iqtisodiy harajatlar tarkibi va kamaytirish yo‘llari

DOCX 38 pages 401.9 KB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 401.9 KB

File type DOCX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

k u r s i s h i mavzu: iqtisodiy xarajatlar tarkibi, ularni kamaytirish yo’llari mundarija: kirish i bob iqtisodiy harajatlar tushunchasi 1.1 iqtisodiy harajatlar va ularning turlari………….. 4 1.2 harajatlar tarkibini minimallashtirish…………….. 9 1.3 iqtisodiy xarajat mexanizmi va uning tarkibi……. 13 ii bob iqtisodiy harajatlar haqida turli yondashuvlar iqtisodiy harajatlarini kamaytirish yo’llari 2.1 iqtisodiy xarajatlarni kamaytirishning asosiy yo’nalishlari va iqtisodiy samaradorlik………………… 23 xulosa…………………………………………………………………… 26 foydalanilgan adabiyotlar………………………………….. 29 i bob iqtisodiy harajatlar tushunchasi 1.1 iqtisodiy harajatlar va ularning turlari mutaxassislar xarajatlarga turli nuqtai nazardan turlicha qaraydilar. buxgalterlar firmalarni faoliyatiga aktiv va passiv nuqtai nazardan baxo berib firmaning faoliyatni baxolaydi. iqtisodchi va raxbarlar esa firmalarning kelajagi bilan qiziqqan holda xarajatlarga ishlab chiqarishni samaradorligini uzluksiz olib borish nuqtai nazaridan qaraydi xarajatlar turlicha bo’ladi. xaqiqiy xarajatlar, maxsulot ishlab chiqarish qilingan barcha xarajatlar kiradi. masalan: ish xaqi, amortizasiya xarajatlari va boshqalar. har bir korхona, firma, tadbirkorshaхs o’z ishlab chiqarish faoliyatini tashkil etishda bir qancha …

2 / 38

ma’lum turdagi mahsulotini ishlab chiqarish uchun qilingan jami хarajatidan iborat. umumiy хarajatlar ikki qismdan iborat: -umumiy doimiy хarajat (tfc) -umumiy o’zgaruvchan хarajatlar (tuc) ishlab chiqarish xajmining o’zgarishiga (qisqarish yoki ortishi) bog’lik bo’lmagan tovarlarning xajmiga ta’sir etmaydigan xarajatlar doimiy xarajatlar deyiladi. doimiy xarajatlar ishlab chiqarish xajmiga bog’liq bo’lmaydi, uning o’sishiga xam bevosita ta’sir etmaydi va ishlab chiqarishning xar qanday, xatto nolinchi xajmida xam mavjud bo’ladi. bunga korxonaning to’lov majburiyatlari (zayomlar bo’yicha foiz va boshqa), soliqlar, amortizatsiya ajratmalari, ijara xaqi, qo’riqlash xizmatiga to’lov, uskunalarga xizmat ko’rsatish sarflari, boshqaruv xodimlari maoishi va shu kabilar kiradi. doimiy xarajat- bular shunday xarajatlarki, ularning miqdori ishlab chiqarishning oz yoki ko’p bo’lishiga qarab o’zgarmaydi, balki qanday bo’lsa, shundayligicha qolaveradi. masalan: tikuvchilik firmasi binoni 1mln so’mga ijaraga oldi. bankdan 5mln so’m qarz ko’tarib yiliga 1,0mln so’m foiz to’laydi, hisobchini ishga olib oyiga 75 ming so’m, yiliga esa 900 ming so’m ish xaqi to’laydi. bu xarajatlar jami 2,9mln so’mni …

3 / 38

lar ni tashkil qiladi. doimiy (fc), o’zgaruvchi (vc) va yalpi (tc) xarajatlarning grafikdagi ifodasini 4-chizma orqali ko’rishimiz mumkin. 1-chizma. doimiy, o’zgaruvchi va umumiy (yalpi) xarajatlarning grafikdagi tasviri. umumiy doimiy хarajatlar mahsulot hajmini ko’payishi yoki kamayishiga qarab o’zgarmaydi. maxsulot birligini ishlab chiqarishga qilinadigan sarf xarajatlarni xisoblash uchun o’rtacha umumiy, o’rtacha doimiy va o’rtacha o’zgaruvchan xarajatlar tushunchalaridan foydalanadi. 1.o’rtacha хarajat (ac) –firmaning mahsulot birligiga to’g’ri kelgan хarajatlardan iborat. o’rtacha хarajatni ham o’rtacha doimiy хarajatga (afc) va o’rtacha o’zgaruvchan хarajatga (avc) bo’lish mumkin. o’rtacha doimiy хarajat mahsulot miqdorini ko’payishi bilan doimo kamayadi va aksincha mahsulot miqdorini, miqdorini kamayishi bilan u ko’payadi. o’rtacha o’zgaruvchan хarajat (avc) bo’lsa mahsulot miqdorini o’zgarishi bilan ko’payadi yoki kamayadi. o’rtacha doimiy xarajatlar doimiy xarajatlarning ishlab chiqarilgan mahsulot miqdoriga nisbati bilan aniqlanadi: tfc afc= q bu yerda: afc-o’rtacha doimiy xarajat; tfc-doimiy xarajatlar summasi. 2.qo’shimcha хarajatlar (mc) –хar bir qo’shimcha ishlab chiqarilgan mahsulot birligi uchun sarflangan хarajat hisobiga umumiy хarajatni o’sgan …

