o'zbek tilida ko'plik kategoriyasi (said ahmad asarlari misolida)

DOCX 31 pages 82.3 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 31
o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi _________________________________________ universiteti “__________________________________________” yo‘nalishi _______-guruh talabasi ________________________________ning “__________________________________________ ” fanidan “o'zbek tilida ko'plik kategoriyasi (said ahmad asarlari misolida)” mavzusida kurs ishi bajardi: ________-guruh talabasi _______________________ ilmiy rahbar: ______________________________________ ____________________-2025 mundarija: kirish................................................................................................................. 3 1. o'zbek tilida ko'plik kategoriyasining umumiy tahlili………………………... 6 2. said ahmad asarlarida ko'plik kategoriyasining qo'llanilishi…………………. 15 3. ko'plik kategoriyasining said ahmad asarlaridagi adabiy va madaniy konteksti…………………………………………………………………………. 20 3. ko'plik kategoriyasining tahlili……………………………………………….. 25 xulosa………………………………………………………………………... 27 foydalanilgan adabiyotlar............................................................. 29 kirish o'zbek tilida ko'plik kategoriyasi lingvistikada muhim ahamiyatga ega bo'lib, u predmetlarning bir nechta bo'lishini ifodalashning asosiy vositasi sifatida tilni boyitadi. ko'plik kategoriyasi nafaqat morfologik, balki semantik va sintaktik jihatlarni ham o'z ichiga oladi. o'zbek tilida ko'plikning qo'llanilishi va uning adabiyotdagi o'rni haqidagi tadqiqotlar, tilda mavjud bo'lgan boylikni yanada chuqurroq tushunishga yordam beradi. ko'plik kategoriyasini o'rganish, tilshunoslik va adabiyotshunoslikdagi yangi metodlarni ishlab chiqishga imkon yaratadi. said ahmad o'zbek adabiyotining yirik vakillaridan bo'lib, uning …
2 / 31
tlarini ifodalashda ham keng qo'llaniladi. ko'plikning stilistik xususiyatlari, asarlarning ma'naviy va ma'rifiy ta'siri, shuningdek, tilning tasviriy va badiiy imkoniyatlarini yanada kengaytiradi. prezident shavkat mirziyoyevning "o'zbek tilining holatini yaxshilash, uning boylik va imkoniyatlarini saqlab qolish hamda rivojlantirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi[footnoteref:1] 2019-yil 9-oktyabrdagi farmoni, o'zbek tilini rivojlantirish, uning barcha qatlamlarini chuqur tahlil qilish va tilshunoslik ilm-fanini yangi yuksalish darajasiga olib chiqish maqsadida qabul qilingan. ushbu farmon asosida o'zbek tilining imkoniyatlari yanada kengayib, tilni o'rganish va rivojlantirishga bo'lgan e'tibor sezilarli darajada oshdi. said ahmad asarlarini o'rganish, ko'plik kategoriyasining tilshunoslik va adabiyotshunoslikdagi rolini chuqur anglashga imkon beradi. [1: shavkat mirziyoyevning "o'zbek tilining holatini yaxshilash, uning boylik va imkoniyatlarini saqlab qolish hamda rivojlantirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi 2019-yil 9-oktyabrdagi farmoni] ushbu kurs ishida said ahmad asarlarida ko'plik kategoriyasining ishlatilishi, uning morfologik va semantik xususiyatlari, shuningdek, adabiy asarlarning uslubiy va tasviriy jihatlari tahlil qilinadi. bu ishda, said ahmad asarlarida ko'plikning qanday ifodalanganini va uning til va adabiyotga qanday ta'sir …
3 / 31
ayniqsa, xx asrning ikkinchi yarmida, tilshunoslar va adabiyotshunoslar tomonidan keng qamrovli ravishda olib borildi. ko'plikning o'zbek tilidagi xususiyatlari, uning grammatik shakllari, semantik va stilistik jihatlari dastlab klassik tilshunoslik nuqtai nazaridan o'rganilgan bo'lsa, keyinchalik bu sohada zamonaviy yondashuvlar va tadqiqot metodlari joriy qilindi. said ahmadning asarlari, uning murakkab til tuzilishi va o'ziga xos uslubi bilan alohida e'tiborni jalb qiladi. u xx asrda faoliyat ko'rsatgan, o'zbek adabiyotining yetakchi vakillaridan biri sifatida, til va adabiyotda yangi uslublarni yaratgan. said ahmad asarlarida ko'plik kategoriyasining ishlatilishi, nafaqat grammatik jihatdan, balki ma'no, hissiyot va xarakterlarni tasvirlashda ham muhim o'rin tutadi. o'zbek tilida ko'plik kategoriyasini said ahmad asarlarida o'rganish, tilning yangi ifodalarini kashf etishga, uning badiiy imkoniyatlarini aniqlashga yordam beradi. ko'plik kategoriyasini o'rganish, avvalo, tilshunoslar tomonidan amalga oshirilgan ilmiy ishlar natijasida rivojlangan. masalan, ko'plikning morfologik shakllari, uning semantik ma'nolari va sintaktik roli kabi masalalar, o'zbek tili grammatikasi va adabiy tahlilida keng yoritilgan. 1970-1980 yillarda o'zbekistonda amalga oshirilgan …
