xalq ertaklari va dostonjardagi tushlarning badiiy vazifasi

PPTX 13 pages 1.3 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

презентация powerpoint taqdimot mavzusi: xalq ertaklari va dostonjardagi tushlarning badiiy vazifasi va manosi. reja: o’zbek xalq ertaklari. o’zbek xalq dostonlari. ertaklar va dostonlardagi tushlarning badiiy vazifasi va manosi 1.o’zbek xalq ertaklari. ertaklar dunyodagi boshqa xalqlar og‘zaki ijodida keng tarqalganidek, o‘zbeklarda ham ommaviy janr sifatida turli viloyatlarimizda yashaydigan yurtdoshlarimiz to - monidan sevib aytib kelingan. bu janr o‘zbek folklorining epik turiga mansub. ularda oddiy maishiy hayotda ro‘y bergan ibratli voqea hikoya qilingan. keyinchalik inson fantaziyasi bu hodisalarga har xil to‘qima lavhalar qo‘shgan va yangi-yangi ertaklar milliy ma’naviyat xazinasidan o‘rin olgan. bu orzu-havaslar natijasiz bo‘lmadi, albatta. bizning ertaklarimiz mavzusiga, til vositalaridan foydalanish usuliga, voqealar tizimiga ko‘ra shartli ravishda uch yirik turlarga bo‘linadi: 1. hayvonlar haqidagi ertaklar. 2. sehrli ertaklar. 3. maishiy ertaklar. bulardan tashqari ertaklarning bir xil turlari bor bo‘lib, ular asosan hajm, mavzu, maqsad jihatidan bolalar folkloriga oid ertaklarni tashkil eta hayvonlar haqidagi ertaklar : miflar mavzusida totem tushunchasi haqida ma’lumot …

2 / 13

‘lgan munosabat, shaxsning ma’naviy qiyofasi haqida hikoya qilinadi. o’zbek xalq ertaklari : o’zbek xalq dostonlari . «doston» so‘zi qiziq-qiziq voqealarni hikoya qilish, maqtash ma’nolarini anglatadi. badiiy adabiyotimizda asosan ikki usulda yaratilgan dostonlar bor. birinchisi, asrlar davomida xalq og‘zaki ijodida baxshilar tomonidan og‘zaki tarzda kuylab kelingan dostonlar. ikkinchisi, yozma shaklda shoirlar tomonidan ijod qilingan dostonlar. «alpomish», go‘ro‘g‘li turkumidagi «go‘ro‘g‘lining tug‘ilishi», «malikai ayyor», «ravshan»; «kuntug‘mish», «rustamxon» kabilar og‘zaki dostonlar namunalaridir. yusuf xos hojibning «qutadg‘u bilig», haydar xorazmiyning «gul va navro‘z», na - voiyning «hayratul abror», «farhod va shirin», «layli va majnun» kabi asarlari esa yozma adabiyotdagi dostonlar bo‘lib, ularni og‘zakidan ajratish lozim bo‘ladi dostonni baxshilar kuylaydilar. qadimgi zamonlarda «baxshi» xalqona usullar bilan bemorni davolovchi tabib, ayrim hududlarda ustoz ma’nolarini anglatgan. bugungi kunda bu so‘z asosan xalq dostonlarini kuylaydigan san’atkorni bildiradi. baxshi soz chertganda sozanda, she’riy parchalarni kuyga solib aytganda xonandadir. shuningdek, parchalarni bir zumda to‘qib ketadigan shoir, dostondagi nasriy parchalarni yoddan o‘qiyotganda …

3 / 13

rkak-ayollarning butun xayoli dostondagi voqealar bilan band bo‘lgan xalq dostonlari va ertaklari tarkibida keluvchi tushlardagi yetakchi obrazlarning maʼnolari, birinchi galda, bevosita tush taʼbir etilgan oʻrinda aytilishi bilan alohida ahamiyatga ega. alpomishning tushida paygʻambarni koʻrishi va shohimardon pir yordamida murod-maqsadiga yetishi karomat qilinmoqda. atoqli folklorshunos olim hodi zarifov shohimardon pir bilan bogʻliq voqealarni keyingi davrlar mahsuli, deb qaraydi. aslida, alpomishga pirlik, yaʼni homiylik qilgan, oʻzida ajdodlar kultini tamsil etgan qultoydir. buni alpomishning aynan choʻponlar qoʻshxonasida uxlab qolishi va u yerda tush koʻrishi ham tasdiqlab turibdi. shuning uchun ham alpomishning tushiga aynan homiy ruh – qultoy kiradi. zero, alpomish tunab qolgan choʻponlar qoʻshxonasi oddiy qoʻshxona emas, balki muqaddas joy hisoblanadi. tushda tangrini, ilohlarni koʻrish har doim ham yaxshilikka yoʻrilgan. shuning uchun ham tushda alpomishning qiyinchilik, yaʼni sinovlarni yengib, murod-maqsadiga yetishi oldindan karomat qilinmoqda. tushda “oy va yulduz koʻrish” dostonda paygʻambar, choryorlarni koʻrish tarzida sharhlanadi. bu gʻoyat bahsli taʼbir. zero, tushdagi ramzlar mantiqan …

