suyak to‘qimasining tuzilishi

PPTX 15 pages 539.3 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 539.3 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

powerpoint presentation suyak to‘qimasining tuzilishi shahrizoda 1. suyak to'qimasining hujayraviy tarkibi 2. suyak to'qimasining turlari va joylashuvi 3. suyak to'qimasining ekstrasellulyar matritsasi reja: osteonlar ichida osteotsitlar joylashgan bo'lib, ular ozuqa moddalarini haversian kanali orqali oladi, bu esa suyak to'qimasining metabolizmini ta'minlaydi. har bir osteon, konsentrik halqalar shaklida joylashgan 5 dan 20 gacha lamellarlardan tashkil topgan bo'lib, bu lamellarlar kollagen tolalarining aniq tartibli joylashuvini aks ettiradi. osteonlar, uzun suyaklarning diyafizida joylashgan silindrsimon tuzilmalar bo'lib, taxminan 4 mm uzunlikda va 0,2 mm diametrda bo'ladi. ularning markazida haversian kanali joylashgan. osteonlarning tuzilishi va vazifasi suyak to'qimasining qarishi va qayta tiklanishi suyak to'qimasining qarishi jarayonida osteoblastlar faolligi 30 yoshdan keyin sezilarli darajada pasayadi, natijada suyak massasi kamayadi va osteoporoz xavfi, ayniqsa, postmenopozal ayollarda (50 yoshdan keyin), amerika qo'shma shtatlarida keng tarqalgan. suyak to'qimasining qayta tiklanish sur'ati yoshga, genetik omillarga va d vitamini darajasiga bog'liq; masalan, 20-30 yosh oralig'ida suyakning tiklanishi tezroq sodir bo'ladi, lekin …

2 / 15

tashkil etadigan matriks, 65% kollagen tolalaridan va 35% mineral tuzlardan, asosan gidroksiapatitdan iborat bo'lib, suyakning mustahkamligini ta'minlaydi va bu tarkibiy xususiyatlar jahon miqyosidagi tadqiqotlar natijalarida ko'rsatilgan. suyak to'qimasining ikki asosiy turi, kompakt va spongiyal suyaklar, o'ziga xos mikroarxitekturasiga ega bo'lib, kompakt suyak uzun suyaklarning diafizida, spongiyal suyak esa epifizlarida joylashgan bo'lib, bu joylashuv anatomik atlaslarda aniq ko'rsatilgan. periosteum va endosteumning roli endosteum esa, suyakning ichki bo'shlig'ini, suyak ko'mig'ini va haversian kanallarini qoplaydigan yupqa biriktiruvchi to'qima qatlamidir. u suyak hujayralarining, osteoblastlar va osteoklastlarning faoliyatini tartibga soladi. periosteum, suyakning tashqi yuzasini qoplaydi va 1 mm gacha qalinlikda bo'lib, qon tomirlarini va nervlarni o'z ichiga oladi, suyakning o'sishi va ta'mirlanishida muhim rol o'ynaydi, masalan, frakturalarni davolashda. periosteum va endosteum o'rtasidagi asosiy farq, ularning joylashuvi va funksiyasidadir. periosteum suyakning tashqi qatlamini, endosteum esa ichki qatlamini qoplaydi, ikkalasi ham suyak to'qimalarining shakllanishi va rezorbsiyasi (suyak to'qimasining yemirilish jarayoni) da muhim rol o'ynaydi. suyak hujayralari (osteotsitlar, …

3 / 15

a mexanik stressga javoban, suyakni qayta shakllantirish jarayonini tartibga soladi. suyak to'qimasining kasalliklari (osteoporoz, osteomiyelit) osteomiyelit, suyakning bakteriyalar tomonidan yuqishi, jahon sog'liqni saqlash tashkiloti ma'lumotlariga ko'ra, yiliga dunyo bo'ylab 2 millionga yaqin holatni tashkil etadi, shundan 10% dan ortig'i o'lim bilan yakunlanadi. o'zbekistonda osteoporozni 50 yoshdan oshgan ayollarning 40% ga yaqini boshdan kechiradi, bu esa suyak zichligining pasayishi va sinish xavfini oshiradi, ayniqsa, lombar umurtqalar mintaqasida. samarqand viloyatida o'tkazilgan tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, osteoporoz bilan kasallangan bemorlarda kaltsiy va d vitamini yetishmasligi 75% dan yuqori darajada kuzatiladi, bu esa davolash jarayonini murakkablashtiradi. kollagen tolalari va ularning ahamiyati kollagen tolalarning tartibi va yo'nalishi suyakning biomexanik xususiyatlarini belgilaydi; masalan, uzun suyaklarning diafiz qismida parallel tarzda joylashgan kollagen tolalari yuqori bo'ylama kuchga ega bo'lishiga olib keladi. suyak to'qimasida kollagen tolalari o'zaro bog'langan holda, taxminan 60-70 nanometr diametrli to'plamlarni hosil qilib joylashadi, bu ularning kuchini va bardoshliligini oshiradi, masalan, femur suyagida. kollagen tolalarining asosiy turi …

