yod va uning birikmalari sanoatdagi ahamiyati

DOCX 19 стр. 860,6 КБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 860,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va inovatsiyalar vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti olmaliq filiali metallurgiya va kimyo texnologiya kafedrasi “umumiy va noorganik kimyo” fanidan mustaqil ish mavzu: yod va uning birikmalari sanoatdagi ahamiyati. yod va uning birikmalari sanoatdagi ahamiyati. reja: 1.yod haqida umumiy malumot. 2.yod birikmalari va ularni hosil bo’lishi. 3.yodning sanoatdagi va inson hayoti uchun ahamiyati. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. yod iod (lot. iodum, yun. iodis — binafsha rangli), i — mendeleyev davriy sistemasining vii guruhiga mansub kimyoviy element, galogenlarga kiradi. tartib raqami —53, atom massasi 126,9045. 1811 yilda fransuz kimyogari yod kurtua tomonidan kashf etilgan. tabiiy yod atom massasi 127 ga teng boʻlgan bitta barqaror izotopdan iborat. oksidlanish darajasi — — 1, +1, +3, +5 va +7; elektronga moyilligi —3,08 ev. poling boʻyicha elektromanfiyligi 2,5; at. radiusi 0,136 nm, ion radiusi (qavslarda koordinatsion soni keltirilgan) i-—0,206 nm (6), 15+—0,058 nm (3), 0,109 nm (6), g+-0,056 nm …

2 / 19

oʻtlari hamda natriyli selitra olishda ajralgan natriy yodatga boy eritma xomashyo sifatida xizmat qiladi. yod, asosan, 3 usulda olinadi: 1) sorbent va ionitlarni boyitib; 2) yodli suv oʻtlarini kuydirib; 3) havo yordamida ajratish va yutilish (mas, naoh eritmasi va sorbentlarda) usullari. oʻzbekistonda yod tarkibida 15—40"’/l yod boʻlgan neft quduklari va yer osti shoʻr suvlaridan havo yordamida ajratish va yutilish usullarini qoʻllab olinadi. bu suvlarda yod, asosan, yodid, yodat va organik birikmalar holida uchraydi. yod li suvlarni kislotali (h2so4 yoki ns1) sharoitda (rn=2,5+3,5) oksidlovchilar (cl2, nano2 yoki kalsiy gipoxlorit, natriy gipoxlorit) eritmasi va b. ishtirokida yod birikmalarining suv tomchilariga (60—75°da) bosim ostida xavo yuborib, yod havoga erkin holda oʻtkaziladi. bunday sharoitda havoga qisman vodorod yodid kis-lotasi ham oʻtadi. havoga ajralgan 12 suvli sharoitda sorbentlar yordamida (mas, 20—25 g/l gacha natriy ishqori eritmasida) boyitiladi. yod ga boyitilgan ishqor eritmasini neytrallab, kislotali (h2so4) sharoitda oksidlovchilar (mas, cl2, nano2, k2crj07 va h.k.) ishtirokida elemen-tar …

3 / 19

gi suvning kristallizatsiya markazini hosil qilishda qoʻllaniladi. vodorod va kislorod aralashmasiga atigi 0,002% yod bugʻi qoʻshilsa, portlash xossasi yoʻqoladi.[ uz.wikipedia.org (said eshonxo’jayev) 1-3 bet]. yod — i birikmalari juda oz miqdorda dengiz suvlarida uchraydi. dengizda o‘sadigan ba’zi o‘simliklar yod birikmalarini o‘zida to‘playdi. chili selitrasining ba’zi qatlamlarida 0,1% ga qadar nai03 bo‘ladi. yod o‘simlik va hayvon organizmi uchun zarur elementdir. organizmda yod yetislimay qolganda endemik buqoq deb ataladigan kasallik vujudga keladi. tarkibida yod boladigan ba’zi neft suvlari va mineral suvlar yod olish uchun asosiy manba hisoblanadi. toza yod qoramtir gunafsha tusli, metall kabi yaltiraydigan rombik kristallardan iborat modda. 20 °c da solishtirma og‘irligi 4,98 ga teng. uning suyuqlanish temperaturasi cyuq.= 114 °c, qaynash temperaturasi tayin = 183 °c. yod ohista isitilsa, suyuqlanmasdan bug‘lanib ketadi, bug’lari sovitilsa, qattiq holga o‘tadi, ya’ni sublimatlanadi. yod bug‘lari zaharli, yod suvda kam eriydi: 0 °c da 100 g h2 0 da 0,01 g yod eriydi; spirt, …

