hayvonot dunyosidagi evolutsion o‘zgarishlar

PPTX 30 pages 6.8 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.8 MB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

mavzu: hayvonot dunyosidag ievolyutsion o’zgarishlar mavzu: hayvonot dunyosidagi evolutsion o‘zgarishlar biologiya 11-sinf o‘simlik bo‘limlari aromorfozlar yo‘sinlar bo‘limi poya va barglarning hosil bo‘lishi; jinsiy organlarning ko‘p hujayrali bo‘lishi; jinsiy va jinssiz gallanib ko‘payishi. qirqquloqlar bo‘limi ildizpoyalarining shakllanganligi; undan ipsimon ildizlarning shakllanishi; soruslarning shakllanishi; o‘tkazuvchi sistemasining borligi. qirqbo‘g‘im- lar bo‘limi bo‘g‘im hosil bo‘lishi; o‘tkazuvchi sistemasining borligi; ildizpoyalarining shakllanganligi. ochiq urug‘lilar bo‘limi chang naychasining paydo bo‘lishi; changlanishi; urug‘lari urug‘kurtakli qubbalarda ochiq holda yetilishi; urug‘idan ko‘payishi. yopiq urug‘lilar bo‘limi gulning hosil bo‘lishi; changlanishi; urug‘ urug‘chi ichidagi tugunchadan yetilishi; qo‘sh urug‘lanish; mevaning paydo bo‘lishi. hayvonlar filogenezi deyilganda bir hujayrali organizmlardan to sutemizuvchi hayvonlarning paydo bo‘lishi va tarixiy rivojlanishi tushuniladi. ma’lumki, irsiy o‘zgaruvchanlik asosida foydali belgiga ega bo‘lgan organizm o‘z avlodiga nisbatan anatomik, morfologik tuzilishi va hayotiy jarayonlarning jadallashuviga ega bo‘lganligi sababli yashash uchun kurash va tabiiy tanlanishda saqlanib qolish imkoniyati ortadi. yerda hayotning paydo bo‘lishi va rivojlanishining dastlabki erasi bo‘lgan arxey erasining ikkinchi yarmida yuz …

2 / 30

l organik moddalar tabiiy yo‘l bilan sintezlanib to‘planib borgan. keyinchalik bu moddalardan juda mayda shilimshiq zarrachalar shaklidagi protobiontlar hosil bo‘lgan. protobiontlar tashqi muhitda erigan organik moddalarni shimib olib o‘sganligi va bo‘linib ko‘payganligi taxmin qilinadi. tabiiy tanlanish tufayli protobiont-larning tuzilishi mukammallashib, dastlab prokariotlar, ularda yadro va hujayra organoidlari paydo bo‘lishi natijasida esa bir hujayrali eukariot organizmlar kelib chiqqan. ko‘p hujayrali organizmlarda yuz bergan evolutsion o‘zgarishlar. dastlabki ko‘p hujayrali hayvonlar koloniya bo‘lib yashovchi bir hujayrali xivchinlilardan kelib chiqqan. tanasi ikki qavat - ektoderma va entodermadan tuzilgan bu organizmlar sharsimon koloniya devorining botib kirishi - invaginatsiya tufayli paydo bo‘lganligi haqida taxminlar bor. rus olimi i.i.mechnikov esa dastlabki ko‘p hujayrali hayvonlar sharsimon koloniyadagi ayrim hujayra-larning koloniya ichiga ko‘chib o‘tishi - migratsiyasi natijasida paydo bo‘lganligini qayd etadi. keyinchalik ichki hujayralar bir qator tig‘iz joylashuvi natijasida ichki qavat hujayralari entodermani hosil qilgan; tashqi qavat esa ektodermaga aylangan. ektoderma hujayralari harakat-lanish, sezish va himoya qilish funksiya-sini bajarishga …

