shohnoma”ning epos sifatidagi nazariy xususiyatlari”

DOCX 32 pages 70.8 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 70.8 KB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta-maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona davlat universiteti anvarova dilnavoz bahodirjon qizining “shohnoma”ning epos sifatidagi nazariy xususiyatlari” mavzusidagi kurs ishi ilmiy rahbar: _____________________ topshirgan sanasi: _____________________ himoya qilgan sanasi: _____________________ baho: _____________________ farg‘ona – 2022 mundarija: i. kirish………………………………………………………………………... 3 ii. asosiy qism: 2.1. epos va uning o‘ziga xos xususiyatlari…………………………………… 11 2.2. firdavsiyning “shohnoma” asari tarixi yaralishi bo‘yicha versiyalar……. 16 2.3. badiiy adabiyotda “shohnoma” tipidagi asarlar………………………….. 24 iii. xulosa……………………………………………………………………... 29 iv. foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati……………………………………… 30 kirish insonshunoslik deb nomlanuvchi adabiyot sohasi inson qalbi tuproqqa jo bo‘lgan onlardan beri uning qon tomirlarida, qalbida va ruhiyatida yashab kelmoqda. adabiyot inson va jamiyat bilan chambarchas bog‘liqlikda ekanligini o‘zbek adabiyotining zabarbardast chinorlaridan biri bo‘lmish abdulla qodiriyning “adabiyot abadiyat demakdir” jumlasida ko‘rishimiz mumkin. bugungi kunda yangicha ruh va shijoat bilan yuksalib borayotgan millatimiz ongi va qalbiga adabiyot ham yangicha ko‘rinish va g‘oya bilan xizmat qilib kelmoqda. muhtaram prezidentimiz sh.mirziyoyev: “o‘zbek mumtoz va zamonaviy adabiyotini …

2 / 32

un insoniyat bezavol yashaydi ”[footnoteref:1] – deb bejizga ta’kidlamagan. bu xususida yurtboshimiz xalqimizning qadimiy va boy ma’naviy merosiga, zamonaviy adabiyotiga bo‘lgan chuqur hurmat va e’tiborning amaliy ifodasi orqali bugungi va keljak adabiyotimizga, uning nav nihollariga ishonch umidini bermoqdalar. bugungi kunda o‘zbekiston tarqqiyot yo‘lida “milliy tiklanishdan – milliy yuksalishga erishish” nomli eng muhim va ustuvor vazifa bilan madaniy-gumanitar sohada ham shiddat bilan harakat qilmoqda. adabiyot «adabiy do‘stlik – abadiy do‘stlik» tamoyiliga amal qilgan holatda necha zamonlardan to bugunga qadar xalqlararo do‘stlikni mustahkamlab o‘z istiqbolini namoyon etib kelmoqda. bugungi kunda ham bu tamoyil jahon adabiyotining durdona asarlarini o‘zbek tiliga tarjima qilish, talqin qilish va nashr etish jarayonlari bilan rivojlanib kelmoqda. [1: o‘zbek mumtoz va zamonaviy adabiyotini xalqaro miqyosda o‘rganish va targ‘ib qilishning dolzarb masalalari» mavzusidagi xalqaro konferensiya , 2021] tanlagan mavzumizning ahamiyati, avvalo, ana shu bog‘liqlikda ko‘rinadi. nafaqat sharq, balki jahon badiiy fikr xazinasiga o‘zining katta hissasini qo‘shgan, nomi ming yildan ortiq …

3 / 32

lab tillariga tarjima qilingan. shu o‘rinda savol tug‘ilishi mumkin. nega aynan firdavsiy yozgan “shohnoma” jahon adabiyoti miqyosida keng o‘rganilmoqda, mulohazaga o‘rin berilmoqda va ko‘p yillardan beri adabiy jamoatchilik e’tiborini tortib kelmoqda? avvalo, firdavsiy yashagan davr, ijtimoiy-siyosiy vaziyat, din muhiti, badiiy adabiyotda uslub, til va g‘oyaning o‘zgarishi kabi ta’sir vositalar katta rol o‘ynadi. xususan, firdavsiy “shohnoma” sining yuzaga kelishiga sabab bo‘lgan birinchi omil – ijtimoiy vaziyat haqida fozila sulaymonova quyidagi ma’lumotni berib o‘tadi: “ x-xi asrlarga kelib markaziy osiyo, xuroson va eron arablar bosqinchiligi natijasida yuz bergan inqirozdan anchagina o‘ziga kelgan, qisman bo‘lsa-da, milliy mustaqillikka erishgan, endilikda umuman mustaqillik uchun kurash muammosi turar edi. ana shu tarixiy sharoitda milliy ong o‘sdi, natijada qahramonona o‘tmishga qiziqish ortdi. abulqosim firdavsiyning mashhur “shohnoma” si xuddi ana shu davrda vujudga keldi ”[footnoteref:2] ko‘rinib turibdiki, “shohnoma” asari arablarning ikki yuz yillik hukmronligiga qarshi kurash g‘alaba bilan yakunlanayotgan davrda yaratildi. firdavsiy mustaqillik yo‘lida, yurtini ozodligini madh etish …

