kiberxavfsizlik asoslari

PDF 221 pages 3,4 MB Free download

221 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 3,4 MB

Fayl turi PDF

Pages 221

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 221

максуд o‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti s.k.ganiev, a.a.ganiev, z.t.xudoyqulov kiberxavfsizlik asoslari o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan o‘quv qo‘llanma sifatida tavsiya etilgan professor s.k.ganiev tahriri ostida toshkent 2020 2 udk: 004 s.k.ganiev, a.a.ganiev, z.t.xudoyqulov. kiberxavfsizlik asoslari: o‘quv qo‘llanma. – t.: «aloqachi», 2020, 221 bet. o‘quv qo‘llanmada kiberxavfsizlik va uning asosiy tushunchalari, axborotning kriptografik himoyasi, foydalanishni nazoratlash, tarmoq xavfsizligi, foydalanuvchanlikni ta’minlash usullari, dasturiy vositalar xavfsizligi, axborot xavfsizligi siyosati va risklarni boshqarish, kiberjinoyatchilik, kiberhuquq, kiberetika hamda inson faoliyati xavfsizligining nazariy va amaliy asoslari muhokama etilgan. o‘quv qo‘llanma 5330300 – “axborot xavfsizligi”, 5330500 – “kompyuter injiniringi (kompyuter injiniringi, at-servisi, multimedia texnologiyalari)”, 5330600 – “dasturiy injiniring”, 5350100 – “telekommunikatsiya texnologiyalari (telemommunikatsiya, teleradiouzatish, mobil tizimlar)”, 5350200 – “televizion texnologiyalar (audiovizual texnologiyalar, telestudiya tizimlari va ilovalari)”, 5350300– “axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasida iqtisodiyot va menejment”, 5350400 – “axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasida kasb ta’limi”, 5350500 – “pochta …

2 / 221

ka fanlari nomzodi, “unicon.uz” duk – fan-texnika va marketing tadqiqotlari markazi “axborot xavfsizligi va kriptologiya ilmiy tadqiqot bo‘limi” boshlig‘i. 3 mundarija muqaddima ............................................................................. 5 1 bob. kiberxavfsizlik. umumiy ma’lumotlar …………………………………… 7 1.1. kiberxavfsizlikning asosiy tushunchalari ................ 7 1.2. kiberxavfsizlikda inson omili .................................. 13 1.3. kiberjinoyatchilik, kiberqonunlar va kiberetika ....... 16 1.4. inson faoliyati xavfsizligi ......................................... 28 2 bob. kiberxavfsizlik arxitekturasi, strategiyasi va siyosati …………………... 40 2.1. kiberxavfsizlik arxitekturasi va strategiyasi ............ 40 2.2. kiberxavfsizlik siyosati va uni amalga oshirish ....... 42 3 bob. axborotning kriptografik himoyasi ... 49 3.1. kriptografiyaning asosiy tushunchalari .................... 49 3.2. simmetrik kriptografik algoritmlar .......................... 56 3.3. ochiq kalitli kriptotizimlar ....................................... 63 3.4. ma’lumotlar yaxlitligini ta’minlash usullari ............. 69 3.5. disklarni va fayllarni shifrlash ................................. 75 3.6. ma’lumotlarni xavfsiz o‘chirish usullari .................. 80 4 bob. foydalanishni nazoratlash ....................... 87 4.1. identifikatsiya va autentifikatsiya vositalari ............. 87 4.2. ma’lumotlardan foydalanishni mantiqiy boshqarish ……………………………………………... 97 4.3. ko‘p sathli …

3 / 221

klarni boshqarish ................................ 153 6 bob. foydalanuvchanlikni ta’minlash usullari ................................................................... 164 6.1. foydalanuvchanlik tushunchasi va zaxira nusxalash 164 6.2. ma’lumotlarni zaxiralash texnologiyalari va usullari 168 6.3. ma’lumotlarni qayta tiklash va hodisalarni qaydlash 173 7 bob. dasturiy vositalar xavfsizligi ................ 179 7.1. dasturiy vositalardagi xavfsizlik muammolari ......... 179 4 7.2. dasturiy vosita xavfsizligining fundamental prinsiplari ........................................................................ 183 7.3. kompyuter viruslari va virusdan himoyalanish muammolari .................................................................... 188 foydalanilgan adabiyotlar ...................................... 200 qisqartma so‘zlar ro‘yxati ........................................ 203 atamalarning rus, o‘zbek va ingliz tilidagi izohli lug‘ati ........................................................................ 205 5 muqaddima yangi texnologiyalar, elektron xizmatlar bizning kundalik hayotimizning ajralmas qismiga aylandi. jamiyat axborot- kommunikatsiya texnologiyalariga tobora ko‘proq qaram bo‘lib borayotganligi bois, ushbu texnologiyalarni himoya qilish va ulardan foydalanish milliy manfaatlar uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega. shu sababli, har bir tashkilotga, kiberxavfsizlikni ta’minlash maqsadida, mazkur soha bilan shug‘ullanuvchi xodimlar jalb qilinmoqda va xodimlarni kiberxavfsizlikka oid bilimlar bilan muntazam tanishtirib borish uchun qator seminar-treyning mashg‘ulotlari tashkil etilmoqda. …

