafaza. yadro qobig‘i erib ketgandan keyin xromosomalar sitoplazmada tartibsiz holda joylashadi. metafazada xromosomalar kaltalashadi va ekvatorga ko‘chib ekvator plastinkasini hosil qiladi. xromosomalarning bu harakati metakinez deb ataladi. kalta tortgan xromosomalarda markaziy tortma (peretyajka) sentromera yoki kinetoxor aniq ko‘rinadi. ko‘p kuzatishlarning ko‘rsatishicha metakinezda asosiy rolni kinetoxor o‘ynaydi. bu vaqtda mitotik apparat to‘lig‘icha tashkil topgan bo‘ladi. ularning iplari orasida kinetoxorlarga birikkan, bir qutbdan ikkinchi qutbga tortilgan iplarni ko‘rish mumkin. elektron mikroskopni ko‘rsatishicha, vereteno iplari diametri 150-200 å keladigan naychalar tutamidan iborat …

3 / 21

harakat qiladi. ularning harakati sekin bo‘lib, 1 minutda 1mk masofani o‘taydi. xromosomalarning harakati vereteno iplarining qisqarishi bilan bog‘liq bo‘libgina qolmay, bu vaqtda hujayraning o‘zi ham cho‘zilgan bo‘ladi, bu qutblar orasidagi masofani orttiradi va u bilan xromosomalarning tarqalishiga imkon beradi .shunday qilib, bu fazada kinetoxorlar bilan birikkan qiz xromosomalar ajralishadi va qutblarga harakat qiladi. shuning uchun avval ikkilangan xromosomalar 2 ga teng taqsimlanadi. telofaza bu fazada tarqalgan xromosomalar qutblarda g‘uj bo‘lib to‘planadi va xromosomalar atrofida alohida pufakchalar hosil bo‘ladi, ular bir-biri bilan 199 qo‘shilib, yadroning ichki membranasini hosil qiladi. tashqi yadro membranasi endoplazmatik to‘rning sisternlaridagi pufakchalardan tiklanadi. yadroning tiklanishi xromosomalarning despiriallanishi va yadrochaning hosil bo‘lishi bilan tugaydi . sitokinez. anafazaning oxiri yoki telofazaning boshida sitoplazmaning ajralishi-sitokinez yuz beradi. hayvon hujayralarida ekvatorda egatcha hosil bo‘lib, u chuqurlashadi. bu sitoplazmaning tashqi qobig‘ining qisqarishidan hosil bo‘ladi. o‘simlik hujayralarida ekvator tekisligida, elektron mikroskopning ko‘rsatishicha pufakchalar bo‘ladi. ular bir-birlari bilan qo‘shilib har ikkali hujayraning membranasini hosil …

4 / 21

alarda dnk ikkilanishi bo‘linish boshlanguncha tugaydi va hujayra mitozga xromosomalar reduplikatsiyasi tugagandan biroz vaqt o‘tgandan keyin kirishadi. interfazani uch davrga bo‘lish mumkin: 1. bo‘linish tugagandan keyingi – postmitotik davr -g1; 2. dnk sintezi davri – s 3. premitotik yoki postsintetik davr- g2. bu davrdan keyin hujayra mitozga kiradi. butun siklni aylana shaklida ifodalasak, bunda mitozdan mitozgacha bo‘lgan davrlarni yoylarda vaqtga proporsional qilib ko‘rsatish mumkin mitozning xillari hujayraning bo‘linishi olib keladigan natija va hosil bo‘lgan hujayralarning keyingi taqdiriga qarab mitozni 3 xili farq qilinadi: 1) to‘g‘ri (stvolovoy), 2) asimmetrik va 3) o‘zgartuvchi. to‘g‘ri mitozdan so‘ng ikkita bir xil hujayralar hosil bo‘ladi va ular keyinchalik bo‘linib deyarli bir xil hujayralarni hosil qiladi. asimmetrik mitozda har xil kattalikka ega bo‘lgan ikkita hujayra hosil bo‘ladi. ularning biri normal bo‘linish qobiliyatiga ega, ikkinchisi esa yoki faqat bo‘lina olmaydi, yoki bir necha avloddan so‘ng bo‘linishdan to‘xtovchi hujayralar hosil qiladi. asimmetrik mitozni har xil kattalikdagi hujayralar hosil …

5 / 21

i rivojlanishi tufayli bo‘linish protsessi ancha murakkab ekanligi aniqlandi. dastlabki olimlar amitoz deb hujayrada ikkita yoki ko‘proq sondagi yadroning bo‘lishini tushunganlar. hozirgi vaqtda amitoz deb yadroni interfaza holatida bo‘linishiga aytiladi. amitozni aniqlash va analizning qiyinligi shuki, hozircha dnk sintezi, xromosomalar reduplikatsiyasi va amitotik bo‘linish o‘rtasidagi aniq nisbat ma’lum emas. ba’zi olimlar umuman amitozni hujayralar reduplikatsiyasining ma’lum shakli ekanini inkor etadilar. amitoz bitta yadroning teng ikkiga bo‘linishiga olib keladi. amitozning boshqa shaklida yadro fragmentatsiyalanib, har-xil kattalikdagi yadrolar hosil bo‘ladi. ba’zan yadro bo‘linadi, ammo plazmatomiya sodir bo‘lmaydi. bo‘linishda yadro interfaza holida qoladi va hujayra ishlashdan to‘xtamaydi. shuning uchun, amitozni mitotik apparat hosil qilmay, xromosomalar spirallanmay yadroning bo‘linishi deb qarash kerak amitoz bo‘linishi ustidagi ko‘plab kuzatishlarning ko‘rsatishiga qaraganda, u deyarli, doimo qarigan, o‘limga mahkum bo‘lgan yoki degeneratsiyaga uchrayotgan, keyinchalik to‘liq qimmatli hujayralar hosil bo‘lmaydigan hujayralarda uchrar ekan. masalan, amitoz hayvonlarning embrion qobiqlarida, tuxumdonning follikulyar hujayralarida, trofoblastning gigantik hujayralarida uchraydi. o‘simliklarda ixtisoslashgan va o‘lib …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 21 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hujayra reproduksiyasi. mitoz, uning turlari va biologik ahamiyati"

hujayra reproduksiyasi. mitoz, uning turlari va biologik ahamiyati. reja: 1. mitoz fazalari va sitokinez. mitoz va unga xujayralarning tayyorgarlik xolati. 2. mitozda xromosomalar xarakati, xujayraning fiziologik o’zgarishi. mitotik faollik va mitotik indeks. 3. endomitoz, politeniya, polisomatiya, amitoz. mavzuga kirish mitoz – bu hujayralarning genetik axborotni nusxalab, ikkiga bo'linishi jarayoni. mitoz yangi hujayralar hosil bo'lishi uchun muhimdir va ko‘payish, o‘sish va rivojlanishda asosiy rol o‘ynaydi. bu jarayonning biologik ma’nosi shuki, bunda ikkita qiz hujayralar hosil bo‘lib, ular bir xil sondagi xromosomalar va ularda bo‘lgan dnk ga ega. mitozga tayyorgarlik. ko‘payayotgan hujayralar hayotida bo‘linish oralig‘idagi davr- interfaza interfazada hujayra o‘sadi, ishlaydi va mit...

Этот файл содержит 21 стр. в формате PPTX (6,5 МБ). Чтобы скачать "hujayra reproduksiyasi. mitoz, uning turlari va biologik ahamiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hujayra reproduksiyasi. mitoz, … PPTX 21 стр. Бесплатная загрузка Telegram