abdulla avloniy publisistikasi va darsliklari

DOCX 24 pages 82.7 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 82.7 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti o’zbek filologiya fakulteti hozirgi zamon adabiyoti kafedrasi referat mavzu: abdulla avloniy publisistikasi va darsliklari. bajardi: 402 guruh talabasi xolova g. tekshirdi: toshpo’latov a. samarqand 2012 mavzu: abdulla avloniy publisistikasi va darsliklari. reja: 1. kirish: abdulla avloniy hayoti ijodi haqida ma’lumot. 2. asosiy qism: a) abdulla avloniy publisistika sohasidagi izlanishlari. b) abdulla avloniyning darsliklarining yaratilish tarixi. c) “turkiy guliston yoxud axloq” asari taxlili. 3. xulosa: abdulla avloniy asarlarida axloqiy qarashlarining aks etishi. abdulla avloniy 1878 yilning 12 iyulida toshkentda mer-gancha1 mahallasida dunyoga keldi. bobosi mirne’matboy asli qo’qonlik o’qchi-yoychilardan edi. otasi miravlon aka mayda hunarmandlik — to’quvchilik bilan shug’ullangan. piyonbo-zorda (hozirgi navoiy teatri maydoni), yarmarka bozorida (hozir-gi san’at muzeyi atrofi) bo’z va chit bilan savdo qilardi. «onam-ning oti fotimadir»2, deb yozadi adib o’z tarjimai holida. abdulla 7 yoshdan o’qchidagi eski maktabda akramxon domlada savod chiqardi. 1890 yilda shu …

2 / 24

robod shaharning yangi - «rus» qismiga qo’shib olinadi va turli imoratlar, kor-xonalar qurish uchun bo’lib beriladi. sapyorniy, gospitalniy ko’chalari paydo bo’ladi. miravlonboyning ikki o’g’li — abdulla va mirsiddiqham shu yerda hovli-joy qiladilar. sapyorlar ko’cha-sida 70, 72, 74-uylar qad ko’taradi. abdulla avloniyning o’z qo’li bilan qurilgan^ juda ko’plab voqyealarga guvoh bo’lgan 74-uy ke-yingi yillarda shaharni qayta qurish davrida buzilib ketdi. 1904 yilda avloniy mirobodda usuli jadid maktabi ochadi. 1907 yilda o’z hovlisida «shuhrat» gazetasini chiqara boshlaydi. gazetaning yo’li ayon bo’lishi bilan do’stidan dushmani ko’pay-di. natijada 10-soni chiqib bekildi. so’nggi 14 fevral 10-soni-da «dano’si namima» (chaqma-chaqarlik) sarlavhasi bilan idora-ning bir xabar i bosilgan. unda shunday gaplar bor: «eshitilmish xabarlarga qarag’onda o’z musulmonlarimizdan ba’zi «dano’schi» nammomlar paydo bo’lib, gazetamizdan «nachal-stvo»g’a «dano’s» qilmak fikrida yelka qilg’on emishlar... gazetamizning maslaki milliy, betaraf siyosiy o’lub, «umerenno-progressivnaya politicheskaya» gazetadur. yozg’on maqolalari-miz ham ushbu maslakimiz o’lg’on e’tidol va haqqoniyat doirasida o’lub, nozir va senzurlar tarafidan haklik uzra tarjima …

3 / 24

’lishi bilan ham muhim edi. 1914—15 yillarda advokat ubaydulla xo’jayev2 bilan «sadoyi turkiston» gazetasida hamkorlik qiladi. gazetadagi she’r va ma-qolalarning aksariyati avloniy qalamiga mansub. bu hol uning tahririyatdagi mavqye’-e’tiborining ancha baland bo’lganligini ko’rsatadi. lekin gazeta uzoq davom etmadi. 66 soni chiqib, mod-diy ahvolning tangligidan yotib qoldi3. umuman, avloniy 1904—1905 yillardan ham ijodiy, ham ama-liy ish bilan qizg’in shug’ullandi. o’z she’rlarini «hijron» ta-xallusi bilan e’lon qildi. maqolalarini esa «mulla abdulla», «avloniy», «abdulla avloniy» nomlari bilan bostirdi. so’ngroq uning ko’p ishlatgan laqablaridan biri «indamas» bo’lgan edi. 1909 yilda «jamiyati xayriya» ochdi va mahalliy xalq bolala-rining o’qib bilim olishi uchun pul yig’ib, maktablarga tarqatdi. bu haqda hatto orenburgdagi «vaqt» gazetasi yozib chiqdi. 1913 yilning oxirida toshkentlik mashhur jadidlar-taraqqiy parvarlarning tashabbusi bilan «turon» jamiyati maydonga keldi. uning muassislaridan biri avloniy edi. jamiyat qoshida teatr truppasi tuzildi. avloniy truppasi sahnalashtirgan birinchi asar behbudiy-ning «padarkush»i bo’ldi. 1914 yil 27 fevral toshkentning 2000 kishilik muhtasham «kolizey» teatri4 …

