parazitlarning yashash sharoitiga morfologik adaptatsiyalari. devastatsiya ta’limoti

PPTX 41 pages 130.2 KB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 130.2 KB

File type PPTX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

слайд 1 mavzu: parazitlarning yashash sharoitiga morfologik adaptatsiyalari. devastatsiya ta’limoti. reja: 1. parazitlarni morfologik adaptatsiyalari. 2. devastatsiya ta’limoti. parazit va xo‘jayin bir-biri bilan o‘zaro yaqin hamkorlikda yashaydi. lekin parazitlar xo‘jayini organizmiga har tomonlama ta’sir qiladi. bu albatta, parazitning turiga, organizmdagi yashash joyiga, parazitning miqdoriga, organizmning yoshi va umumiy holatiga, himoya moslamalarning xarakteriga, hamda tashqi muhit sharoitiga bog‘liq. xo‘jayin organizmi sharoiti tashqi muhit sharoitlaridan keskin farq qiladi. buni oqibatida evolyutsion taraqqiyot jarayonida parazitlarning hayot uchun xos moslamalari paydo bo‘lgan. ko‘payishi va rivojlanishida o‘zgarishlar sodir bo‘lgan. natijada, parazitik hayot uchun mos ayrim organlar rivojlanib, ayrim kerak bo‘lmaganlari reduksiyaga uchragan. parazitlikka o‘tishdagi morfologik adaptatsiyalar evolyutsion xarakterga ega bo‘lib, uch xil tipga ajratiladi: 1. morfologik progressiv adaptatsiya 2. morfologik regress adaptatsiya 3. biologik adaptatsiya morfologik progressiv adaptatsiya. parazitik hayot uchun kerak bo‘lgan a’zolarni paydo bo‘lishi: a)turli yopishuv organlari (so‘rg‘ich, ilmoq, xitinli tishchalar va boshqalar), b)ovqat hazm qilish organlarini kuchli rivojlanishi, nasldorlik va boshqalar (bitlar, …

2 / 41

, to‘qimalarni qisib qo‘yadi. ko‘pgina trematodalar, sestodalar, nematodalar, qisqichbaqasimonlar, kanalar va hasharotlar hosil qilgan shikastlar orqali xo‘jayin organizmiga xilma-xil zararli mikroblar, viruslar kiradi va boshqa turdagi kasalliklarning kelib chiqishiga sabab bo‘ladi. parazitlarda har xil yopishuv organlarning bo‘lishi ham ularning eng muhim xususiyatlaridan hisoblanadi. parazitlar ana shu yopishuv organlari yordamida xo‘jayiniga mustahkam bog‘langan holatda yashaydi. yopishuv organlar ham parazitizm hodisasi tufayli vujudga kelgan. ular ektoparazitlarda ham, endoparazitlarda ham har xil ko‘rinishda uchraydi. ilmoqlar parazitlarning eng asosiy yopishuv organi bo‘lib, ular bir hujayrali hayvonlardan tortib, hasharotlarda ham uchraydi. bir hujayrali hayvonlardan infuzoriyalar va gregarinalarda bo‘ladi. nematodalarda ilmoqchalar boshqa gelmintlardagiga nisbatan juda oz miqdorda uchraydi. ilmoqchalar asosan xitinli tishchalar ko‘rinishida og‘iz bo‘shlig‘i va uning atrofida bo‘ladi. bo‘g‘imoyoqlilarning panjalari uchida joylashgan tirnoqchalar ham yopishuvchi ilmoqlar vazifasini bajaradi (bitlar, burgalarda). so‘rg‘ichlar ham asosiy yopishuv organlar funksiyasini bajaradi. ular, ayniqsa, ektoparazitlarda kuchli rivojlangan. monogeniyalarda uchraydigan so‘rg‘ichlar gavdasining oldingi va orqa uchida joylashgan. morfologik regress adaptatsiya. parazitlik …