4 / 32

hi til va din sohasidagi ruhiy zo‘ravonlikka qarshi ko‘tarilgan butun xalq haraktining ruhi bilan oziqlangan edi. ”[footnoteref:3] shu tariqa adabiy jarayoning keskin yuksalishi uchun sharoit yetildi va bu davrda kishilik madaniyati xazinasiga boshqa sharq xalqari qatorida fors-tojik adabiyotining kalssik namoyandalari: abu abdullo rudakiy, abulqosim firdavsiy, umar xayyom, muslihiddin sa’diy, hofiz sheroziy, nosir xisrav, mirza abduqodir bedil kabi suxan ustodlar munosib hissa qo‘shganlar. bu davrda dariy tili adabiy til bo‘lib ko‘tarildi va bu tilda yozilgan ko‘plab nodir asarlar jahon badiiy xazinasini boyitdi. [3: ш.шомуҳамедов. форс- тожик адабиёти классиклари, - т.: ўзадабийнашр, 1963] hattoki, firdavsiy “shohnoma” si eron zamini tilida va eronliklar qalbida yozilgan bo‘lsa-da, uning ushbu shoh asarini bizning turon xalqi ham sevib o‘qigan va o‘qimoqda. bunga go‘zal misol namunasida g‘ulom karimiyning “mirzo ulug‘bek davrida o‘zbek adabiyoti ” nomli tadqiqotiga yuzlanamiz: “temuriylar xonadonida "xamsaxonlik", "shohnomaxonlik" oilaviy bir an'anaga aylangani manbalardan yaxshi ma'lum. ulug‘bekning ukasi boysung‘ur mirzo "shohnoma"ning turli nusxalarini to‘plab, hozirgi …

5 / 32

ari bilan peshqadamlik qilib kelmoqdalar. bu kabi tadqiqotlar turli sohalarda olib borilayotgan bo‘lib, ular asar tahlili, asar bo‘yicha tuzilgan lug‘atlar va asarning tarjimlaridir. ushbu sohalar faoliyatida bo‘lgan, firdavsiy va uning “shohnoma” asarini o‘rgangan tadqiqotchilarimiz: 1. shohnomashunos olimlardan professor e.bertels tadqiqot natijalarida “eron adabiyoti va madaniyati ” nomli asar yozgan. unda firdavsiy va mahmud g‘aznaviy munosabatlariga to‘xtalib, shoirning mahmud g‘aznaviy haqidagi hajviyasi haqiqatan ham o‘ylab chiqarilgan fitna ekanligini aytib o‘tadi. shuningdek, e.bertels firdavsiy “shohnoma”siga quyidagicha ta’rifni berib o‘tadi: “x-xi asrlar she’riyati qanchalik yorqin bo‘lsa ham, daho shoir firdavsiy “shohnoma” dostoni oldidan yo‘qoladi.” [footnoteref:4] [4: бертельс е.э. история литературы и культуры ирана. избр. труды. –м.: наука, 1988] 2. chex olimi akademik yan ripka firdavsiy va uning shoh asari ustida ko‘plab tadqiqotlarni olib brogan olimlardan biri bo‘lib, tadqiqot natijasida “fors-tojik adabiyoti tarixi” nomli kitob yozadi. unda firdavsiyning hayot yo‘li va uning shoh mahmud g‘aznaviy bilan munosabatlari xususida to‘xtaladi. “sulton mahmud “shohnoma”ning tagida yotgan …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shohnoma”ning epos sifatidagi nazariy xususiyatlari”"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta-maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona davlat universiteti anvarova dilnavoz bahodirjon qizining “shohnoma”ning epos sifatidagi nazariy xususiyatlari” mavzusidagi kurs ishi ilmiy rahbar: _____________________ topshirgan sanasi: _____________________ himoya qilgan sanasi: _____________________ baho: _____________________ farg‘ona – 2022 mundarija: i. kirish………………………………………………………………………... 3 ii. asosiy qism: 2.1. epos va uning o‘ziga xos xususiyatlari…………………………………… 11 2.2. firdavsiyning “shohnoma” asari tarixi yaralishi bo‘yicha versiyalar……. 16 2.3. badiiy adabiyotda “shohnoma” tipidagi asarlar………………………….. 24 iii. xulosa……………………………………………………………………... 29 iv. foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati……………………………………… 30 kirish insonshunoslik deb nomlanuvchi adabiyot sohas...

This file contains 32 pages in DOCX format (70.8 KB). To download "shohnoma”ning epos sifatidagi nazariy xususiyatlari”", click the Telegram button on the left.

Tags: shohnoma”ning epos sifatidagi n… DOCX 32 pages Free download Telegram