ii-jahon urushidan so’ng vengriya

PPT 27 pages 2.5 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type PPT

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

navoiy davlat pedagogika instituti tarix fakulteti “umumiy tarix” kafedrasi mavzu: ii-jahon urushidan so’ng vengriya mavzu: ii-jahon urushidan so’ng vengriya reja: sharqiy yevropa va bolqon yarim oroli mamlakatlarida totalitar tuzumlarning qaror topishi. vengriya totalitarizmni rad etishi sharqiy yevropa va bolqon yarim oroli mamlakat-lari — yevropadagi eng qoloq mamlakatlardan biri albaniyadan tortib duniodagi eng rivojlangan mam-lakatlardan biri — chexoslovakiyagacha iqtisodiy hamda madaniy taraqqiyot borasida turli darajada edi. ammo, bu mamlakatlarning barchasida "xalq demokratiyasi" deb nomlanuvchi bir xildagi siyosiy tizim o'matilgandi. hokimiyat tepasiga kommunistik partiya keldi va sotsia-lizm g'alabasini o'z faoliyatining maqsadi deb belgiladi. albaniya, bolgariya, ruminiya, sharqiy germaniya, polsha, chexoslovakiya, yugoslaviya, vengriya — shim-day mamlakatlar sirasiga kirar edi. 1945—1948-yillarda ushbu mamlakatlarda ko'ppar-tiyali va siyosiy qarashlar plyuralizmiga ega xalq demokratik partiyasi boshchilik qildi. kommunistlar sot-sial-demokrat partiyalar, dehqonlar tashkilotlari bilan hokimiyatni bo'lib olishdi, o'zgacha qarashlarga chidash va demokratik tamoyillarga hurmat bilan ajralib turuvchi platformani yaratdi. shakl va mazmun jihatidan bunday tizim ispaniyadagi fiiqarolar urushi …

2 / 27

i namunaviy ishlab chiqarishni eslatar edi. kommunistik partiyalar "rahbar va boshqaruvchi kuch" bo'lib qoldi hamda sovet ittifoqi bosib o'tgan yo'lni ko'r-ko'rona takrorlay boshladi. to'g'ri, xuddi boshqalariga o'xshash ayrim partiyalar saqlanib qoldi, biroq bu kommunistlarning bir partiyalik diktaturasini niqoblash, go'yo plyuralizm borligini ko'rsatish uchun bahona edi. o'tkazilgan namunaviy islohotlar bir xil iqtisodiy va siyosiy strukturani yuzaga keltirdi. xususiy korxonalarni davlat ixtiyoriga o'tkazish yo'li bilan iqtisodda ulkan davlat sektori tashkil etildi. davlat rejalashtirish apparati o'ta markazlashgan iqtisodiy siyosatni amalga oshira bordi. xuddi sovet ittifoqida bo'lgani kabi keng ko'lamda sanoatlashtirish tadbirlari o'tkazildi. sovet ittifoqi boshchiligida ushbu mamlakatlarning sotsialistik lagerga kirishi ularning jahon iqtisodi va siyosatidagi o'rnini keskin o'zgartirib yubordi. 1949-yilda o'zaro iqtisodiy yordam kengashi tashkil etilib, u sharqiy yevropa va sssrdagi integratsiyalashuv jarayonining asosiy boshqaruvchi organi bo'lib qoldi. mazkur kengash avvaliga savdo sohasida, so'ngra ishlab chiqarishda ko'p tomonlama hamkorlikka asos soldi. o'zaro yordam to'g'risidagi shartnoma imzolandi. 50-yillar boshida sovet ittifoqi va sotsialistik lagerga …

3 / 27

6 metr . rivojlangan yevropa mamlakatlarida esa bu ko'rsatkich 4—5 foizdan oshmagan edi. 1950-yildan 1962-yilgacha ushbu mamlakatlarda yalpi mahsulot 5—6 barobar ko'paydi. ularning rivojlanish darajasi tenglasha bordi. ayrim mamlakatlar (bolgariya, ruminiya, albaniya) agrar holatdan industrial-agrar rivojlanish yo'liga o'tib oldi. sotsialistik lager mamlakatlari iqtisodining rivojlanishida muvaffaqiyatlar ularning integratsiyalashuv jara-yonini faollashtirdi. 1971-yili o'lyk sotsialistik integ-ratsiyalashuvni rivojlantirish va hamkorlikni takomillashtirishni yanada chuqurlashtirish bo'yicha kompleks dastur qabul qildi. biroq, keyinchalik ma'lum bo'ldiki, iqtisodning davlat boshqaruvi va totalitar rejim sharoiti-da integratsiyalashish mumkin emas edi. sotsialistik tuzum avtarkiya (zarur narsalarni chetdan olmasdan o'zi yetkazishga asoslangan milliy xo'jalik tizi-mi) tarafdori bo'lib, bunda xo'jalik yuritish tizimi biqiq holda qoladi va bozor iqtisodi uchun xos tabiiy integrat-siya jarayonlarini bo'g'ib qo'yadi. shu bois tez orada tizimning o'zi ishdan chiqdi va bu mamlakatlarning rivojlanishi sustlashib ketdi. 80-yillar boshlarida butun sotsialistik tizim iqtisodi inqirozga uchradi va qayta bu inqirozdan chiqib keta olmadi. bu — sotsialistik tizimning talvasasi edi. sssrdagi iqtisodiy inqiroz ushbu …