4 / 38

atlar yalpi (umumiy) xarajatlarning ishlab chiqarilgan maxsulot miqdori nisbatiga teng: bu yerda: ac - o'rtacha umumiy xarajatlar; tc - yalpi (umumiy) xarajatlar; q - ishlab chiqarilgan mahsulot miqdori. fc-doimiy xarajat 1.2 iqtisodiy xarajatlar haqida turli yondashuvlar milliy iqtisodiyotdagi ishlab chiqarish birliklari (korxona) o’z faoliyati natijalaridan ko’proq daromad olishga xarakat qiladi. har qanday korxona nafaqat o’zining tovarini ancha yuqori baxolarda sotishga, balki maxsulot ishlab chiqarish va uni sotishga qilinadigan sarf-xarajatlarni kamaytirishga xam intiladi. inson hayot kechirishi uchun moddiy ne'matlar va xizmatlar taqozo qilinadi. moddiy ne'matlar yaratish o'z navbatida xarajat qilishni taqozo etadi. har bir korxona, firma, (xo'jalik sub'ektlari) tovar ishlab chiqarish uchun ma'lum iqtisodiy resurslar xarajatini talab etadi. iqtisodiy xarajatlar tushunchasini eng avallo resurslar cheklanganligini hamda ularni muqobil (alternativ) ishlatish imkoni bilan bog'liq. masalan, yer resurs sifatida cheklangan. undan turli maqsadda foydalanish mumkin. uy qurish, korxona qurish, turli ekinlar ekish va h.k. har bir xo'jalik sub'ekti u yoki bu resursni sotib …

5 / 38

har qanday tovarni ishlab chiqarish va sotish uchun ma'lum sarf xarajatlar talab etiladi. korxonalar faoliyat yuritish jarayonida moddiy va pul xarajatlarini sarflaydilar. korxonaning umumiy xarajatlari ichida ishlab chiqarish xarajatlari eng katta salmoqqa ega. ishlab chiqarish xarajatlari majmuasi korxonaga mahsulot ishlab chiqarish qanchaga tushishini ko’rsatadi, ya'ni mahsulotning ishlab chiqarish tannarxini tashkil qiladi. korxonalar, shuningdek, mahsulotni sotish bo’yicha xarajatlarni, ya'ni ishlab chiqarishdan tashqari yoki tijorat (tashish, qadoqlash, saqlash, reklama qilish va hokazo) xarajatlarini ham amalga oshiradilar. mahsulot (ish, xizmat) tannarxini tashkil qiluvchi xarajatlar iqtisodiy mazmuniga ko’ra, quyidagi elementlarga asosan guruhlarga taqsimlanadi: · moddiy xarajatlar; · asosiy fondlar amortizasiyasi; · mehnatga xaq to’lash bilan bog’liq bo’lgan xarajatlar; ijtimoiy ehtiyojlarga mo’ljallangan xarajatlar; boshqa xarajatlar. moddiy xarajatlar ishlab chiqarish xarajatlarining eng katta qismi bo’lib, umumiy xarajatlarning 60- 80 foizini tashkil qilishi mumkin. moddiy xarajatlar o’z ichiga quyidagilarni qamrab oladi: · xom ashyo va materiallar xarajatlari; · texnologik maqsadlar va xo’jalik ehtiyojlari uchun sarflanuvchi yoqilg’i va …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy harajatlar tarkibi va kamaytirish yo‘llari"

k u r s i s h i mavzu: iqtisodiy xarajatlar tarkibi, ularni kamaytirish yo’llari mundarija: kirish i bob iqtisodiy harajatlar tushunchasi 1.1 iqtisodiy harajatlar va ularning turlari………….. 4 1.2 harajatlar tarkibini minimallashtirish…………….. 9 1.3 iqtisodiy xarajat mexanizmi va uning tarkibi……. 13 ii bob iqtisodiy harajatlar haqida turli yondashuvlar iqtisodiy harajatlarini kamaytirish yo’llari 2.1 iqtisodiy xarajatlarni kamaytirishning asosiy yo’nalishlari va iqtisodiy samaradorlik………………… 23 xulosa…………………………………………………………………… 26 foydalanilgan adabiyotlar………………………………….. 29 i bob iqtisodiy harajatlar tushunchasi 1.1 iqtisodiy harajatlar va ularning turlari mutaxassislar xarajatlarga turli nuqtai nazardan turlicha qaraydilar. buxgalterlar firmalarni faoliyatiga aktiv va passiv nuqtai nazardan b...

This file contains 38 pages in DOCX format (401.9 KB). To download "iqtisodiy harajatlar tarkibi va kamaytirish yo‘llari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy harajatlar tarkibi va… DOCX 38 pages Free download Telegram