siyosiy inqirozlar

PDF 10 pages 470.3 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 470.3 KB

File type PDF

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

1 6 – mavzu. siyosiy inqirozlar reja: 1. siyosiy inqirozlar nazariyasi. 2. tashqi va ichki siyosiy inqirozlar. 3. siyosiy inqiroz turlari. 4. siyosiy inqirozning paydo bo‘lishi, shart-sharoitlari va avj olishi. inqirozlarning keng tarqalgan va global tabiati, ularning inson hayotiga sezilarli ta’siri ularni o‘rganish zaruriyatini obyektiv ravishda oldindan belgilab beradi. “inqiroz” tushunchasi dunyo miqyosda keng tarqalgan, chunki har qanday ijtimoiy hodisa yoki jarayon o‘z rivojlanishida, albatta, inqiroz bosqichidan o‘tadi. biroq, ko‘pchilik olimlarning fikriga ko‘ra, ijtimoiy inqirozning umumiy nazariyasi hali ishlab chiqilmagan. voqealar odatiy kechishining buzilishi, siyosiy elita ichida ham, oddiy aholi orasida ham mavjud siyosiy tartib uchun odatiy bo‘lmagan faoliyat shakllarining paydo bo‘lishi “inqiroz” tushunchasi bilan belgilanadi (yunon tilida — qaror, burilish nuqtasi, natija). xitoy tilida inqiroz “veyzi” (危机) deyiladi (tahdid va imkoniyat). iqtisodiy, siyosiy, ijtimoiy, ma’naviy sohalardagi inqirozlar, odatda, mustaqil holda ro‘y beradi, ba’zan esa hammasi kompleks tarzda baravar bo‘ladi. inqirozlarga munosabat bir xil emas. bir tomondan, ular vayronkor jarayonlar, …

2 / 10

aziy bo‘g‘in — davlatga ta’sir qiluvchi inqirozlar. buning sababi shundaki, davlat iqtisodiy va ijtimoiy jarayonlarni tartibga solish, jamoat ishlarini boshqarish, ishlab chiqarishni tashkil etish va jamiyat taraqqiyoti uchun muhim bo‘lgan boshqa vazifalarni hal etishni ta’minlaydi. davlat mashinasi ishidagi har qanday jiddiy muvaffaqiyatsizlik ijtimoiy inqirozlarning kuchayishi va konfliktlarning paydo bo‘lishiga sabab bo‘ladi, bu esa jiddiy ijtimoiy to‘ntarishlarga olib keladi. siyosiy inqiroz — jamiyat siyosiy tizimida mavjud qarama-qarshiliklarning chuqurlashuvi, siyosiy keskinlikning kuchayishdir. siyosiy inqirozlarni tashqi va ichki siyosiy inqirozlarga bo‘lish mumkin. tashqi siyosiy inqirozlar xalqaro qarama-qarshiliklar va konfliktlar oqibatida kelib chiqadi hamda bu bir necha davlatlarga o‘z ta’sirini ko‘rsatadi. ichki siyosiy inqirozlar: - hukumat inqirozi — hukumat tomonidan hokimiyatni yo‘qotish, mahalliy ijro etuvchi organlar tomonidan uning buyruqlarini bajarmaslik; - parlament inqirozi — qonunchilik palatasi qarorlari va mamlakat ko‘pchilik fuqarolarining fikri o‘rtasidagi qarama-qarshilik yoki parlamentdagi siyosiy kuchlar muvozanatining o‘zgarishi; - konstitutsion inqiroz — mamlakat asosiy qonuni faoliyatining amalda tugatilishi; - ijtimoiy-siyosiy (umummilliy) inqiroz …

3 / 10

mga qarshi kurashayotgan siyosiy tashkilotlar faollashadi; - aniq va oldindan belgilangan normalarga amal qilinmay qo‘yiladi, amaldagi (eski) me’yorlar va qoidalar doirasiga mos kelmaydigan siyosiy munosabatlarning yangi modellari bo‘y ko‘rsatadi. agar inqiroz amaldagi tartib yo‘q qilinishga sabab bo‘lsa, unda tartibning mohiyatini tushunmasdan turib inqirozning mohiyatini anglash mumkin emas. siyosiy inqiroz qanday paydo bo‘lishini va uning o‘ziga xos xususiyatlarini tushunish uchun siyosiy tartib qanday tashkil etilgani haqida tasavvurga ega bo‘lish kerak, chunki bu siyosiy tartib asoslarining eroziyasi (yemirilishi) va uni oshiradigan mexanizmlarning nomutanosibligi siyosiy sohada inqiroz holatini keltirib chiqaradi. siyosiy tartibni ma’lum bir hududda ma’lum vaqt oralig‘ida sezilarli o‘zgarishlarsiz ishlashga qodir bo‘lgan siyosiy hayotni tashkil etishning barqaror shakli deb tushunish mumkin (siyosiy tizimning asosiy elementlari, tarkibiy aloqalar, funksional bog‘liqliklar va b.). 4 siyosiy inqiroz turlari inqiroz jarayonlari alohida institutsional subyektlarga yoki butun siyosiy tizimga ham ta’sir qilishi mumkin. siyosatdagi inqiroz jarayonlarining xilma- xilligini aks ettiruvchi ikkita parametr mavjud: birinchidan, bu inqiroz ko‘lami …

