tabiiy-iqlim omillarining yo‘l holatiga va avtomobil harakat sharoitiga ta’siri

DOCX 7 pages 63.9 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 63.9 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

3- mavzu: tabiiy-iqlim omillarining yo‘l holatiga va avtomobil harakat sharoitiga ta’siri reja: 1. yo‘l tuzilmasiga tabiiy-iqlim omillarining ta’siri. 2. yo‘l qoplamasining ustki yuzasining holatlari va yil davrlari bo‘yicha harakat sharoiti. 3. avtomobil yo‘llaridagi deformatsiyalar va buzilishlar. 4. tabiiy omillar va avtomobillar ta’siridan yo‘lning deformatsiyalanish jarayoni. 5. yo‘l to‘shamasi va qoplamasidagi deformatsiya va buzilishlar. qoplamaning yemirilishini aniqlash. tayanch so‘zlar va iboralar: tabiiy-iqlim, yo‘l holati, deformatsiya, buzilishlar, harakat sharoiti, turg‘unlik, qoplama nuqsonlari, yoriqlar, transport yuklanmalari, qoplama sifati transport-ekspluatatsion ko‘rsatkichlar. yo‘l poyining mustahkamligi va turg‘unligi, asosan undagi suv issiqlik rejimiga bog‘liq. suv issiqlik holati deb, yo‘l poyini turli nuqtalarida temperatura va namlikni davriy o‘zgarishlariga aytiladi. suv issiqlik rejimi yo‘l iqlim zonalari xususiyatlariga qarab farqlanibgina qolmay avtomobil yo‘llarining joylashuvi, ya’ni yo‘l poyi konstruksiyalari ko‘ratma yoki o‘ymadan o‘tishga atmosfera yog‘inlariga, muzlash chuqurligiga va boshqa faktorlarga bog‘liq, agar bu ko‘rsatkichlarning o‘zgarishi chegaradan o‘tsa, yo‘l poyi o‘z mustahkamligini va turg‘unligini yo‘qotadi, u holda keskin havo temperaturaning o‘zgarishi …

2 / 7

giga hamda ularning ishlash qobiliyatiga o‘z ta’sirini ko‘rsatadi. avtomobil yo‘lari turli xil ta’sirlar va tabiiy omillar ostida ishlaydi. bu ta’sir etuvchilar ikki xil ko‘rinishda bo‘ladi. · 1. yo‘l poyi va to‘shamasini mustahkamlik va xizmat muddatiga ta’siri; · 2.yo‘lning qoplama yuzasida bo‘ladigan o‘zgarishlari, g‘ildirak bilan qoplamani ilashish xususiyatlarini pasayishiga olib keladi. to‘shama konstruksiyalariga ta’sir etuvchi asosiy namliklar: -atmosfera suvlari, qoplama yoriqlari, yo‘l yoqasiga singadigan, qatnov qismi va yo‘l yoqasi birlashadigan yerlarida; -qoplama usti, kyuvetlarda turib qoladigan suvlar; -yer osti suvlari, ayniqsa yer yuzasiga yaqin suvlar; -bug‘ shaklidagi, issiq qatlamlardan sovuq qatlamlarga o‘tib yuruvchi suvlar. yo‘l poyining mustahkamligi va turg‘unligi, asosan undagi suv issiqlik rejimiga bog‘liq. suv issiqlik holati deb, yo‘l poyini turli nuqtalarida temperatura va namlikni davriy o‘zgarishlariga aytiladi. suv issiqlik rejimi yo‘l iqlim zonalari xususiyatlariga qarab farqlanibgina qolmay avtomobil yo‘llarining joylashuvi, ya’ni yo‘l poyi konstruksiyalari ko‘tarma yoki o‘ymadan o‘tishga atmosfera yog‘inlariga, muzlash chuqurligiga va boshqa faktorlarga bog‘liq, agar bu ko‘rsatkichlarning …

3 / 7

yuqoriga qarab harakatlanadi, bu esa o‘z navbatida yo‘l poyini ko‘tarilishiga, to‘shamani buzilishiga sabab bo‘ladi. yo‘l poyi va to‘shamasini yuzasi mustahkamlanadi va suv qochiruvchi ariqlar quriladi. o‘ymalarda suv atrof joylardan oqib keladi, bu yo‘l yoqasini yuvib, surilish hosil qilishi mumkin. qish vaqtida grunt g‘ovagini to‘ldiruvchi suv muzlaganida hajmi oshadi va yo‘l poyini shishiradi, bu holat yo‘l poyida muzlashdan ko‘pchish, erigandan so‘ng buzilishlarni yuzaga keltiradi. yo‘l poyi gruntini muzlashdan ko‘pchishi yoki hajmini ruxsat berilgandan oshishi yo‘l to‘shamasini buzilishiga olib keladi. yo‘l poyini yuqori qismi gruntini namlanishi suv o‘tkazmaydigan yo‘l to‘shamasini pastki yuzasida kondensatsiyadanadigan bug‘ holatdagi suv bilan namlanishlarni yuzaga keltiradi. muzlash darajasi chuqur bo‘lgan joylarda yo‘l to‘shamasining ko‘tarilib qolishiga olib keladi. yo‘l to‘shamasining kapilyar va kondensatsiyalangan suvlar bilan namlanishdan saqlash va yo‘l poyi turg‘unligini ta’minlash uchun unga bug‘ va suv o‘tkazmaydigan qatlam quriladi. organik material bilan ishlangan yoki sintetik materiallar ko‘rinishidagi qatlamlar suvni kapilyarlar orqali ko‘tarilishiga va yo‘l poyini yuqori qatlamida hamda …