4 / 24

vvarqori edi. spektakl boshlandi. u mahalliy xalq turmushidan olingan, yerli havaskor yoshlar tomonidan qo’yilgan birinchi sahna asari mashhur «padarkush» edi. spektakl deklamasiyaga ulanib ketdi. taraqqiychilik tug’yon urib turgan «oila munozarasi» ting-landi. xalq milliy kuylariga solib yozilgan, ijtimoiy dard bilan yoniq qo’shiqlar yangradi. nihoyat tomosha tugadi. kishilar teatrdan olgan taassurotlarini qizg’in muhokama qilgancha tar-qaldilar. shoir tavallo bu tarixiy voqyeani zavq-shavq bilan hikoya etuvchi she’r yozdi. «turon» o’z faoliyatini shunday boshlagan edi. truppa ishida qardoshlar ham ishtirok etdilar. jumladan, avloniy taniqli tatar rejissyori zaki boyazidskiy, mashhur ozarboyjon san’at-kori sidqiy ruhillo bilan hamkorlik qildi. masalan, truppaning spektakllarini zaki boyazidskiy sahnaga qo’ygan edi. sid-qiy ruhillo esa 1916 yilda avloniyning taklifi bilan tosh-kentga keladi va shoirning uyida truppa ko’magida «layli va majnun» spektaklini qo’yadi. majnun rolini sidqiy ruhillo-ning o’zi o’ynaydi. malluni avloniy ijro etadi. truppaning g’oyaviy-badiiy rahbari avloniy edi. 1914 yilning 26 dekabrida truppa «turkiston» nomi bilan farg’ona vodiysi bo’ylab safarga chikdi, bir qator shaharlarda …

5 / 24

biz va siz», «ikki sevgi», «po’rtugaliya inqilobi» kabi dramalar yozdi, «qotili karima», «uy tarbiyasining bir shakli», «xiyonatkor oilasi», «badbaxt kelin», «xo’r-hur», «jaho-lat», «o’liklar» kabi sahna asarlarini tatarcha, ozar-boyjonchadan tarjima qildi. afsuski, bularning hyech biri o’z davrida bosil-gan emas. to’g’ri, ularning ko’pchiligi badiiy zaif. qoralamaga o’xshaydi. hatto shunday taassurot tug’iladi-ki, muallif biror mavzuga zarurat sezganu, oyoq ustida yozib qo’ya qolgan. bir nafas-da, bir o’tirishda yozgan. bu asarlarning o’z davrida ahamiyati katta bo’lgan. un-dan ayrimlari 1979-1998 yilda nashr qilindi. 1916 yilda toshkentda bulgan tanikdi sharqshunos a. samoylovich «kolizey»da avloniy tarjima qilib sahnalashtirgan «o’liklar» (jalil mamadqulizoda asari)ni ko’rib, o’z taassurotlarini shunday yozgan edi: «toshkentning ulkan «kolizey» teatrida ozarboyjonchadan sart tiliga tarjima qilingan «o’liklar» pyesasi qo’yildi. ijro juda yaxshi edi...»1. to’g’ri, tavallo yozganidek, teatr «taraqqiyning xabari», «millatning hayot asari» edi. lekin, umuman olganda, teatrchilik ishlari oson kechgan emas, «kimiki sahnada ko’rsang, ani jasorati bu!»2 deganda tavallo mutlaqo haq edi. «1915 yilda mahalla xalqi domlamiz …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abdulla avloniy publisistikasi va darsliklari"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti o’zbek filologiya fakulteti hozirgi zamon adabiyoti kafedrasi referat mavzu: abdulla avloniy publisistikasi va darsliklari. bajardi: 402 guruh talabasi xolova g. tekshirdi: toshpo’latov a. samarqand 2012 mavzu: abdulla avloniy publisistikasi va darsliklari. reja: 1. kirish: abdulla avloniy hayoti ijodi haqida ma’lumot. 2. asosiy qism: a) abdulla avloniy publisistika sohasidagi izlanishlari. b) abdulla avloniyning darsliklarining yaratilish tarixi. c) “turkiy guliston yoxud axloq” asari taxlili. 3. xulosa: abdulla avloniy asarlarida axloqiy qarashlarining aks etishi. abdulla avloniy 1878 yilning 12 iyulida toshkentda mer-gancha1 mahallasida dunyoga keldi. bobosi mirne’matboy ...

This file contains 24 pages in DOCX format (82.7 KB). To download "abdulla avloniy publisistikasi va darsliklari", click the Telegram button on the left.

Tags: abdulla avloniy publisistikasi … DOCX 24 pages Free download Telegram

abdulla avloniy publisistikasi va darsliklari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "abdulla avloniy publisistikasi va darsliklari"

Similar files