4 / 10

ida o‘rnatilgan siyosiy tizimga halokatli ta’sir ko‘rsata boshlaydi. fuqoroning odatiy siyosiy tartibni buzishga urinishi uchun jiddiy sabablar kerak. bunday sabablarning zamonaviy talqinlarini ikkita asosiy yondashuvga ajratish mumkin. birinchisi, iqtisodiy determinizm (lot. determino – aniqlayman) doirasida rivojlanadi, uning tarafdorlari siyosiy sohadagi inqirozlarni iqtisodiyotning yomonlashuvi bilan tushuntirishga moyil bo‘ladi. ishlab chiqarishning pasayishi, muhim tovarlar narxlari ko‘tarilishi, ishsizlik — bularning barchasi jamiyatda norozilikni keltirib chiqarishga turtki bo‘ladi, bu esa, o‘z navbatida, siyosiy barqarorlikka salbiy ta’sir qiladi. siyosiy inqirozlarning sabablarini tushuntirishda ikkinchi yondashuvni elitaga xos yondashuv deb atash mumkin. 5 davlat boshqaruvidagi asosiy lavozimlarni egallab turgan siyosiy elita o‘z harakatlari bilan siyosiy tizim uchun halokatli oqibatlarga olib keladigan qarorlar qabul qilishi mumkin. inqirozga hukmron sinfning ijtimoiy o‘zgarishlarga o‘z vaqtida va yetarli darajada javob bera olmasligi, korrupsiyaga yo‘l qo‘yish va o‘z manfaatlarini qurbon qilishni istamasligi inqirozga sabab bo‘lishi mumkin. biroq, shu bilan birga, siyosiy elitaning jamiyatning siyosiy va iqtisodiy tizimlarini modernizatsiya qilishga qaratilgan islohotlarni amalga …

5 / 10

. umuman olganda, izohli lug‘atlarda “inqiroz” so‘zining asosiy ma’nosini talqin qilish deyarli takrorlanadi. siyosiy tartibsizlikning keskin bosqichi. haqiqiy siyosiy inqiroz ijtimoiy tizimning mavjudligi va faoliyati asoslarining bo‘shashishiga va siyosiy hayotni tashkil etish usullarining o‘zgarishiga olib keladi. inqirozni hal qilish jarayonida ro‘y beradigan siyosiy o‘zgarishlar ham inqilobiy, ham siyosiy islohotlarning natijasi bo‘lishi mumkin. siyosiy inqiroz nafaqat tizimning beqarorlashishi, balki siyosiy jarayonning borishi ustidan nazorat hokimiyat qo‘lidan to‘liq yoki qisman chiqishi bilan tavsiflanadi. shuningdek, bu o‘zgarish siyosiy tizimning barcha quyi pog‘onalarida ham namoyon bo‘ladi. siyosiy inqiroz sharoitida mamlakatning ichki va tashqi xavfsizligiga tahdidlar muqarrar ravishda kuchayadi. 6 shunday qilib, siyosiy barqarorlik, xavfsizlik va inqiroz ijtimoiy hodisa sifatida bir-biri bilan o‘zaro bog‘liqdir. ular dialektik jihatdan qarama-qarshi bo‘lsa-da, asosiy maqsad — ijtimoiy taraqqiyotni ta’minlashga xizmat qilish. demak, siyosiy inqirozning mohiyati ijtimoiy institutlar, tashkilotlar va guruhlarning, alohida shaxslarning siyosat sohasidagi turli munosabatlari va o‘zaro ta’siridagi qarama-qarshiliklarning keskin kuchayib borishi, ya’ni ularni bosib olish, taqsimlash, qayta …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "siyosiy inqirozlar"

1 6 – mavzu. siyosiy inqirozlar reja: 1. siyosiy inqirozlar nazariyasi. 2. tashqi va ichki siyosiy inqirozlar. 3. siyosiy inqiroz turlari. 4. siyosiy inqirozning paydo bo‘lishi, shart-sharoitlari va avj olishi. inqirozlarning keng tarqalgan va global tabiati, ularning inson hayotiga sezilarli ta’siri ularni o‘rganish zaruriyatini obyektiv ravishda oldindan belgilab beradi. “inqiroz” tushunchasi dunyo miqyosda keng tarqalgan, chunki har qanday ijtimoiy hodisa yoki jarayon o‘z rivojlanishida, albatta, inqiroz bosqichidan o‘tadi. biroq, ko‘pchilik olimlarning fikriga ko‘ra, ijtimoiy inqirozning umumiy nazariyasi hali ishlab chiqilmagan. voqealar odatiy kechishining buzilishi, siyosiy elita ichida ham, oddiy aholi orasida ham mavjud siyosiy tartib uchun odatiy bo‘lmagan faoliyat shakllarining ...

This file contains 10 pages in PDF format (470.3 KB). To download "siyosiy inqirozlar", click the Telegram button on the left.

Tags: siyosiy inqirozlar PDF 10 pages Free download Telegram