4 / 15

10 mm gacha uzunlikdagi silindrsimon tuzilmalar bo'lib, markazida qon tomirlari va nervlar joylashgan. suyak to'qimasining rivojlanishi (osteogenez) suyak to'qimasining rivojlanishiga genetik faktorlar, masalan, 21-xromosomaning mutatsiyalari, va vitamin d yetishmasligi kabi atrof-muhit omillari, ayniqsa, rivojlanishning dastlabki bosqichlarida, masalan, tug'ilishdan keyingi birinchi yilda, sezilarli ta'sir ko'rsatadi. endoxondral suyaklanishda, uzun suyaklarning rivojlanishida, xaftaga o'xshash predushak modeli 12 haftadan so'ng paydo bo'ladi va keyinchalik osteoblastlar tomonidan suyak matritsasi bilan almashtiriladi, bu esa suyakning uzunligi o'sishini ta'minlaydi. intramembranöz suyaklanish jarayoni, masalan, bosh suyagi tekis suyaklarida, 8 haftadan keyin embrional mezenxima to'qimasidan to'g'ridan-to'g'ri suyak to'qimasining hosil bo'lishini o'z ichiga oladi va bu jarayonda osteoblastlar muhim rol o'ynaydi. lamellar va trabekulyar suyak to'qimasi lamellar suyak to'qimasi, odatda uzun suyaklarning diafizida joylashgan bo'lib, 80% gacha kalsiy fosfat kristallaridan iborat bo'lib, yuqori mexanik mustahkamlikka ega. lamellar va trabekulyar to'qimalarning nisbati, masalan, 30 yoshli odamning umurtqasida 1:2 bo'lishi mumkin, yoshi va jismoniy faollik darajasiga bog'liq ravishda o'zgaradi. trabekulyar suyak to'qimasi, …

5 / 15

hkiloti tomonidan tasdiqlangan. suyak matritsasining 35% organik qismini i tip kollagen tolalari tashkil etadi, ular suyakning mustahkamligini va egiluvchanligini ta'minlaydi, bu esa shimoliy amerikada o'tkazilgan tadqiqotlarda aniqlangan. mineral kristallar va kaltsiy fosfat kaltsiy fosfat kristallarining o'lchamlari 20-50 nanometr oralig'ida o'zgarib turadi va ular kollagen tolalari atrofida joylashgan holda, suyak matritsasini hosil qiladi, bu esa suyakning mustahkamligini ta'minlaydi. suyakdagi kaltsiy fosfat kristallarining to'g'ri joylashishi va miqdori, masalan, o'zbekiston aholisining 30% da uchraydigan osteoporoz kabi kasalliklarning oldini olishda muhim rol o'ynaydi. suyak to'qimasining 65% gacha qismini tashkil etadigan kaltsiy fosfat kristallari, asosan, gidroksiapatit shaklida bo'lib, ularning o'ziga xos kristallografik tuzilishi tufayli suyakka yuqori mustahkamlik xususiyatini beradi. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot image1.png image2.png image3.png

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suyak to‘qimasining tuzilishi"

powerpoint presentation suyak to‘qimasining tuzilishi shahrizoda 1. suyak to'qimasining hujayraviy tarkibi 2. suyak to'qimasining turlari va joylashuvi 3. suyak to'qimasining ekstrasellulyar matritsasi reja: osteonlar ichida osteotsitlar joylashgan bo'lib, ular ozuqa moddalarini haversian kanali orqali oladi, bu esa suyak to'qimasining metabolizmini ta'minlaydi. har bir osteon, konsentrik halqalar shaklida joylashgan 5 dan 20 gacha lamellarlardan tashkil topgan bo'lib, bu lamellarlar kollagen tolalarining aniq tartibli joylashuvini aks ettiradi. osteonlar, uzun suyaklarning diyafizida joylashgan silindrsimon tuzilmalar bo'lib, taxminan 4 mm uzunlikda va 0,2 mm diametrda bo'ladi. ularning markazida haversian kanali joylashgan. osteonlarning tuzilishi va vazifasi suyak to'qimasining qarishi ...

This file contains 15 pages in PPTX format (539.3 KB). To download "suyak to‘qimasining tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: suyak to‘qimasining tuzilishi PPTX 15 pages Free download Telegram