4 / 31
shga yordam beradi. kurs ishining obyekti. o'zbek tilidagi ko'plik kategoriyasining grammatik, semantik va stilistik jihatlari, ayniqsa, said ahmad asarlaridagi ko'plikning o'ziga xos ishlatilishi va uning adabiy tahlilidir. ko'plik kategoriyasining o'zbek tilidagi o'rni, uning turli morfologik shakllari, semantik ma'nolari va asarlarning uslubiy xususiyatlari bu tadqiqotning asosiy predmetini tashkil etadi. kurs ishining ilmiy ahamiyati. o'zbek tilidagi ko'plik kategoriyasining murakkab va ko'p qirralik tahlilini taqdim etishda yotadi. o'zbek tilidagi ko'plikning morfologik, semantik va stilistik xususiyatlarini chuqur o'rganish, nafaqat lingvistik, balki adabiyotshunoslik sohasidagi yangi yondashuvlarni rivojlantirishga xizmat qiladi. said ahmadning asarlaridagi ko'plik kategoriyasining ishlatilishiga oid tadqiqotlar, uning adabiy uslubini va tilning badiiy imkoniyatlarini yanada yaxshiroq tushunishga imkon beradi. ilmiy nuqtai nazardan, bu ish ko'plikning nafaqat grammatik xususiyatlarini, balki uning til va adabiyotdagi estetik va semantik ta'sirini ham tahlil qilishga qaratilgan. said ahmad asarlaridagi ko'plikning ishlatilishi orqali, o'zbek tilining imkoniyatlari va adabiy ifodalanish shakllarining boyligi, uning tilshunoslik va adabiyotshunoslikdagi o'rni aniqlanadi. o'zbek tilshunosligida yangi tadqiqotlarni …
5 / 31
rsatkichlari sifatida quyidagilarni aytib o'tadi: 1. ko'plikning -lәr, -lar qo'shimchasi bilan: bilgәlәr – donolar, alplar – pahlavonlar, qapug'lar – eshiklar, yaruq tәңrilәr – yorug‘ tangrilar, arïg` dintarlar – pokiza rohiblar. hozirgi o'zbek adabiy tilining uslubiy talablariga ko'ra otlardan oldin ularning son ko'rsatkichi keltirilsa, otga -lar qo'shimchasi qo'shilmaydi. qadimgi turkiy tilda esa bunday o'rinlarda ham otlarga ko'plik affiksi qo'shilishi mumkin. masalan, «qutadg'u bilig» asarida: iki tigitlәr – ikki shahzoda, yeti enүklәri – (barsning) yetti bolasi. 2. yozma yodgorliklar tilida ko'plik -n qo'shimchasi bilan ham yasalgan. masalan, tүrkәn – turklar, erәn – erlar, mardlar. yodgorliklarda og'lan va erәn so'zlari birlik shaklida ham qo'llanilgan: og'lan suw tokdi – o'g'lon suv to'kdi. 3. qadimgi turkiy tilda rudiment holida ko'plikning -t qo'shimchasi ham uchraydi. bunday ko'plik -n ning -t ga o'zgarishi bilan hosil qilingan. masalan, «qutadg'u bilig» asarida: tigin – shahzoda, tigit – shahzodalar. lekin asarda uning ko'pligi tiginlәr ~ tigitlәr shakllarida ham qo'llanilgan. bunday …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek tilida ko'plik kategoriyasi (said ahmad asarlari misolida)"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi _________________________________________ universiteti “__________________________________________” yo‘nalishi _______-guruh talabasi ________________________________ning “__________________________________________ ” fanidan “o'zbek tilida ko'plik kategoriyasi (said ahmad asarlari misolida)” mavzusida kurs ishi bajardi: ________-guruh talabasi _______________________ ilmiy rahbar: ______________________________________ ____________________-2025 mundarija: kirish................................................................................................................. 3 1. o'zbek tilida ko'plik kategoriyasining umumiy tahlili………………………... 6 2. said ahmad asarlarida ko'plik kategoriyasining qo'llanilishi…………………. 15 3....

This file contains 31 pages in DOCX format (82.3 KB). To download "o'zbek tilida ko'plik kategoriyasi (said ahmad asarlari misolida)", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek tilida ko'plik kategoriy… DOCX 31 pages Free download Telegram