4 / 13

ikka soʻrab-zoʻrlab turgan paytda koʻrgan. shu sababli zoʻrlik bir necha ramzda – mast tuya, qirq ajdarho chovut solmoq, choʻl, ajdaholarning barchin tilini tishlab turgani tarzida namoyon boʻlmoqda. “mast tuya” bilan “yoʻlbars” aynan bir maʼnoni anglatmoqda. ammo tushda ham qalmoqlarning barchin koʻngliga, mayliga yoqmaganligi sababli bu hissiy mayl “mast tuya” shaklida kelayotir. mast tuyaning sovchi boʻlib kelgan qalmoqlarning umumiy talablariga aloqasi yoʻq, aksincha, shu talab ostida turgan ishqiy istak ramzidir. bu istak qalmoqlarda qanchalik mastona boʻlsa, barchin tushiga ham mast tuya qiyofasida kirayapti. “goʻroʻgʻli” turkum dostonlarida ham tush motivi alohida oʻrin tutadi. qahramonlar, personajlarning tushlari doston syujeti davomida, albatta, badiiy voqelikka aylanishi oʻzbek eposi uchun oʻziga xos bir qonuniyatga ega. agar baxshi goʻroʻgʻlining xizr va pirlar bilan har ikkala uchrashuvini faqat tush sifatida bayon qilganda ham asarning umumiy mohiyatiga putur yetmas edi. asarda qahramon bobo qambar va pirlar bilan birinchi marta tushida uchrashadi, oti va yunus, misqol parilar haqida xabar topadi. …

5 / 13

an boʻri, qurʼaandozlar, kim boʻldi? tushdagi ramzlarga eʼtibor qilaylik: boʻri, sher, har yoqqa oʻligi otilgan qoʻylar, burundan tutun chiqib ketishi, tepasidan tillo sochilishi, ogʻzidan qush uchib chiqishi, imorati tekis, yaʼni vayron boʻlishi, porlagan oyning shuʼla taratishi, chinor oʻsib, boʻyi osmonga yetishi, soyasida kimlarningdir yayrashi. boʻri, sher obrazlari bizga tushunarli. dostonlarimizda qahramonlarning sherga, boʻriga oʻxshatilishining oʻzidayoq xalqimizning qadim mifologik tasavvur izlarini koʻramiz. xususan, boʻri juda koʻp turkiy qabilalarning totemi boʻlib, u bilan bogʻliq koʻpgina inonchlar oʻzbeklarda xx asrda ham maʼlum darajada mavjud edi. bizningcha, yovmitdan kelgan boʻrilar – gajdumbek bilan ravshan, farzandlar – bibi hilol bilan goʻroʻgʻlidir. taʼbirda aytilmasa-da, tushdagi shoxdorxon elidan koʻkarib ketgan chinor ham goʻroʻgʻlidir. oy deganda bibi hilol nazarda tutilmoqda. chunki hilol yangi chiqqan oy, demakdir. foydalanilgan adabiyotlar: o.safarov “o’zbek xalq og’zaki ijodi” o.madayev ,t.sobitov “xalq og’zaki poetik ijodi” internet malumotlari e’tiboringiz uchun rahmat! image2.jpeg image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xalq ertaklari va dostonjardagi tushlarning badiiy vazifasi"

презентация powerpoint taqdimot mavzusi: xalq ertaklari va dostonjardagi tushlarning badiiy vazifasi va manosi. reja: o’zbek xalq ertaklari. o’zbek xalq dostonlari. ertaklar va dostonlardagi tushlarning badiiy vazifasi va manosi 1.o’zbek xalq ertaklari. ertaklar dunyodagi boshqa xalqlar og‘zaki ijodida keng tarqalganidek, o‘zbeklarda ham ommaviy janr sifatida turli viloyatlarimizda yashaydigan yurtdoshlarimiz to - monidan sevib aytib kelingan. bu janr o‘zbek folklorining epik turiga mansub. ularda oddiy maishiy hayotda ro‘y bergan ibratli voqea hikoya qilingan. keyinchalik inson fantaziyasi bu hodisalarga har xil to‘qima lavhalar qo‘shgan va yangi-yangi ertaklar milliy ma’naviyat xazinasidan o‘rin olgan. bu orzu-havaslar natijasiz bo‘lmadi, albatta. bizning ertaklarimiz mavzusiga, til vosi...

This file contains 13 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "xalq ertaklari va dostonjardagi tushlarning badiiy vazifasi", click the Telegram button on the left.

Tags: xalq ertaklari va dostonjardagi… PPTX 13 pages Free download Telegram