4 / 27

talin bilan mojaroga borishdi. yugoslaviya o'z yo'lidan borib kolxozlarni tarqatib yubordi, ma'muriy-buyruqbozlik tizimi tugatildi. yugoslaviya keng huquqli federativ davlat bo'lib oldi. yugoslaviyadan so'ng gdrda g'alayon ko'tarildi. 1953-yil may oyida berlinda yoshlar, ishchi va xiz-matchilar ishtirokidagi tartibsizliklar boshlanib ketdi. bu namoyishlar sovetlarning okkupatsiya qo'shinlari tomonidan bostirildi. 1956-yil oktabrda polshadagi gdansk kemasozlik korxonasida norozilik chiqishlari boshlandi va bu polsha birlashgan ishchilar partiyasi rahbariyatining almashuviga olib keldi. shu paytgacha repressiya qilingan v.gomulka yangi rahbar etib say-landi. 1956-yil oktabrda vengerlar g'alayoni ko'tarildi. xalq inqilobi tufayli saylangan yangi rahbar imre nadem sovet qo'sbinlarining vengriyadan olib chiqib ketilishinitalab qilib chiqdi. 3—4-noyabrda sovet tank-lari budapeshtga kirib keldi va g'alayonni bostirdi. hokimiyat tepasiga yanosh kadar rahbarligidagi hukumat keldi. 1968-yili chexoslovakiya kommunistik par-tiyasi xuddi shunday sovetlarning totalitar rejimi halqasini uzishga urinib ko'rdi. bu mashhur "praga bahori" edi 80-yillarda sssrda boshlangan iqtisodiy va siyosiy tanglik sotsialistik lagerdagi ahvolni og'irlashtirib qo'ydi. 1981-yildan sssr sanoat ishlab chiqarishi pasaya boshladi. shu yili birinchi …

5 / 27

opada yemirildi. stalincha tizimni yaratishga uringan kommunistik partiyalar yana-da katta fojealarga sabab bo'ldi. biroq bu mamlakatlarda amalga oshirilgan hamma ishlarni salbiy deb baholab bo'lmaydi. ular moddiy jihatdan qo'uab-quvvatlanmagan bo'lsa-da, chuqur islo-hotlarni amalga oshirdi. ishsizlik tugatildi. bepul sog'liqni saqlash va ta'lim tizimi, keng xalq ommasining zamonaviy madaniyat va fan yutuqlarini egallashi ularni yevropaning qoloq o'lkalaridan rivojlangan mamlakat-larga aylantirdi. jamiyat bozor iqtisodiga tayyor bo'lmaganligi tufayli bu mamlakatlarning ayrimlarida orqaga qaytish boshlan-di. xalq sotsializm davrida erishgan narsasini yo'qotish-ni istamas edi. vengriya, bolgariya va polshada yangi-langan kommunistik partiyalar erkin demokratik saylovlar natijasida hokimiyat tepasiga keldi. sharqiy yevropa mamlakatlarida navbatdagi siyosiy va ijtimoiy nizolar boshlandi. bular bari sotsializmning ijtimoiy yutuqlari va g'arb demokratiyasining yuqori darajadagi iqtisodini uyg'unlashtirgan jamiyat tizimining muqobil variantini izlab topish yo'lidagi urinishlar nati-jasi edi. qisqacha mazmuni 1945-yil iyun-iyul oxirida sharqiy germaniyada asosiy siyosiy partiyalar — germaniya kommunistik partiyasi (gkp), germaniya sotsial-demokratik partiyasi (gsdp), xristian demokratik ittifoqi (xdi) va germaniya liberal-demokratik partiyasi (gldp) …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ii-jahon urushidan so’ng vengriya"

navoiy davlat pedagogika instituti tarix fakulteti “umumiy tarix” kafedrasi mavzu: ii-jahon urushidan so’ng vengriya mavzu: ii-jahon urushidan so’ng vengriya reja: sharqiy yevropa va bolqon yarim oroli mamlakatlarida totalitar tuzumlarning qaror topishi. vengriya totalitarizmni rad etishi sharqiy yevropa va bolqon yarim oroli mamlakat-lari — yevropadagi eng qoloq mamlakatlardan biri albaniyadan tortib duniodagi eng rivojlangan mam-lakatlardan biri — chexoslovakiyagacha iqtisodiy hamda madaniy taraqqiyot borasida turli darajada edi. ammo, bu mamlakatlarning barchasida "xalq demokratiyasi" deb nomlanuvchi bir xildagi siyosiy tizim o'matilgandi. hokimiyat tepasiga kommunistik partiya keldi va sotsia-lizm g'alabasini o'z faoliyatining maqsadi deb belgiladi. albaniya, bolgariya, ruminiya, sharq...

This file contains 27 pages in PPT format (2.5 MB). To download "ii-jahon urushidan so’ng vengriya", click the Telegram button on the left.

Tags: ii-jahon urushidan so’ng vengri… PPT 27 pages Free download Telegram