3 / 41

azitlarda (masalan, zuluklar, kanalar, ayrim bo‘g‘imoyoqlilarda) ichaklari shoxlanib, yuzasi kengaygan bo‘ladi va bir vaqtning o‘zida juda ko‘p miqdordagi oziqni sig‘dira oladi. bunday parazitlar bir marta oziq moddasini g‘amlab olgan holda uzoq vaqt (2-3 yilgacha) oziqlanmay yashay oladi. bundan tashqari, qon bilan oziqlanuvchi ba’zi parazitlar (zuluklar) qonning ivib qolmasligi uchun unga maxsus bezlardan gemofilin yoki girudin moddasini yuboradi. boshqa guruh parazitlarda yuqorida qayd etilgan o‘zgarishlarning teskarisi kuzatiladi, ya’ni ularda ovqat hazm qilish organlari qisqarib ketgan. ular oziq moddalarni butun gavdasi orqali so‘rib oladi (tasmasimon chuvalchanglarda). bir guruh endoparazitlarda hazm organlarining reduksiyalanib ketishiga sabab, bu parazitlar tayyor holdagi suyuq oziq (qon, limfa suyuqligi, shiralar) ichida yashashidadir. biologik adaptatsiya. parazitlarning hayot faoliyatidagi dominant funksiyalardan yana biri ularning ko‘payishi, ya’ni avlod qoldirishidir. parazitlarda germafroditizm va jinsiy organlari faoliyati nihoyatda kuchaygan bo‘lib, serpushtlilik hodisasi yuqori darajada turadi. ko‘pchilik parazitlar nihoyatda serpusht bo‘lib, juda ko‘p miqdorda tuxum qo‘yadi. lekin bu xususiyat quyidagi ikki holat bilan bog‘liq. …

4 / 41

limoti. devastatsiya lotincha–devastatio–qirg‘in qilmoq, qirib tashlamoq ma’nosini anglatadi. odam, hayvon va o‘simliklarda uchraydigan infeksion va invazion kasalliklarning qo‘zg‘atuvchilarini rivojlanishini barcha bosqichlarida mexanik, fizik, kimyoviy va biologik usullar bilan yo‘qotishga qaratilgan tadbirlar majmuasidir. bu ta’limotdan ko‘zda tutilgan maqsad, barcha xo‘jalik, tuman, viloyat, o‘lka va respublikani gelmintlardan, patogen protozoolardan va parazit bo‘g‘moyoqlilardan rejali ravishda tozalash. bir vaqtning o‘zida tabiatda parazitlar rivojlana olmaydigan sharoit tug‘dirish, shuningdek, invazion kasalliklarning qo‘zg‘atuvchilarini butun rivojlanish jarayonida (tuxum va lichinkalarini) turli usullar bilan yo‘qotishdir. ushbu ta’limot birinchi marta akademik k.i. skryabin tomonidan 1944-yilda fanga kiritilgan bo‘lib, gelmintologiya sohasida qilingan katta ilmiy ishlardan biri hisoblanadi. bunda parazitlarga qarshi faol hujumga o‘tib, murakkab tadbirlarni qo’llash. kimyoviy usulda rejali gelmintsizlantirish, molxona, yer-suv, yaylov va go‘ngni dezinvaziya qilish, kasallik qo‘zg‘atuvchilariga biologik zarar ko‘rsatish bilan birgalikda chorva mollarini zoogigiyenik qoidalariga amal qilingan holda boqish, to‘yimli va sifatli oziqalar bilan ta’minlashni talab qiladi. bu ta’limotni qo‘llash natijasida respublikamizda bezgak va rishta kasalliklari, mdh mamlakatlarining …

5 / 41

parazitlarning yashash sharoitiga morfologik adaptatsiyalari. devastatsiya ta’limoti - Page 5

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "parazitlarning yashash sharoitiga morfologik adaptatsiyalari. devastatsiya ta’limoti"

слайд 1 mavzu: parazitlarning yashash sharoitiga morfologik adaptatsiyalari. devastatsiya ta’limoti. reja: 1. parazitlarni morfologik adaptatsiyalari. 2. devastatsiya ta’limoti. parazit va xo‘jayin bir-biri bilan o‘zaro yaqin hamkorlikda yashaydi. lekin parazitlar xo‘jayini organizmiga har tomonlama ta’sir qiladi. bu albatta, parazitning turiga, organizmdagi yashash joyiga, parazitning miqdoriga, organizmning yoshi va umumiy holatiga, himoya moslamalarning xarakteriga, hamda tashqi muhit sharoitiga bog‘liq. xo‘jayin organizmi sharoiti tashqi muhit sharoitlaridan keskin farq qiladi. buni oqibatida evolyutsion taraqqiyot jarayonida parazitlarning hayot uchun xos moslamalari paydo bo‘lgan. ko‘payishi va rivojlanishida o‘zgarishlar sodir bo‘lgan. natijada, parazitik hayot uchun mos ayrim organ...

This file contains 41 pages in PPTX format (130.2 KB). To download "parazitlarning yashash sharoitiga morfologik adaptatsiyalari. devastatsiya ta’limoti", click the Telegram button on the left.

Tags: parazitlarning yashash sharoiti… PPTX 41 pages Free download Telegram