4 / 7

a o‘ymalardagi va balandligi 1,5 m gacha bo‘lgan ko‘tarmalar bo‘ylab qurilgan yon ariklar, yon tomonda qazilgan rezervlar, o‘ymalarda tog‘ yon bag‘ri arig‘lari, botqoqlikni quritish uchun ariqchalar, suvni yo‘ldan olib suv havzasiga quyuvchi ariqlar, tog‘ yo‘llaridagi lotoklar va bosh. kiradi. ayrim suv qochiruvchi inshootlar yo‘l poyini qurishgacha ishni boshlashi kerak. shuning uchun ko‘tarmani qurish rezerv va ariqlarni qazishdan boshlanadi. o‘ymani o‘yishdan avval tog‘ yon bag‘ri ariqlarini qiladi, ko‘chkili tog‘ yon bag‘rini va botqoqlikni quritiladi. chuqur drenajlarni o‘tkazishdan asosiy maqsad – yo‘l poyi tagidagi grunt suvlari sathini shunday chuqurlikkachang tushirish kerakki, pasaytirilgan grunt suvlarini sathidan kapillyar suvlar yo‘l to‘shamasiga yetib chiqmasin kapillyar ko‘tarilishni balandligi har xil gruntlar uchun har xil bo‘ladi. drenaj quvurlarini 2,5 – 3 m chuqurlikka yotqizish kerak bo‘ladi, shundan nomi xam kelib chiqqan va uni qurishda qiyinchilik tug‘diradi. boshqa ishlarda suv to‘suvchi drenajlarni qurish bo‘yicha farqi yo‘q. ishni o‘ziga hosligi, yon ariq tagidagi drenajlarni qurilgan yo‘l poyi bo‘lgani uchun, …

5 / 7

rsatadi. qoplamada asta-sekin mustaxkamlik pasayishi sababli qoplamada har xil deformatsiya va buzilishlar paydo bo‘ladi. 1-rasm. avtomobil yo‘llariga tabiiy-iqlimning ta’siri: 1 –yer osti suvi; 2 – ariqlardagi suv; 3 –tabiiy yog‘ingarchilik; deformatsiya - qoplama zarralarining holatini birmuncha o‘zgarishi, ko‘chishi bilan bog‘liq. qoplamani deformatsiyasi yonida sodir bo‘ladigan o‘zgarishlar o‘lcham va shaklini, qoplamani og‘irligi o‘zgarmasdan va yaxlitligini yo‘qotilishi. egiluvchan va qoldiq (plastiklik) deformatsiyalarga bo‘linadi. egiluvchan deformatsiyalar ta’sir qilgan yuk (o‘tishidan) olingandan so‘ng o‘sha vaqtda yo‘qoladi. qoldiq deformatsiya esa ta’sir qilgan yuk olingandan so‘ng qaytmaydi va bu xolat takrorlanishi ta’sirni yig‘ilishga olib keladi. buzilish – o‘lchamlari o‘zgarishi, shakli va og‘irligi qoplamani yaxlitligini yoqotilishi. agar yo‘l qoplamasi hamma qoidalari va normalarga asosan qurilgan bo‘lsa, bu yo‘lda buzilishlar bo‘lmaydi (qoplama emirilishidan tashqari), lekin zamonaviy transportdan tushayotgan yuk ta’sirida va tabiiy-iqlim faktorlari ta’sirida deformatsiyalar xosil bo‘ladi, ruxsat etilgan xolatdan oshmaydi. yo‘l qoplamasining deformatsiyasi uchta holatda unga tushadigan turli darajadagi yuklarga bog‘liq. birinchi holatda agarda yuk yuqori darajada …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy-iqlim omillarining yo‘l holatiga va avtomobil harakat sharoitiga ta’siri"

3- mavzu: tabiiy-iqlim omillarining yo‘l holatiga va avtomobil harakat sharoitiga ta’siri reja: 1. yo‘l tuzilmasiga tabiiy-iqlim omillarining ta’siri. 2. yo‘l qoplamasining ustki yuzasining holatlari va yil davrlari bo‘yicha harakat sharoiti. 3. avtomobil yo‘llaridagi deformatsiyalar va buzilishlar. 4. tabiiy omillar va avtomobillar ta’siridan yo‘lning deformatsiyalanish jarayoni. 5. yo‘l to‘shamasi va qoplamasidagi deformatsiya va buzilishlar. qoplamaning yemirilishini aniqlash. tayanch so‘zlar va iboralar: tabiiy-iqlim, yo‘l holati, deformatsiya, buzilishlar, harakat sharoiti, turg‘unlik, qoplama nuqsonlari, yoriqlar, transport yuklanmalari, qoplama sifati transport-ekspluatatsion ko‘rsatkichlar. yo‘l poyining mustahkamligi va turg‘unligi, asosan undagi suv issiqlik rejimiga bog‘liq. suv...

This file contains 7 pages in DOCX format (63.9 KB). To download "tabiiy-iqlim omillarining yo‘l holatiga va avtomobil harakat sharoitiga ta’siri", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy-iqlim omillarining yo‘l … DOCX 7 pages Free download Telegram