ikkilamchi va uchlamchi qoplovchi to‘qima periderma va po‘stloq bilan tanishish

DOCX 35 pages 3.2 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.2 MB

File type DOCX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

o‘zbekiston respublikasi maktabgacha va maktab ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti “boshlang‘ich ta’lim” yo‘nalishi “______________________________________________” fanidan “ikkilamchi va uchlamchi qoplovchi to‘qima periderma va po‘stloq bilan tanishish” mavzusida kurs ishi bajardi:______________________________ ilmiy rahbar: ________________________ toshkent-2025 mundarija: kirish................................................................................................................. 3 i-bob. ikkilamchi qoplovchi to‘qima — peridermaning tuzilishi va funksiyasi 1.1. peridermaning hosil bo‘lishi va rivojlanishi………………………………... 5 1.2. peridermani tashkil etuvchi elementlar……………………………………… 11 1.3. peridermaning o‘simlik hayotidagi roli……………………………………... 15 ii-bob. uchlamchi qoplovchi to‘qima — po‘stloq va uning biologik roli 2.1. po‘stloqning shakllanishi va tashqi ko‘rinishi………………………………. 19 2.2. po‘stloqdagi tirik va o‘lik hujayralar tizimi…………………………………. 25 2.3. po‘stloqning ekologik va iqtisodiy ahamiyati………………………………. 29 xulosa……………………………………………………………………….. 32 foydalanilgan adabiyotlar............................................................. 34 kirish mavzuning dolzarbligi. o‘simliklar hayotiy faoliyati uchun himoya qilish, tashqi muhit ta’sirlaridan saqlanish va moddalar almashinuvi kabi funksiyalar juda muhim hisoblanadi. aynan shu jarayonlarda qoplovchi to‘qimalar, xususan, ikkilamchi va uchlamchi qoplovchi to‘qimalar — periderma va po‘stloq asosiy rolni o‘ynaydi. o‘simlik organizmi o‘sib, qalinlashib borgani sari birlamchi …

2 / 35

natomik tuzilishlarini chuqur o‘rganish, ayniqsa, ularning hayotiy muhitga moslashuv jarayonlarini tahlil qilish alohida ahamiyat kasb etadi. shu nuqtayi nazardan periderma va po‘stloq to‘qimalari o‘simliklarning nafaqat tuzilish, balki fiziologik funksiyalarini o‘rganishda ham asosiy obyektlardan biri bo‘lib hisoblanadi. periderma himoya va mexanik vazifani bajargan holda o‘simlikni qurish, sovuq, hasharotlar va boshqa noqulay sharoitlardan saqlaydi. po‘stloq esa murakkab tuzilishga ega bo‘lib, faqatgina o‘simlikning tashqi himoyasini emas, balki ichki tuzilmalar bilan o‘zaro aloqasini ta’minlovchi muhim qatlam sifatida qaraladi. mavzuning dolzarbligi shundaki, global iqlim o‘zgarishlari, atrof-muhitning ifloslanishi, o‘simliklar biologik xilma-xilligini saqlab qolish kabi muammolar bugungi kunda juda katta e’tiborni talab qilmoqda. ayniqsa, o‘simliklarning tashqi omillarga qarshi tabiiy himoya tizimlarini o‘rganish, ularni himoyalash bo‘yicha ilmiy asoslangan choralarni belgilashda ikkilamchi va uchlamchi qoplovchi to‘qimalar haqidagi bilimlar beqiyos ahamiyatga ega. bundan tashqari, ushbu to‘qimalarning sanoatdagi (masalan, po‘stloqdan olingan moddalarning farmatsevtika, kimyo va oziq-ovqat sanoatida qo‘llanishi) va ekologiyadagi (biomonitoring, iqlim moslashuvi) ahamiyati ham ularni chuqur tadqiq qilish zaruriyatini oshirmoqda. …

3 / 35

exanizmlarini yaxshiroq tushunish, ularning tabiiy himoya tizimlarini tahlil qilish va ushbu to‘qimalarning o‘simlik hayotidagi o‘rni haqida aniq tasavvur hosil qilish nazarda tutilgan. periderma va po‘stloq to‘qimalarining morfo-anatomik xususiyatlarini tahlil qilish, ularning o‘sish va rivojlanishdagi bosqichlarini aniqlash hamda ularning amaliy ahamiyatini ko‘rsatib berish ushbu ishning muhim maqsadlaridan biridir. kurs ishining vazifalari: · ikkilamchi va uchlamchi qoplovchi to‘qimalarning tuzilishini o‘rganish; · periderma va po‘stloqning hosil bo‘lish jarayonlarini tahlil qilish; · ushbu to‘qimalarning biologik va ekologik funksiyalarini aniqlash; · periderma va po‘stloqning amaliy ahamiyatini ko‘rsatish; kurs ishining predmeti. o‘simliklarda uchraydigan ikkilamchi va uchlamchi qoplovchi to‘qimalar, ya’ni periderma va po‘stloqning morfologik va anatomik xususiyatlari, ularning hosil bo‘lish jarayonlari hamda biologik funksiyalaridir. kurs ishining obyekti. o‘simlik tanasida uchraydigan ikkilamchi va uchlamchi qoplovchi to‘qimalar, jumladan periderma va po‘stloqning tuzilishi hamda rivojlanish jarayonlaridir. kurs ishining tuzilishi: kirish, 2 ta bob, umumiy xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. i-bob. ikkilamchi qoplovchi to‘qima — peridermaning tuzilishi va funksiyasi 1.1. …

4 / 35

ish, gaz almashinuvi va ayrim hollarda fotosintez funksiyalarini bajara oladi. biroq o‘simlik organlari ikkilamchi o‘sishga kirgach, ya’ni diametri yoki qalinligi bo‘yicha o‘sishni boshlaganda, epiderma bu o‘zgarishlarga bardosh bera olmaydi. u cho‘zilish yoki siqilish natijasida yoriladi, quriydi yoki to‘kilib ketadi. bu holat, ayniqsa, ko‘p yillik o‘simliklar, daraxtlar, butalar va ularning ildizlarida ayniqsa yaqqol ko‘zga tashlanadi. o‘simlik tashqi muhitdan doimiy himoya talab etar ekan, epiderma o‘rnini yangicha, bardoshli va ko‘p funksiyali qoplovchi to‘qima — periderma egallaydi. periderma bu o‘rinda o‘simlik tanasining yangi, mustahkam va uzoq muddatli himoya to‘qimasi sifatida shakllanadi. 1.1.1-rasm. periderma. peridermani shakllantirishda o‘simlikda mavjud bo‘lgan ayrim hujayralar o‘z faoliyatini o‘zgartiradi va qayta meristematik faollik kasb etadi. bu hujayralar epiderma ostida yoki po‘stloqning chuqurroq qatlamlarida joylashgan bo‘lishi mumkin. ular bo‘linish xususiyatiga ega bo‘lib, yangi meristema – fellogen (qoplovchi kambiy) ni hosil qiladi. fellogen odatda tashqi tomonga fellem (yog‘li moddalar bilan qoplangan o‘lik hujayralar), ichki tomonga esa felloderm (tirik, ko‘proq parenximatik tuzilgan …

5 / 35

a epiderma qatlami butunlay yo‘qolganidan so‘ng uning barcha funksiyalarini o‘z zimmasiga oladi. shu bilan birga, u doimo yangilanib turadi, chunki fellogen faoliyati natijasida yangi hujayralar hosil bo‘lib, zarur joylarda eski qatlamlar yangilanishi mumkin. daraxtlarning tanasida yillar davomida hosil bo‘lgan periderma qatlamlari po‘stloq ko‘rinishida tashqi tomondan ajralib boradi. bu jarayon biologik evolyutsiya nuqtai nazaridan ham o‘ta muhim bo‘lib, o‘simliklarning quruqlikdagi hayot sharoitlariga moslashuvini ta’minlovchi asosiy adaptatsiya shakllaridan biridir. periderma nafaqat o‘simlikning fizik himoyasini ta’minlaydi, balki ayrim moddalarning almashinuvida ham ishtirok etadi. masalan, ba’zi daraxt turlari (terak, olma, archa va boshqalar) peridermasi orqali efir moylari, taninlar yoki boshqa sekretsiya mahsulotlarini ajratib chiqaradi. bu moddalarning ajratilishi ko‘pincha o‘simlikni zararli organizmlardan himoya qilishda yoki boshqa o‘simliklar bilan allelopatik (biokimyoviy) raqobat yuritishda xizmat qiladi. birlamchi epiderma to‘qimasi o‘simliklarning dastlabki hayot bosqichlarida yetarli darajada himoya funksiyasini bajarsa-da, o‘simlik organizmining qalinlashuvi va qarishi natijasida uning o‘rnini periderma egallaydi. periderma epiderma kabi faqatgina himoya qiluvchi qatlam emas, balki …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ikkilamchi va uchlamchi qoplovchi to‘qima periderma va po‘stloq bilan tanishish"

o‘zbekiston respublikasi maktabgacha va maktab ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti “boshlang‘ich ta’lim” yo‘nalishi “______________________________________________” fanidan “ikkilamchi va uchlamchi qoplovchi to‘qima periderma va po‘stloq bilan tanishish” mavzusida kurs ishi bajardi:______________________________ ilmiy rahbar: ________________________ toshkent-2025 mundarija: kirish................................................................................................................. 3 i-bob. ikkilamchi qoplovchi to‘qima — peridermaning tuzilishi va funksiyasi 1.1. peridermaning hosil bo‘lishi va rivojlanishi………………………………... 5 1.2. peridermani tashkil etuvchi elementlar……………………………………… 11 1.3. peridermaning o‘simlik hayotidagi roli……………………………………...

This file contains 35 pages in DOCX format (3.2 MB). To download "ikkilamchi va uchlamchi qoplovchi to‘qima periderma va po‘stloq bilan tanishish", click the Telegram button on the left.

Tags: ikkilamchi va uchlamchi qoplovc… DOCX 35 pages Free download Telegram