3 / 30

erkin yashovchi yassi chuvalchanglar – kipriklilar, ulardan parazit yashovchi so‘rg‘ichlilar va tasmasimon chuvalchanglar paydo bo‘lgan. to‘garak chuvalchanglar tana bo‘shlig‘i, o‘rta va orqa ichagi, anal teshigining rivojlanganligi bilan yassi chuvalchanglardan farq qiladi. to‘garak chuvalchanglarning tuban tuzilgan guruhlarida kipriklarining bo‘lishi ularni kirpikli yassi chuval-changlardan kelib chiqqanligini ko‘rsatadi. halqali chuvalchanglar ham qa-dimgi erkin yashovchi kiprikli yassi chuvalchanglardan kelib chiqqan. ko‘p tukli halqali chuvalchanglar lichinkalari tanasida kipriklarning bo‘lishi, nerv va ayirish sistemalari tuzilishining yassi chuvalchanglar-nikiga o‘xshashligi yuqoridagi fikrning dalilidir. suv tubidagi balchiqda va tuproqda yashashga o‘tish bilan ko‘p tuklilarning harakat organ-lari reduksiyaga uchragan va ulardan kam tukli halqalilar, qa-dimgi kam tuklilardan esa zuluk-lar paydo bo‘lgan. molluskalarning tashqi ko‘rinishi va ichki tuzilishi yuqorida keltirilgan hayvonlarning birortasiga o‘xshamaydi. lekin dengizda yashovchi ikki pallali va qorinoyoqli molluskalar lichinkasining tuzilishi ko‘p tukli halqali chuvalchanglarnikidan deyarli farq qilmaydi. shuning uchun molluskalar va halqali chuvalchanglar qadimgi bitta umumiy ajdoddan kelib chiqqan deyish mumkin. bo‘g‘imoyoqlilar halqali chuval-changlardan kelib chiqqan. yupqa kutikulasi …

4 / 30

agan. shu tariqa hozirgi akulalarga o‘xshash tog‘ayli baliqlar paydo bo‘lgan. faol hayot kechirish tog‘aydan iborat umurtqa pog‘onasining suyak bilan almashinishi natija-sida suyakli baliqlar kelib chiqqan. umurtqali hayvonlarning suv muhiti-dan quruqlikda yashashga moslashgan dastlabki vakillari qadimgi suvda hamda quruqlikda yashovchilar - stegosefallar hisoblanadi. ular: 1-dan havodagi kislorod bilan nafas olgan; 2-dan qattiq substratda harakatlana olgan. evolutsiya jarayonida dastlabki suvda hamda quruqlikda yashovchilar gavda tuzilishi va organlar sistemasida sodir bo‘lgan muayyan irsiy o‘zgaruvchanlik asosida vujudga kelgan belgilar ularning o‘zgargan muhit sharoitiga moslanishiga imkon bergan. quruq va issiq iqlimli mezozoy erasida sudralib yuruvchilar rivojlangan, ularning xilma-xil vakillari vujudga kelgan va keng tarqalgan. iqlimning sovub ketishi natijasida gigant sudralib yuruvchilar yashash uchun kurash va tabiiy tanlanishda qirilib ketgan. qushlarning asosiy harakati - uchish bilan bog‘liq holda muayyan evolutsion o‘zgarishlar vujudga kelgan. qushlarning gavdasi suyri shaklda, oldingi oyoqlari uchish organi - qanotga aylangan, skeletida toj suyagi yuzaga kelgan. dastlabki sutemizuvchilarning vakillari mezozoy erasida yashagan sudralib …

5 / 30

hayvonot dunyosidagi evolutsion o‘zgarishlar - Page 5

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hayvonot dunyosidagi evolutsion o‘zgarishlar"

mavzu: hayvonot dunyosidag ievolyutsion o’zgarishlar mavzu: hayvonot dunyosidagi evolutsion o‘zgarishlar biologiya 11-sinf o‘simlik bo‘limlari aromorfozlar yo‘sinlar bo‘limi poya va barglarning hosil bo‘lishi; jinsiy organlarning ko‘p hujayrali bo‘lishi; jinsiy va jinssiz gallanib ko‘payishi. qirqquloqlar bo‘limi ildizpoyalarining shakllanganligi; undan ipsimon ildizlarning shakllanishi; soruslarning shakllanishi; o‘tkazuvchi sistemasining borligi. qirqbo‘g‘im- lar bo‘limi bo‘g‘im hosil bo‘lishi; o‘tkazuvchi sistemasining borligi; ildizpoyalarining shakllanganligi. ochiq urug‘lilar bo‘limi chang naychasining paydo bo‘lishi; changlanishi; urug‘lari urug‘kurtakli qubbalarda ochiq holda yetilishi; urug‘idan ko‘payishi. yopiq urug‘lilar bo‘limi gulning hosil bo‘lishi; changlanishi; urug‘ urug‘...

This file contains 30 pages in PPTX format (6.8 MB). To download "hayvonot dunyosidagi evolutsion o‘zgarishlar", click the Telegram button on the left.

Tags: hayvonot dunyosidagi evolutsion… PPTX 30 pages Free download Telegram