4 / 221

larda o‘zbekiston respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha harakatlar strategiyasida vazifalar belgilab olindi, shular qatorida «...axborot xavfsizligini ta’minlash va axborotni himoya qilish tizimini takomillashtirish, axborot sohasidagi tahdidlarga o‘z vaqtida va munosib qarshilik ko‘rsatish» va kiberjinoyatchilikni fosh etish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. bundan tashqari, “ilm, ma’rifat va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish yilida amalga oshirishga oid davlat dasturi to‘g‘risida”gi o‘zbekiston prezidenti farmonida “2020 yil 1 sentyabrga qadar kiberxavfsizlikka doir milliy strategiya va qonun loyihasi ishlab chiqish” vazifalari belgilangan. bu vazifalarni amalga oshirishda kiberxavfsizlik sohasiga oid o‘quv qo‘llanmalarini ishlab chiqish ham e’tibor berish kerak bo‘lgan muhim jihatlardan hisoblanadi. qo‘llanmaning birinchi bobida kiberxavfsizlik asoslari fani sohasining vazifalari va asosiy tushunchalari, uning qo‘llanilish sohasi hamda kiberxavfsizlikda inson omili masalalari ko‘rib chiqilgan. kiberxavfsizlikning bilim sohalari, kiberxavfsizlik va axborot xavfsizligi tushunchalari o‘rtasidagi farq misollar asosida keltirilgan. shuningdek, kiberjinoyatchilik, kiberhuquq va kiberetika masalalariga to‘xtalib o‘tilib, kiberjinoyatchilik uchun tayinlangan jazo turlari haqida ma’lumotlar keltirilgan. 6 ikkinchi bob kiberxavfsizlikning fundamental masalalariga bag‘ishlangan, hamda …

5 / 221

ng qo‘llanilayotgan mantiqiy foydalanishlarni boshqarish modellari va ulardan foydalanish bo‘yicha tavsiyalar bayon etilgan. beshinchi bob tarmoq xavfsizligiga bag‘ishlangan bo‘lib, unda tarmoqda mavjud bo‘lgan xavfsizlik muammolari va ularni bartaraf etishda tarmoqlararo ekrandan, virtual himoyalangan tarmoqdan va boshqa vositalardan foydalanish masalalari keltirilgan. bundan tashqari, simsiz tarmoqlarda xavfsizlik muammolari va risklarni boshqarish masalalariga to‘xtalib o‘tilgan. oltinchi bobda tizimning foydalanuvchanlik xususiyati va uning tizim uchun muhimligi, ma‘lumotlarni zaxira nusxalash va qayta tiklash usullari xususida ma’lumotlar keltirilgan. tizim foydalanuvchanligi uchun audit muolajasi muhim hisoblangani bois, windows ot uchun hodisalarni qaydlash tartibi bilan tanishib chiqiladi. yettinchi bob dasturiy vositalar xavfsizligiga bag‘ishlangan bo‘lib, dasturlardagi xavfsizlik muammolari va ularni oldini olishga qaratilgan fundamental prinsiplar bayon etilgan. vazifasi tizimga ziyon yetkazish uchun yaratilgan zararli dasturiy vositalar, ularning tahlili va zamonaviy antivirus dasturiy vositalari haqida batafsil ma’lumotlar keltirilgan. 7 1 bob. kiberxavfsizlik. umumiy ma’lumotlar 1.1. kiberxavfsizlikning asosiy tushunchalari axborotni ishlash, uzatish va to‘plashning zamonaviy usullarining rivojlanishi foydalanuvchilar axborotini yo‘qolishi, buzilishi …

Want to read more?

Download all 221 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "kiberxavfsizlik asoslari"

максуд o‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti s.k.ganiev, a.a.ganiev, z.t.xudoyqulov kiberxavfsizlik asoslari o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan o‘quv qo‘llanma sifatida tavsiya etilgan professor s.k.ganiev tahriri ostida toshkent 2020 2 udk: 004 s.k.ganiev, a.a.ganiev, z.t.xudoyqulov. kiberxavfsizlik asoslari: o‘quv qo‘llanma. – t.: «aloqachi», 2020, 221 bet. o‘quv qo‘llanmada kiberxavfsizlik va uning asosiy tushunchalari, axborotning kriptografik himoyasi, foydalanishni nazoratlash, tarmoq xavfsizligi, foydalanuvchanlikni ta’minlash usullari, dasturiy vositalar xavfsizligi, axborot xavfsizligi siyosati va risklarni bo...

This file contains 221 pages in PDF format (3,4 MB). To download "kiberxavfsizlik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: kiberxavfsizlik asoslari PDF 221 pages Free download Telegram