4 / 19

ta’sir ettirib olinadi: 2nai + mn02 + h2s04 = 2nahs04 + mns04 + i2 + 2h2 0 yod turli yod birikmalar tayyorlashda islilatiladi. yodning radioaktiv izotopi tibbiyotda rak va qalqon bezi, arterioskleroz kasalliklarini davolashda ishlatiladi. [anoorganik kimyo (i.a. tashev, r.r. ro‘ziyev, li. ismoilov) 148-bet] yodning ishlatilishi yodning asosiy ishlatilishi tibbiyot, fotosurat va bo’yoq sanoatida qo’llaniladi. sanoat yo’li bilan dengiz o’tlari kulidan olinadi. bu ba’zi kimyoviy jarayonlarda yaxshi katalizator hisoblanadi. radiometrik tanishish uchun yod va ksenon gazidan foydalaniladi. sun’iy ravishda ishlab chiqarilgan i-131 izotopi tibbiyot sektori uchun juda foydali mahsulotdir. ushbu izotop qalqonsimon bez saratoni va miya shishi joylarini aniqlash uchun ishlatiladi. yod va uning birikmalari ishlatiladigan ba’zi mahsulotlar; turli xil tuzlar, dorilar, oziq-ovqat qo’shimchalari, antiseptiklar, yod damlamasi, dezinfektsiyalovchi vositalar, siyohlar, hayvonot ozuqalari, fotokimyoviy moddalar, lcd polarizator filtrlari, tomografiya va rentgenografiya kimyoviy moddalari va boshqalar. yodning ba’zi afzalliklari quyidagicha · bu organizmga kaltsiy va fosfordan foydalanishga yordam beradi. · bu sochlar, …

5 / 19

sa bumuammoni qanchalik dolzarb ekanligi ayonlashadi. yod haqida ma’lumotlar bilan birga uni qabul qilishni eng optimal variantlarini taklif etamиз. yod hayotning bir qismi bo’lgan elementlar orasida muhim o’rin tutadi. dunyo bo’ylab aqliy zaiflik holatlari yod tanqisligi bilan bog’liq. bundan tashqari, buqoq kasalligining sababi ham yod yetishmasligi bilan bog’liq. yodlangan osh tuzi yoki turli xil oziq-ovqat mahsulotlari orqali biz har kuni qabul qilamiz. yod tanamizning normal ishlashi uchun ajralmas mikroelement hisoblanadi. yodni frantsuz kimyogari bernar kurtua 1811 yilda kashf etgan. kurtua yodni tasodifan napoleon urushlari paytida topdi. u otasining porox zavodida natriy va kaliy birikmalarini ishlab chiqarishga harakat qilar edi. ushbu jarayon uchun o’sha paytda kam bo’lgan o’tin o’rniga dengiz o’tlari yoqib yuborilgan. yosin kulidan natriy va kaliy birikmalarini ishlab chiqarishga urinayotganda u tasodifan aralashgan juda ko’p miqdordagi sulfat kislotasini qo’shib qo’ydi. bu orada binafsha rang bug’ ko’tarildi. u bug’ning sovuq yuzalardagi binafsha rangli kristallarga quyilib qolganini payqadi. kurtua bu yangi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yod va uning birikmalari sanoatdagi ahamiyati"

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va inovatsiyalar vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti olmaliq filiali metallurgiya va kimyo texnologiya kafedrasi “umumiy va noorganik kimyo” fanidan mustaqil ish mavzu: yod va uning birikmalari sanoatdagi ahamiyati. yod va uning birikmalari sanoatdagi ahamiyati. reja: 1.yod haqida umumiy malumot. 2.yod birikmalari va ularni hosil bo’lishi. 3.yodning sanoatdagi va inson hayoti uchun ahamiyati. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. yod iod (lot. iodum, yun. iodis — binafsha rangli), i — mendeleyev davriy sistemasining vii guruhiga mansub kimyoviy element, galogenlarga kiradi. tartib raqami —53, atom massasi 126,9045. 1811 yilda fransuz kimyogari yod kurtua tomonidan kashf etilgan. tabiiy yod atom massasi 127 ga teng boʻl...

Этот файл содержит 19 стр. в формате DOCX (860,6 КБ). Чтобы скачать "yod va uning birikmalari sanoatdagi ahamiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yod va uning birikmalari sanoat… DOCX 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram