ioniya falsafasi. qadimgi grek mifologiyasi

DOC 134,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1697373320.doc ioniya falsafasi. qadimgi grek mifologiyasi reja: 1. milet maktabi falsafiy ta’limoti. geraklit falsafasi. 2. milet maktabi falsafiy ta’limoti fales 3. anaksimen 4. geraklit falsafasi milet maktabi falsafiy ta’limoti. geraklit falsafasi. qadimgi gresiya tarixida neolit va bronza asrlarini, bronza asri ichida krit (er.avv. ikkinchi ming yillikning ikkinchi yarmi) va gomer (er.avv. birinchi ming yillikning ikkinchi yarmi) “osiyosifat” ilk sinfiy jamiyatlarini ajratish mumkin. gomer gresiyasi-ellada ilk eposlar- “iliada” va “odisseya” ning yaratilishi bilan mashhur. ular qadimgi gresiyada falsafaning vujudga kelishida muhim rol o’ynagan. elladada (qadimgi greklar o’zlarini ellinlar deb atashgan) falsafa quldorlik munosabatlarining shakllanishi bilan bog’liq holda vujudga keldi. unda yer egalari aristokratiyasiga qarshi hokimiyat uchun kurashayotgan shahar sanoat-savdo sinfi dunyoqarashi o’z ifodasini topgan. elladada polislar (shahar-davlatlar) ning vujudga kelishi va rivojlanishi shahar madaniyatining taraqqiy etishiga, shuningdek tovar-pul munosabatlarining rivojlanishiga turtki berdi. siyosiy sohada esa avtoritar aristokratik tuzumdan boshqarishning dastlabki demokratik shakllariga o’tishiga olib keldi. bu jarayon dastlab qadimgi gresiyaning rivojlangan …

ey, tarixchi gerodot ham bor. birinchi grek faylasuflari ham ioniyaliklar ekanligini aytish lozim. grek falsafasining shakllanishi shart-sharoitlari haqida gapiradigan bo’lsak, uning nafaqat ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, balki ma’naviy omillar bilan taqozalanganligini ham aytish zarur. ana shunday ma’naviy omillardan biri grek mifologiyasidir. qadimgi greklar ma’naviy dunyosini aks ettiruvchi gomer va gesiod poemalari uning muhim namunasidir. mazkur poemalar sosioantropomorfizmning yorqin ifodasi bo’lib, unda badiiyat, mifologiya va din elementlari birgalikda mavjuddir. endi grek mifologiyasiga tegishli poemalar mazmuni ustida to’xtalib o’tamiz. avvalambor, aytish kerakki, gomer va gesiod poemalari va, umuman, shu davrning boshqa eposlari mazmunida mifologik dunyoqarashga xos xususiyatlar o’z aksini topgan. ma’lumki, mifologik dunyokarashda olamning boshlang’ich asosi masalasi kosmosning boshlang’ich asosi yoki g’ayritabiiy er-xotin juftligining dunyoning boshlang’ich ibtidosi ekanligi masalisidan iborat. bunday juftliklarni gomer erkak xudo okean va ayol xudo tefidda ko’radi. okean–xudolarning ibtidosi, u suv, daryolar, quduqlarni yaratadi. stiks bilan okean yer osti hoqonligi orkali oqadi. gomer kosmologiyasi bo’yicha dunyo 3 qismdan: osmon, yer …

a. xususan, g’ayritabiiy kuchlar o’zaro qon-qarindoshlik munosabatlarida bo’lishadi. masalan, uyqu xudosi-gippos, o’lim xudosi tanatos, ukasi- egizagi dahshatlar xudosi, fobos-urush xudosi aresning o’g’li. yer, suv va osmon aka-ukalar aid, poseydon va zevslarni gavdalantiradi. tibbiyot-pean, aqlsizlik-ata, qasos–eriniya, janjal-erida xudolari bilan bog’lanadi. ko’rib turibmizki, xudolar qadimgi misrdagidek yarim hayvon-yarim odam qiyofasida emas, balki sof odamlar timsolida namoyon bo’lishadi. xudolarning odamlarga o’xshashligi ularning xulq atvoridan ham ko’rinadi. xususan, xudolar tanali, ularni jarohatlash mumkin, bundan ular iztirob chekadilar. lekin xudolar, odamlardan farqli o’laroq, abadiy navqiron va mangudir. ularning qoni alohida tuzilishga va ko’rinishga ega. olimpiya dini-bu qadimgi gresiya polislarining rasmiy dinidir. uning nomi olimp tog’idan (fessaliyada) kelib chiqqan bo’lib, qadimgi greklar tasavvurida unda xudolar yashagan. olimpiyaning bosh xudolari o’n ikkita: zevs, uning ukasi poseydon, zevsning singillari-gestiyning istiqomat qiladigan joyi xudosi, yer hosildorligi xudosi demetra, zevsning singlisi-xotini gera, zevsning farzandlari: afina, afrodita, gefest, germes, ares, geba, apollon. gomer mifologiyasida antropologik tasavvurlar ham mavjuddir. xususan, unda odamlarning …

dolar va insonlarga ruhning barcha turlari, hayvonlarga esa, dastlabki ikkisi xosdir. gomer eposida taqdir qadimgi grek so’zlari “moyra”, “moros”, “ananke” va “aysa” orqali ifodalanadi. taqdirni hyech bir kuch bo’ysindira olmaydi, u xudolardan ham kuchli. odamlar va xudolar taqdirga bog’liq. gomer eposida xudolarga qarshi kurash ham tasvirlanadi. xususan, dnomed afroditni yarador qiladi. u xudolar bilan tenglashishga tayyor. xudolar va odamlar oralig’ini qahramonlar, yarim odam – yarim xudolar to’ldirishadi. masalan, axill-shox peleya va ona xudo fetidalarning o’g’li. qahramonlar-o’ladigan shaxslar. ular odamlar orasida odamlar kabi yashashadi. gomer eposida falsafiy fikr elementlari ham yo’q emas. buni okean va taqdirning deantromorflashtirilishida, xudolarning shaxssiz taqdirga bo’ysundirilishida, xudolarga qarshi kurashlarida, aqlni ulug’lashda ko’rish mumkin. narigi dunyo bu dunyoga nisbatan yomonroq deb baholanadi. aidda “psyuxe” sharpa singari mavjud, unda faqat o’lgan, ongdan judo bo’lgan kishilar soyasida o’tiradi. axill yer ostida shox bo’lishdan ko’ra, yer ustida xizmatkor bo’lishni afzal ko’radi. gesiod. gomer yarim afsonaviy shaxs bo’lsa, gesiod tarixiy shaxsdir. …

bo’lishi, unda odamning tutgan o’rni to’g’risida ekanligini, ya’ni dunyoqarash mazmunga egaligini payqash qiyin emas. gomer eposida ko’proq aristokratlar ideallari aks etgan bo’lsa, gesiod eposida dehqonlar manfaati tavsifi o’z ifodasini topgan. poemada mavjud bo’lgan tovar-pul munosabatlari, boylarning jamiyat hayotida hukmron mavqyei, boylar va kambag’allar o’rtasidagi farqning kundalik turmushda namoyon bo’lishi aks etgan. gesiod fikricha, dehqon oldida ikkita yo’l bor: inqirozga uchrab, yeridan ajralish va batrakka aylanish yoki boyib ketib, boshqalarning yerini sotib olish. gesiod boylikni orttirishning adolatli, toza yo’lini yoqlaydi; aldash, kuch ishlatish yo’li bilan orttirilgan boylikni qoralaydi. uning ta’kidlashicha, “oltin davr” ortda qolgan. besh avlod konsepsiyasi gesiod ijodida muhim o’rin tutadi. gesiod fikricha, oltin, kumush, bronza qahramonlar, temir avlodlar mavjud. dastlabki ikkitasi zevsning otasi kronning hukmronligi davriga to’g’ri keladi, keyingi uchtasi zevs davriga oiddir. birinchi avlod “mangu xudolar” tomonidan oltindan yaratilgan. bu odamlar xudolar singari umr kechirishgan. keyin avlodlar tobora yomonlashib borgan. temir davriga kelib yerni temir odamlar egallashadi. kunu …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ioniya falsafasi. qadimgi grek mifologiyasi"

1697373320.doc ioniya falsafasi. qadimgi grek mifologiyasi reja: 1. milet maktabi falsafiy ta’limoti. geraklit falsafasi. 2. milet maktabi falsafiy ta’limoti fales 3. anaksimen 4. geraklit falsafasi milet maktabi falsafiy ta’limoti. geraklit falsafasi. qadimgi gresiya tarixida neolit va bronza asrlarini, bronza asri ichida krit (er.avv. ikkinchi ming yillikning ikkinchi yarmi) va gomer (er.avv. birinchi ming yillikning ikkinchi yarmi) “osiyosifat” ilk sinfiy jamiyatlarini ajratish mumkin. gomer gresiyasi-ellada ilk eposlar- “iliada” va “odisseya” ning yaratilishi bilan mashhur. ular qadimgi gresiyada falsafaning vujudga kelishida muhim rol o’ynagan. elladada (qadimgi greklar o’zlarini ellinlar deb atashgan) falsafa quldorlik munosabatlarining shakllanishi bilan bog’liq holda vujudga keldi....

Формат DOC, 134,0 КБ. Чтобы скачать "ioniya falsafasi. qadimgi grek mifologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ioniya falsafasi. qadimgi grek … DOC Бесплатная загрузка Telegram